Кіріспе

Кёльн 13 ғасырдан 18 ғасырға дейін Ескі Берлиннің (Альтберлиннің) егіз қаласы болды. Кёльн Шпрей аралының Фишер аралы бөлігінде, Шпрей өзенінің батыс жағалауындағы Альтберлинге қарама-қарсы орналасқан. 1710 жылы Пруссияның Фридрих I бұл қалаларды біріктіріп, Берлин қаласын құрғанға дейін. Бүгінде Кёльннің бұрынғы орны Берлиннің орталық бөлігіндегі Берлин-Митте ауданының тарихи ядросын құрайды.

Тарих

Кёльн алғаш рет 1237 жылғы құжатта, Кёльн шіркеуінің (Symeon de Colonia) діни қызметкері Симеонды куә ретінде көрсеткен актіде еске алынады. Бұл дата Берлиннің пайда болуының бастауы деп саналады, бірақ Шпрея өзенінің шығыс жағалауындағы Альтберлин 1244 жылға дейін аталмаған, ал қазіргі Үлкен Берлиннің Спандау және Кёпеник сияқты бөліктері тіпті көне. Кёльн мен Альтберлинді Шпрея өзені ғана бөліп тұрды, олар Мюлендамм бөгетімен байланысты болғандықтан, бастапқыда тығыз байланыс орнады. Магдебургтен Франкфуртқа (Одер) дейінгі сауда жолы және ішкі су көлігі маршруттары осы қала арқылы өткендіктен, Кёльн-Берлин тез дамыды. 1307 жылы Шпрея өзені арқылы екінші көпір – Lange Brücke (Ұзын көпір), қазіргі Rathausbrücke (Қала әкімшілігі көпірі) салынды, оның ортасында ортақ қала әкімшілігі орналасқан. Берлин мен Кёльннің ортақ саясаты 1307 жылы Марштағы басқа қалалармен (Бранденбург-ан-дер-Хавель, Франкфурт (Одер) және Зальцведель) олардың құқықтарын егеменге қарсы қорғау үшін алғашқы одаққа келуіне әкелді. Бранденбургтың курфюрсті Фридрих II Темір тіс 1451 жылы Кёльн/Берлиннің тәуелсіздігін жойды және егіз қаланы өзінің резиденциясы деп жариялады. 1710 жылы король Фридрих I-нің бұйрығымен Кёльн мен ескі Берлин біріктіріліп, Пруссияның астанасы құрылды. Ол кезде Альтберлин Кёльннан екі есе үлкен болғандықтан, біріктірілген қала Берлин деп аталды. Кёльн атауы Берлиннің оңтүстік-шығысындағы Нойкёльн (Жаңа Кёльн) ауданында сақталған. Бастапқыда Кёльннің оңтүстікке қарай созылған бөлігі Неукёльн-ам-Вассер деп аталды, ал "Köllnischer Park" және "Am Köllnischen Park" көшелері оған жақын жерде орналасқан. Паркте орналасқан Bärenzwinger жабығында 2015 жылға дейін үш қоңыр аю (айыу – Берлин қаласының геральдикалық нышаны) өмір сүрді, олар қаланың төркінін бейнелейтін.

