Кіріспе

Шотландияның ұлттық симфониялық оркестрі Глазго қаласында орналасқан.

Шотландияның Ұлттық Корольдік оркестрі (RSNO) (Orcastra Nàiseanta Rìoghail na h Alba) – Глазго қаласында орналасқан шотландтық оркестр. Ол Шотландияның бес ұлттық өнер ұйымының бірі. Тарихы бойы оркестр Шотландияның музыкалық өмірінде маңызды рөл атқарды, соның ішінде 2004 жылы Шотландия Парламенті ғимаратының ашылу салтанатында өнер көрсетті. Оның музыкалық орталығы мен репетициялық студиясы Глазго Корольдік концерт залымен тікелей байланысты. RSNO бүкіл Шотландияда, Глазго Корольдік концерт залы, Ашер залы, Кейрд залы, Абердин музыка залы, Перт концерт залы және Эден Корт театры сияқты жерлерде өнер көрсетеді. Томас Сондергард 2018 жылдан бері оркестрдің қазіргі музыкалық жетекшісі.

Тарих

RSNO-ның алғашқы ансамблі 1843 жылы Глазго хор одағына (қазір RSNO хоры деп аталады) сүйемелдеу үшін құрылды. 1891 жылы оркестр ресми түрде Шотландия оркестрі деп танылды, ал Джордж Хеншель сол атаумен ансамбльдің бірінші бас дирижері болды. 1950 жылы оркестр Шотландияның Ұлттық оркестрі деген атқа ие болды. 1977 жылы оркестр патшалық қолдауға ие болды, бұл қолдау Британиядағы үш оркестрдің ғана біріне (Royal Philharmonic және Royal Liverpool Philharmonic оркестрлерінен кейін) берілді. Оркестр 1991 жылға дейін «Шотландияның Ұлттық оркестрі» деген атауды сақтап келді, содан кейін қазіргі атауына өзгерді (бірақ 1992 жылы қысқа мерзімге «Корольдік Шотландия оркестрі» деген атауға ауысып, кейін қазіргі атауына қайта оралды). Оркестрдің ең ұзақ қызмет еткен бас дирижері – 1959 жылдан 1984 жылға дейін бас дирижер және музыкалық жетекші болған, алғашқы шотландтық сэр Александр Гибсон, сонымен қатар Шотландия операсының негізін қалаушы. Ол оркестрдің, SNO Жастар хорының және Шотландия операсының шетелдік гастрольдерін ұйымдастырды. Ол сондай-ақ Шотландия Корольдік консерваториясының құрметті президенті атанды. Гибсонның 1979 жылдан бастап қызмет ету кезеңінде RSNO-ның базасы Глазгодағы Генри Вуд залы болды, бұл орын жазу студиясы ретінде де пайдаланылды. Бұрын, Гибсонның өкілеттігі кезінде, RNSO Глазгодағы Сент-Эндрю залында орналасқан еді; алайда, бұл ғимарат 1962 жылдың 26 қазанында өрт салдарынан қирады. Гибсон скандинавиялық композиторлардың, әсіресе Жан Сибелиус пен Карл Нильсеннің туындыларын шебер түсінуімен ерекше көзге түсті. Оның ізбасары Неме Ярви осы дәстүрді жалғастырды және оркестрді алғашқы толық Густав Малер циклы арқылы жүргізді. 1984-1988 жылдар аралығында бас дирижер болған Ярви қазір RSNO-ның лауреат дирижері атағын иеленді. Оркестрдің екінші шотландтық бас дирижері Брайден Томсон Нильсен симфонияларының циклымен скандинавиялық байланысты сақтап қалды. Александр Лазарев 1997-2005 жылдары RSNO-ның бас дирижері болды және қазір оркестрдің құрметті дирижері атағын иеленді. Мари Алсоп 2000-2003 жылдар аралығында RSNO-ның бас қонақ дирижері болды, бұл атаққа ие болған алғашқы әйел. Гарри Уокер 2003-2007 жылдар аралығында Алсопты бас қонақ дирижер ретінде алмастырды. Стефан Деньев 2005-2012 жылдар аралығында RSNO-ның музыкалық жетекшісі болды. Оның басшылығымен RSNO Дебюсси мен Альберт Руссельдің музыкасын жазды, соңғысын Naxos Records үшін жазды. 2011 жылдың қаңтар айында RSNO Питер Ондджанды 2012-2013 маусымынан бастап өзінің келесі музыкалық жетекшісі етіп тағайындағанын хабарлады, алғашқы келісімшарт 4 жылға жасалды. 2011 жылдың қазанында Томас Сёндергард 2012-2013 маусымынан бастап оркестрдің бас қонақ дирижері болып тағайындалды, алғашқы келісімшарт жылына 3 бағдарлама үшін 3 жылға жасалды. 2015 жылы оркестр RSNO орталығында және Глазгодағы Корольдік концерт залында жаңа орналасқан жерін алды. RSNO-ның қазіргі көмекші дирижері – 2016 жылдың қыркүйегінен бері Холли Маттисон. Ондджан 2017-2018 маусымы аяқталғаннан кейін RSNO музыкалық жетекшісі лауазымынан кетпек. 2017 жылдың мамырында RSNO Сёндергардты 2018-2019 маусымынан бастап өзінің келесі бас дирижері етіп тағайындағанын хабарлады. 2017 жылдың маусым айында RSNO Елим Чанды 2018 жылдан бастап өзінің келесі бас қонақ дирижері етіп тағайындады, ол 2017 жылдың қаңтарында RSNO-мен алғашқы өнер көрсеткенінен кейін және Неме Ярвиге шұғыл түрде ауысу кезінде қайтадан шақырылды. 2021 жылдың ақпанында RSNO Сёндергардтың музыкалық жетекші ретіндегі келісімшартының 2024 жылдың күзіне дейін ұзартылғанын хабарлады. 2023 жылдың сәуірінде RSNO Сёндергардтың музыкалық жетекші ретіндегі келісімшартының 2024-2025 маусымына дейін 1 жылға ұзартылғанын хабарлады. 2018 жылдың желтоқсанында RSNO Алистер Маккиді 2019 жылдың сәуірінен бастап өзінің келесі бас атқарушы директоры етіп тағайындағанын хабарлады.

