Альбрехт Адам: Наполеон саяхаты мен суреттерінің шебері

Кіріспе

Неміс суретшісі (1786–1862)

Альбрехт Адам (16 сәуір 1786 – 28 тамыз 1862) – 1812 жылғы Ресей жорығы кезінде Наполеон Бонапартқа ілесіп жүрген бавариялық суретші. Ол Бонапарттың Ұлы армиясының (Grande Armée) бавариялық жасағына ресми суретші ретінде бекітілді. Жорық бойында ол Мәскеуге жасалған жорылдың маңызды жазбаларын суреттеді, сызды және бейнеледі. Ол естеліктерінде Бородино шайқасының қаны төгілгенін сипаттады, сондай-ақ өмірінің соңына дейін Наполеон дәуіріндегі шайқастарды суреттеп отырды. Ол аттарды суреттеуде шеберлігімен танымал болды, ал оның бұл өнерін немересі Эмиль Адам жалғастырды.

Өмір және мансап

Альбрехт Адам 1786 жылы Германияның оңтүстігіндегі шағын еркін мемлекет – Нердлинген қаласында Иеремия Адам мен Маргарета Тило отбасында дүниеге келді. Оның інісі Генрих Адам (1787–1862), ол да суретші, келесі жылы туды. Альбрехттің сурет салуға деген қабілеті ерте жасында-ақ байқалды, 1800 жылға қарай ол Оңтүстік Германия арқылы марш жасайтын француз әскерлерін суретке түсіріп үлгерді. Бастапқыда Нюрнбергте кондитерлікке шәкірт тұтқан ол 1803 жылы Нюрнбергтегі Көркемсурет академиясына оқуға түсті, онда Кристоф Цвингер (1764–1813) оған сурет салуды үйретті. 1807 жылдың шілдесінде ол Мюнхенге көшті, онда соғыс және шайқас суретшісі Иоганн Лоренц Ругендас II (1775–1826) сабақ берді. Ол Маргарете Гейгер мен Софи Рейнхард сияқты суретшілермен дос болып, кейіннен олармен бірге Венаға көшті. 1809 жылы Австрия Наполеонның одақтасы Баварияға шабуыл жасады, бұл қысқа, жағымсыз қақтығысқа әкелді, ол Тьюгенхаузен шайқасында Франция мен Бавариядан Австрияның жеңілуімен аяқталды. Жеңімпаз армиямен Венаға бірге келген Адам соғыстың әскери көріністерін сериялап жасады, бұл оның мансабындағы басты тақырыпты қалыптастырды. Венада болған қысқа уақытында ол Италияның вице-королі, Бонапарттың әйелінің баласы және Бавария ханшайымы Августамен танысты. Жас суретші Миландағы Евгений ханзаданың сарайына сарай суретшісі ретінде шақырылды. Оның міндеттеріне Евгений мен оның штабының Еуропа бойынша әскери жорықтарына ілесу кірді. Ол әскери офицер шеніне ие болды және 1801 жылы құрылған инженерлер, картографтар мен суретшілерден тұратын шағын бөлім – Евгенийдің топографиялық бюросына бекітілді. Үлкен армия Еуропа және Ресейге қарай жылдамдаған сайын Адам жазып, сурет салып, эскиздер жасады. Ол барлық маңызды шайқастарда болды және Мәскеудің өртеніп жатқан қираған орындарына жеңіспен кірген жорықтың куәсі болды. Адамның көргендерінен мазасыз болғаны сөзсіз. Бородино шайқасынан кейін ол майданды аралағандағы сезімдерін былай сипаттады: «Мен қорқынышқа толып, жан-жағымды қарауға батылым бармады. Осы қорқынышты науқанда көрген сансыз қорқыныштарды еске түсіргенім ғана мені осы тоңған халден шығарды». 1859 жылы Адам Италиядағы Австрияға қарсы науқан кезінде Наполеон III-нің Франция армиясын ілесіп, оқиғаларды бірқатар суреттер мен эскиздерде бейнеледі. Мюнхенге оралғаннан кейін ол 1809 (1859) жылғы Ландшут шайқасын және 1758 (1860) жылғы Зорндорф шайқасын Баварияның Максимилиан II үшін суреттеді. Ол ұлдарының көмегімен маңызды әскери суретші болып қалды және 1862 жылдың 16 тамызында Мюнхенде қайтыс болды.

Albrecht Adam was born in Nördlingen, then a small free state in southern Germany, to Jeremias Adam and Margaretha Thilo in 1786. His brother Heinrich Adam (1787–1862), also a painter was born the following year. Albrecht's talent for painting became apparent at an early age as by 1800 he was painting French troops as they marched through southern Germany. Initially apprenticed as a confectioner in Nuremberg, in 1803 he enrolled at the Academy of Fine Arts, Nuremberg where he was tutored in drawing by Christoph Zwinger (1764–1813). In July 1807 he moved to Munich where he learnt from the war and battle artist Johann Lorenz Rugendas II (1775–1826). and befriended fellow artists Margarethe Geiger and Sophie Reinhard, who later moved with him to Vienna. In 1809 Austria attacked Napoleon's ally Bavaria, an action that led to a short, unpleasant conflict that culminated in Austrian defeat by France and Bavaria at the Battle of Teugen Hausen. Adam who accompanied the victorious army to Vienna produced a series of military impressions of the conflict, beginning a theme that would dominate his career. It was during his brief residency in Vienna, that he met Prince Eugene de Beauharnais, the Viceroy of Italy and Bonaparte's stepson and his wife Princess Augusta of Bavaria. The young artist was asked to join Prince Eugene's household in Milan as a Court painter. His duties included accompanying Eugene and his staff on military campaigns across Europe. He was given a military officer's rank and attached to Eugene's Topographical Bureau, a small unit of engineers, cartographers and draughtsmen which had been established in 1801. As the Grande Armée progressed across Europe and into Russia Adam wrote, sketched and painted. He was present at all the major actions and witnessed the triumphant march into the smouldering ruins of Moscow. There seems little doubt that Adam was depressed, by what he had witnessed. After the key Battle of Borodino he described his feelings on visiting the battlefield The scene was one that filled me with horror. I felt paralysed and, only by calling to mind the countless other horrors I had been witness to in this frightful campaign, could I shake myself from my stupor

In 1859 Adam followed the army of Napoleon III of France during the Italian campaign against Austria recording the action in a series of drawings and sketches. Returning to Munich he painted the Battle of Landshut 1809 (1859) and the Battle of Zorndorf 1758 (1860) for Maximilian II of Bavaria. He remained a significant military painter, often assisted by his sons, until his death in Munich on 16 August 1862.