Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз сериялық кісі өлтіруші
French serial killer
Хелен Жэгадо (шамамен 1803 – 26 ақпан 1852) – француздық үй қызметшісі және сериялық кісі өлтіруші. Ол 18 жыл бойында 36 адамды мырышпен улап өлтірген деген күдік бар. 1833-1841 жылдар аралығындағы белсенділіктен кейін, ол шамамен он жылға тоқтаған, содан кейін 1851 жылы қайтадан қылмыстар жасаған.
Hélène Jégado (c. 1803 – 26 February 1852) was a French domestic servant and serial killer. She is believed to have murdered as many as 36 people with arsenic over a period of 18 years. After an initial period of activity, between 1833 and 1841, she seems to have stopped for nearly ten years before a final spree in 1851.
Жас шағы мен қылмыстары
Хелен Жэгадо Бретаньдегі Лориентке жақын Плухин (Морбиан) деген шағын шаруа қожалығында дүниеге келген. Жеті жасында анасынан айырылып, Бабридегі пасторханада қызмет ететін екі әпкесімен жұмыс істеуге жіберілді. 17 жылдан кейін ол әпкесімен Сеглиен қаласына барды. Ол кюреге аспаз болды, онда оның шұпағына оның астық қоймасынан беде қосып жатыр деген айып тағылды. Оның алғашқы күдікті улануы 1833 жылы болды, ол басқа діни қызметкердің, ә. Франсуа Ле Дрогоның, жақын маңдағы Герн ауылындағы қызметкері болып жұмыс істеген кезде. 28 маусым мен 3 қазан аралығындағы үш айда үйдің жеті мүшесі күрт қайтыс болды, оның ішінде діни қызметкердің өзі, оның қартайған анасы мен әкесі және оның келіп қонақ болған әпкесі Анн Жэгадо. Оның шынайы қайғысы мен ізгілікті мінезі соншалықты сенімді болды, ол ешкімге күдік туғызбады. 1832 жылы болған холера эпидемиясынан кейін бұл өлімдер табиғи себептерге байланысты болуы мүмкін еді. Жэгадо Бубриге оралды, әпкесінің орнына, содан кейін үш айдың ішінде оның басқа әпкесі де бар үш адам қайтыс болды, олардың барлығына төсек басында күтім жасады. Ол Локминге көшіп, инеші Мари Жан Лебухермен бірге тұрды; Лебухер де, оның қызы да қайтыс болды, ал ұлы ауырып қалды. Мүмкін, ұлы Жэгадоның көмегін қабылдамағандықтан аман қалған шығар. Содан кейін сол қалада жесір Лора Жэгадоға бөлме ұсынды; ол жаңа интернатта тұрған адамның дайындаған шұпасын жеп қайтыс болды. 1835 жылдың мамыр айында Жэгадоны мадам Туссен жалдады; одан кейін тағы төрт адам қайтыс болды. Сол кезде ол он жеті адамды қабірге қойды. Кейінірек 1835 жылы Жэгадо Аурейдегі монастырда қызметші болып жұмысқа орналасты, бірақ бірнеше вандализм және қасиеттілік оқиғаларынан кейін тез арада жұмыстан шығарылды. Жэгадо Аурейдегі басқа үйлерде, содан кейін Понтиви, Лориент және Порт-Луисте аспаз болып жұмыс істеді, бірақ ол әрқайсысында қысқа ғана уақыт жұмыс істеді. Көбінесе біреу ауырып немесе қайтыс болар еді. Оның ең танымал кісі өлтірулерінің бірі – 1841 жылдың мамырында Сой (Пломеур) сарайында қайтыс болған кішкентай Мари Брегердің баласының өлтірілуі, оның соңғы тұтқындалуына он жыл бір ай қалған еді. Жәбірленушілердің көпшілігі мырыш улануына сәйкес симптомдарды көрсетіп қайтыс болды, бірақ ол ешқашан мырышпен ұсталған жоқ. 1841 жылдың соңынан 1849 жылға дейін күдікті өлім туралы ешқандай жазба жоқ, бірақ кейінірек оның бірнеше жұмыс берушілері ұрлық туралы хабарлады; ол, әрине, клептомандыққа бейім болған және бірнеше рет ұрлық жасап ұсталған. Оның мансабы 1849 жылы аймақтың астанасы Реннеге көшкен кезде жаңа бағыт алды. Оның осы қылмыстарды не үшін жасағаны туралы көп мәлімет жоқ болса да, оны психологиялық мәселелермен байланыстыруға болады. Психопатологиялық модель оның қылмыстары психологиялық проблемаларымен байланысты болуы мүмкін екенін түсіндіреді. Мүмкін, бұл проблемалар оның анасы қайтыс болғаннан кейін жас кезінде пайда болған. Ата-анасының қайтыс болуынан кейін балада тасталып қалған бала синдромы жиі кездеседі. Жэгадо бірде адамдарды өлтіру оған күш сезімін сыйлайтынын және одан ләззат алатынын айтқан.