РСНО хоры және РСНО жасөспірімдер хоры

RSNO-ның еншілес хорлары – RSNO хоры және RSNO жас хоры. RSNO хоры 1843 жылы құрылған, 1844 жылдың сәуір айында Шотландияда Гендельдің «Мессия» туындысының толық алғашқы орындалуына қатысқан хордан өркендеді. RSNO-ға адалдығымен қатар, хор дербес концерттер өткізеді және бүкіл әлемді шарлап гастрольдік сапарлар ұйымдастырады. Қазіргі хор директоры – Грегори Батслеер. 1978 жылы Жан Кидд RSNO жас хорын құрды. 1994 жылы оның директоры Кристофер Белл болды, ал 2018 жылы Патрик Барретт басқарды. RSNO жас хорында сегізден он сегіз жасқа дейінгі шамамен 400 әнші бар. Олар Кодалы әдісімен ән айтуды үйренеді.

Жазбалар

Оркестрдің Chandos Records-пен ұзақ жылдардан бері, әсіресе 1980-ші және 1990-шы жылдары жазу келісімшарты болды. RSNO сонымен қатар Naxos Records үшін де жазбалар жасады, ең бастысы Георг Тинтнермен Антон Брукнер симфонияларының толық жинағы, Дэвид Ллойд Джонспен Арнольд Бакс симфонияларының жинақтары, сондай-ақ Марин Алсоптың жетекшілігімен американдық шығармалардың бірнеше жазбалары (Самуэль Барбердің толық оркестрлік шығармаларын қоса алғанда). Деневпен бірге жасаған алғашқы Roussel жазбасы «Симфониялық музыка» номинациясы бойынша Diapason d'Or de l'année сыйлығына ие болды. Серияның екінші дискісі 2008 жылы шықты.