Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сирек аутоиммундық ауру
Rare autoimmune disease
Гудпастур синдромы (ГПС), сондай-ақ антигломерулярлық базалық мембрана ауруы деп те аталады, – өкпе мен бүйректердегі базалық мембранаға антиденелердің шабуыл жасауынан туындайтын сирек аутоиммундық ауру. Бұл өкпеден қан кетуге, гломерулонефритке және бүйрек жеткіліксіздігіне алып келеді. Ауру IV типті коллагеннің альфа-3 суббірлігіне шабуыл жасайды деп саналады, сондықтан бұл суббірлік Гудпастур антигені деп аталады. Гудпастур синдромы өкпе мен бүйректердің қанағаттандырмайтын зақымдануына тез әкелуі мүмкін, көбінесе өлімге соқтырады. Оны иммундық жүйені басатын дәрілермен, мысалы кортикостероидтар мен циклофосфамидтермен, сондай-ақ плазмаферезбен емдейді, онда антиденелер қаннан алынады. Бұл ауруды алғаш 1919 жылы Вандербильт университетінің американдық патологы Эрнест Гудпастур сипаттаған, және кейін оның құрметіне аталған.
Goodpasture syndrome (GPS), also known as anti–glomerular basement membrane disease, is a rare autoimmune disease in which antibodies attack the basement membrane in lungs and kidneys, leading to bleeding from the lungs, glomerulonephritis, and kidney failure. It is thought to attack the alpha 3 subunit of type IV collagen, which has therefore been referred to as Goodpasture's antigen. Goodpasture syndrome may quickly result in permanent lung and kidney damage, often leading to death. It is treated with medications that suppress the immune system such as corticosteroids and cyclophosphamide, and with plasmapheresis, in which the antibodies are removed from the blood. The disease was first described by an American pathologist Ernest Goodpasture of Vanderbilt University in 1919 and was later named in his honor.
Белгілері мен симптомдары
Гломерулярлық базалық мембранаға (ГБМ) қарсы антителолар негізінен бүйректер мен өкпелерге шабуыл жасайды, бірақ жалпы симптомдар, мысалы, дұрыс емес жағдай, салмақ жоғалту, шаршау, қызба және дікіс қағу, сондай-ақ буын аурулары да жиі кездеседі. Ауруға шалдыққандардың 60-80%-ында өкпе және бүйректердің екеуі де зардап шегеді; 20-40%-ында тек бүйректер зардап шегеді, ал 10%-дан аз адамда тек өкпелер зардап шегеді. Дене тексеруі кезінде Гудпастур синдромын анықтауға көмектесетін басқа белгілер мен симптомдарға тыныс алу жиілігінің артуы, цианоз, крепитация, гепатоспленомегалия және гипертония жатады.
The anti–glomerular basement membrane (GBM) antibodies primarily attack the kidneys and lungs, although, generalized symptoms like malaise, weight loss, fatigue, fever, and chills are also common, as are joint aches and pains. 60–80% of those with the condition experience both lung and kidney involvement; 20–40% have kidney involvement alone, and less than 10% have lung involvement alone. Some other signs and symptoms that could be used to identify Goodpasture syndrome during a physical exam include an increased respiratory rate, cyanosis, crackles, hepatosplenomegaly, and hypertension.
Себеп
Нақты себебі белгісіз болғанымен, GPS-ке қабілеттіліктің генетикалық алғышартын адам лейкоциттерінің антигені (HLA) жүйесі, атап айтқанда HLA DR15 анықтайды. Генетикалық сезімталдықтан өзге, антигломерулярлық базалық мембранаға (анти-GBM) қарсы денелердің альвеолалық капиллярларға жетуі үшін өкпе тамырларына алғашқы сыртқы фактордың әсері қажет. Мұндай факторларға мыналар жатады: органикалық еріткіштерге (мысалы, хлороформ) немесе көмірсутектерге, темекі түтініне, инфекцияға (мысалы, А гриппі), кокаинды жұту, металл шаңын жұту, бактериемия, сепсис, жоғары концентрациялы оттегі ортасы және лимфоциттерге қарсы терапия (әсіресе моноклоналды антиденелерді қолдану). Құрғақ тазалау химиялық заттары мен парақват гербициді де ықтимал факторлар ретінде қарастырылады. GPS кезінде анти-GBM антиденелері пайда болып, қан ағынымен таралып, өкпе мен бүйректердің қабықшаларын зақымдайды, сондай-ақ олардың капиллярларын бағыттайды.
While the exact cause is unknown, the genetic predisposition to GPS involves the human leukocyte antigen (HLA) system, specifically HLA DR15. In addition to genetic susceptibility, an initial environmental insult to the pulmonary vasculature is needed to allow the anti glomerular basement membrane (anti GBM) antibodies to reach the alveolar capillaries. Examples of such an insult include: exposure to organic solvents (e. g. chloroform) or hydrocarbons, exposure to tobacco smoke, infection (such as influenza A), cocaine inhalation, metal dust inhalation, bacteremia, sepsis, high oxygen environments, and antilymphocyte therapies (especially with monoclonal antibodies). Exposure to dry cleaning chemicals and paraquat herbicide have also been implicated as potential insults. In GPS, anti GBM antibodies are produced and circulated throughout the bloodstream, damaging the membranes lining the lungs and kidneys as well as targeting their capillaries.