Hélène Jégado was born on a small farm in Plouhinec (Morbihan), near Lorient in Brittany. She lost her mother at the age of seven and was sent to work with two aunts who were servants at the rectory of Bubry. After 17 years, she accompanied an aunt to the town of Séglien. She became a cook for the curé, where an incident arose where she was accused of adding hemp from his grain house to his soup. Her first suspected poisoning occurred in 1833 when she was employed by another priest, Fr. François Le Drogo, in the nearby village of Guern. In the three months between 28 June and 3 October, seven members of the household died suddenly, including the priest himself, his aged mother and father, and her own visiting sister, Anne Jégado. Her apparent sorrow and pious behaviour were so convincing that she was not suspected. Coming shortly after the cholera epidemic of 1832, the deaths may have been attributed to natural causes. Jégado returned to Bubry to replace her sister, where subsequently three people, including her other aunt, died over the course of three months, all of whom she cared for at their bedside. She relocated to Locminé, where she boarded with a needleworker, Marie Jeanne Leboucher; both Leboucher and her daughter died and a son fell ill. It is possible that the son survived because he did not accept Jégado's ministrations. Then, in the same town, the widow Lorey offered Jégado a room; she died after eating a soup that her new boarder had prepared. In May 1835, Jégado was hired by a Madame Toussaint; four more deaths followed. By that point in time, she had already put seventeen people in their graves. Later in 1835, Jégado was employed as a servant in a convent in Auray, but was rapidly dismissed after several incidents of vandalism and sacrilege. Jégado worked as a cook in other households in Auray, then in Pontivy, Lorient, and Port Louis, although she was employed only briefly in each one. Often someone fell ill or died. Among her most infamous murders was that of a child, little Marie Bréger, who died at the Château de Soye (Ploemeur) in May 1841, ten years and one month before her final arrest. Most victims died showing symptoms corresponding to arsenic poisoning, though she was never caught with arsenic in her possession. There is no record of any suspected deaths from late 1841 to 1849, although a number of her employers later reported thefts; she was apparently a kleptomaniac and was caught stealing several times. Her career took a new turn in 1849 when she moved to Rennes, the capital city of the region. Although there is not much information stating why she committed these crimes, it can generally be linked to psychological issues. The psychopathology model explains that her offences can be linked to her psychological problems. It is possible that these problems erupted at a young age after her mother died. It is not uncommon for a child to develop abandoned child syndrome due to the parents passing. Jégado once stated that murdering people gave her a sense of power, which she enjoyed.
Тұтқындау
1850 жылы Жэгадо Рен университетінің заң профессоры Теофил Бидардың үй шаруашылығына қызметке орналасты. Оның қызметкерлерінің бірі, Роза Тессье ауырып, Жэгадо күтім көрген кезде қайтыс болды. 1851 жылы тағы бір қызметші, Розали Саразин де ауырып, көз жұмды. Екі дәрігер Саразинді құтқаруға тырысты және симптомдары Тессьедегідей болғандықтан, олар туыстарын мәйіттің қазбасын жасауға рұқсат беруге көндірді. Жэгадо ешқандай сұрақтар қойылмас бұрын өзінің кінәсіз екенін жариялағанда күдік тудырып, 1851 жылдың 1 шілдесінде тұтқындалды. Кейінірек жүргізілген тергеулер оны 1833 және 1841 жылдар аралығындағы 23 күдікті өлімге, улану арқылы байланыстырды, бірақ олардың ешқайсысы толыққанды тергелмеді, себебі олар қылмыстық қудалау мерзімінен тыс болды және ғылыми дәлелдер жоқ еді. Жергілікті халық арасындағы әңгімелер оның көптеген түсіндіріле алмайтын өлімдерге себепкер болғанын айтады, олардың кейбіреуі әлдеқайда анық табиғи себептерден туындаған. Сенімді болжамдар бойынша, ол шамамен 36 адамды өлтірген.