Қызықты орындар

Кёльн орталығы – Әйгілі Петр шіркеуі, шамамен 1230 жылы салынған және ғасырлар бойы бірнеше рет қайта жаңартылған, 1945 жылы әуе шабуылы мен Берлин шайқасында қираған. 1964 жылы бұл шіркеу бұзылды. Шіркеу аты Кёльн тұрғындарының көп бөлігі балық аулаумен айналысқандықтан осылай аталып кеткен. Бүгінде бұл жерді тек Петриплац алаңының аты ғана көрсетеді. Осы жерден солтүстікке қарай Брюдерштрассе көшесі өтеді. Көршіліктің көп бөлігі қирағанмен, бірнеше барокко стиліндегі үйлер сақталған: кітап сатушы Кристоф Фридрих Николай 1787 жылдан 1811 жылы қайтыс болғанға дейін Брюдерштрассе, 13-үйде тұрды. Бүгінде бұл үй Николайхаус деп аталады, ол шамамен 1670 жылы салынған және 1747 жылдан 1773 жылға дейін саудагер Иоганн Эрнст Готцковскийге тиесілі болған. Николай оны масон және композитор Карл Фридрих Зельтерге қайта жаңартуды тапсырды, соның арқасында бұл үй Ағарту дәуірі (Aufklärung) мен романтизм қозғалысының ықпалындағы зиялылардың кездесу орнына айналды. 1786 жылы Оноре Мирабо Берлинге алғашқы сапарында осы жерде болды, сондай-ақ сәулетші Карл Фридрих Шинкель, мүсінші Иоганн Готфрид Шдау, гравер Даниэль Чодовецки және 1811 жылы ақын Теодор Кёрнер де осы үйге қонақ болды. Кёрнердің әкесі Кристиан Готфрид Кёрнер 1815-1828 жылдар аралығында Пруссияның жеке кеңесшісі ретінде осында тұрды. Брюдерштрассе, 10-да 1688 жылы салынған Галгенхаус (Галлоус үйі) орналасқан. Аңыз бойынша, 1735 жылы күміс қасық ұрлады деген жаламен бір қызметші қыз осы үйдің алдында дарға асылды. 1742 жылдан бастап бұл ғимарат ертедегі статистик Иоганн Петер Суссмилхке тиесілі болды, ол сол кезде Әйгілі Петр шіркеуінің протопресвитері болды. Жақын жерде орналасқан 1905 жылы салынған ғимаратта Саксония Федералдық Жерінің Берлиндегі өкілдігі орналасқан. Жақын маңда Sperlingsgasse тармағына бұрылады, онда роман жазушы Вильгельм Рааб 1854 жылдан 1856 жылға дейін тұрды және өзінің танымал шығармасы «Sperlingsgasse шежіресін» жариялады. Бұл кішкентай көше, сол кезде Spreegasse деп аталған, 1931 жылы автордың жүз жылдығына орай қайта аталды. Бұл көшедегі барлық бұрынғы ғимараттар 1960 жылы бұзылды. Брюдерштрассенің солтүстік бөлігін 1964 жылы салынған Германия Демократиялық Республикасының бұрынғы Мемлекеттік кеңесінің ғимараты алып жатыр. Шлоссплац алаңындағы қасбетке бұзылған Хоэнцоллерн қалалық сарайынан сақталған IV портал енгізілген, онда Карл Либкнехт 1918 жылдың 9 қарашасында Германияның еркін социалистік республикасын жариялаған. Германияның қайта бірігуінен кейін 1999 жылдан 2001 жылға дейін бұл ғимарат Канцлерлік ретінде пайдаланылды. Бүгінде мұнда Еуропалық Менеджмент және Технология мектебі мен Герти басқару мектебі орналасқан. Шлоссплацтың солтүстігінде тарихи қалалық сарай мен 1976 жылғы Республика сарайы орналасқан. 2002 жылы Бундестагтың федералды парламенті қабылдаған қаулыға сәйкес, қалалық сарай қазіргі уақытта қайта салынуда. Брюдерштрассеге параллель Брейте Штрассе (Кең көше) өтеді, бұл Кёльннің басты көшесі. Шлоссплац алаңының бұрышында Бранденбург сайлаушыларының ескі және жаңа Марсталл ат қоралары орналасқан, олар 1670 және 1901 жылдары салынған. Бүгінде Жаңа Марсталл Ханс Эйслер консерваториясының орталығы болып табылады. Көршілес Брейте Штрассе, 35-те 1624 жылдан бері сақталған Риббекхаус үйі орналасқан, ол Берлиндегі ең көне тұрғын үйлердің бірі және 1920 жылдан бері Орталық және аймақтық кітапханаға ие. Үш тарихи көпір Кёльнді Шпрея өзенінің батыс жағалауындағы Фридрихсвердердің 17-ғасырлық кеңейтуімен байланыстырады: 1916 жылы салынған болаттан жасалған Шлоссплацтағы Schleusenbrücke (Шлюз көпірі), 1896 жылы мүсінші Рудольф Сиемеринг жасаған Нивельдің қасиетті Гертруда мүсінімен Гертрауденбрюке және 1798 жылы салынған кішкентай Юнгфернбрюке (Қыз көпірі), Берлиннің ең көне және қаланың жалғыз ашылмалы көпірі.