Патофизиология
Гломерулонефриттің жақсы бағытталған антителолары (GPS) анти-GBM антиденелерін плазма жасушаларының қалыпты емес өндірісінен туындайды. Гломерулалық және альвеолярлық капиллярлардың базалық мембраналарындағы альфа-3 коллаген тізбектеріне басымдықпен шабуыл жасауы, эпитоптардың жақсырақ көрінуімен, альфа-3 коллаген бірліктерінің кеңейуімен және осы альфа-3 коллаген тізбектерінің мақсатты антиденелерге жақсы қолжетімділік ұсынуымен түсіндіріледі. Бұл антиденелер реактивті эпитоптарын базалық мембраналарға байланыстырып, комплемент каскадын белсендіреді, нәтижесінде таңбаланған жасушалар өледі. Т-жасушалары да қатысады, бірақ бұл көбінесе II типті гиперсезімталдық реакциясы ретінде қарастырылады. Диагнозды анықтаудың ең сенімді тәсілі – зардап шеккен тіндерді, әсіресе бүйректі биопсия арқылы тексеру, себебі анти-GBM антиденелерін анықтау үшін бұл орган ең жақсы зерттелген.
GPS is caused by abnormal plasma cell production of anti GBM antibodies. This preferred targeting of these alpha 3 collagen chains specifically in the basal membranes of glomerular and alveolar capillaries can be explained by the higher accessible exposure of epitopes, a larger expansion of the alpha 3 collagen units, and because these alpha 3 collagen chains structurally provide higher accessibility for the targeting antibodies. These antibodies bind their reactive epitopes to the basement membranes and activate the complement cascade, leading to the death of tagged cells. T cells are also implicated, though it is generally considered a type II hypersensitivity reaction. The most accurate means of achieving the diagnosis is testing the affected tissues by means of a biopsy, especially the kidney, as it is the best studied organ for obtaining a sample for the presence of anti GBM antibodies.
Емдеу
GPS-ті емдеудің басты тірегі – плазмаферез, яғни науқастың қаны центрифугадан өтеді және құрамы салмағы бойынша бөлінеді. Ауруға шалдыққан көптеген адамдарға иммунодепрессанттармен, әсіресе циклофосфамид, преднизон және ритуксимабпен емделу қажет, бұл жаңа анти-GBM антиденелерінің түзілуін болдырмауға және бүйректер мен өкпеге одан әрі зақым келтірмеуге бағытталған. Ремиссияны сақтау үшін азатиоприн сияқты, уы аз иммунодепрессанттар қолданылуы мүмкін.
The major mainstay of treatment for GPS is plasmapheresis, a procedure in which the affected person's blood is sent through a centrifuge and the various components separated based on weight. Most individuals affected by the disease also need to be treated with immunosuppressant drugs, especially cyclophosphamide, prednisone, and rituximab, to prevent the formation of new anti GBM antibodies so as to prevent further damage to the kidneys and lungs. Other, less toxic immunosuppressants such as azathioprine may be used to maintain remission.
Болжам
Емделгенде бес жылдық өмір сүру көрсеткіші 80%-дан жоғары, ал ұзақ мерзімді диализ қажет ететін адамдардың саны 30%-дан кем. Австралия және Жаңа Зеландияда жүргізілген зерттеуде, бүйрек алмастыру терапиясын (диализді қоса алғанда) қажет ететін науқастардың медианалық өмір сүру мерзімі 5,93 жылды құрайтыны көрсетілді. Емделмеген жағдайда, дерлік барлық зардап шеккен адамдар асқынған бүйрек жеткіліксіздігінен немесе өкпеден қан кетуден көз жұмады.
With treatment, the five year survival rate is >80% and fewer than 30% of affected individuals require long term dialysis. A study performed in Australia and New Zealand demonstrated that in patients requiring renal replacement therapy (including dialysis) the median survival time is 5.93 years. Without treatment, virtually every affected person will die from either advanced kidney failure or lung hemorrhages.
Эпидемиология
GPS сирек кездеседі, Еуропа мен Азияда жылына миллион адамның арасында шамамен 0,5–1,8 адамға соқтырады. Бұл аутоиммундық аурулардың арасында ерекше, себебі ол әйелдерге қарағанда еркектерде жиірек кездеседі, ақ нәсілділерге қарағанда қара нәсілділерде сирек кездеседі, бірақ Жаңа Зеландияның маори халқында көбірек таралған. Аурудың пайда болуының ең көп кездесетін жас диапазоны – 20–30 және 60–70 жас.
GPS is rare, affecting about 0.5–1.8 per million people per year in Europe and Asia. It is also unusual among autoimmune diseases in that it is more common in males than in females and is also less common in blacks than whites, but more common in the Māori people of New Zealand. The peak age ranges for the onset of the disease are 20–30 and 60–70 years.