In 1850, Jégado joined the household staff of Théophile Bidard, a law professor at the University of Rennes. One of his servants, Rose Tessier, fell ill and died when Jégado tended to her. In 1851, one of the other maids, Rosalie Sarrazin, fell ill as well and died. Two doctors had tried to save Sarrazin and because the symptoms were similar to those of Tessier, they convinced the relatives to permit an autopsy. Jégado aroused suspicion when she announced her innocence before she was even asked anything, and she was arrested on 1 July 1851. Later inquiries linked her to 23 suspected deaths by poisoning between 1833 and 1841, but none of these were thoroughly investigated since they were outside the ten year limit for prosecution and there was no scientific evidence. Local folklore has attributed to her many unexplained deaths, some of which were almost certainly due to natural causes. The most reliable estimate is that she probably committed about 36 murders.
Сот
Жэгадоның соты 851 жылдың 6 желтоқсанында басталды, бірақ француз заңнамасының қабылданатын дәлелдер мен мерзімнің өтуі туралы ережелеріне сәйкес, ол тек үш кісі өлтіру, үш кісі өлтіруге талпыныс жасау және 11 ұрлықпен айыпталды. Кейінірек қарастырылған бір іс тоқтатылды, себебі ол балаға қатысты болды және полиция эксгумация жасау арқылы ата-аналарын ренжітуге құлшынбады. Жэгадо соттағы мінез-құлқы тұрақсыз болды, қарапайым сөздерден діни ықыласпен шулап айқайлауға және кейде айыптаушыларына қарсы ашуға дейін өзгеретін. Ол арсениктің не екенін білмейтінін тұрақты түрде айтты, бірақ дәлелдер оның сөзін жоққа шығарды. Оның құрбандарын тексерген дәрігерлер көбінесе күдіс тудыратын ештеңе байқамады, бірақ соңғы құрбандардың денелері эксгумацияланғанда, арсеник және, мүмкін, сурьманың көп мөлшерде табылуын көрсетті. Ренн университетінің химия профессоры Фаустино Малагути сарапшы ретінде сотқа шақырылды. Қорғаушы адвокат Маглоир Доранж өте әсерлі қорытынды сөз сөйледі, ол оның өкіну үшін көп уақыт қажет екенін және қатерлі ісіктен қайтыс болғанына байланысты өлім жазасынан босатылуы мүмкін екенін айтты. Бұл іс сол кезде көп назар аударған жоқ, себебі Парижде төңкеріс болды және ол жаңалықтардың басты тақырыбына көшті. Жэгадо гильотина арқылы өлім жазасына кесіліп, 1852 жылдың 26 ақпанында Ренндегі Марс алаңында көп көрерменнің алдында атқарылды.
Jégado's trial began on 6 December 851, but, due to French laws of permissible evidence and statute of limitations, she was accused only of three murders, three attempted murders and 11 thefts. At least one later case appears to have been dropped since it involved a child and police were reluctant to upset the parents by an exhumation. Jégado's behaviour in court was erratic, changing from humble mutterings to loud pious shouting and occasional violent outbursts against her accusers. She consistently denied she even knew what arsenic was, despite evidence to the contrary. Doctors who had examined her victims had not usually noticed anything suspicious, but when the most recent victims were exhumed, they showed overwhelming evidence of arsenic and possibly antimony. Faustino Malaguti, a chemistry professor from the University of Rennes, was called as an expert at the trial. The defence lawyer, Magloire Dorange, made a remarkable closing speech, arguing that she needed more time than most to repent and could be spared the death penalty since she was dying of cancer anyway. The case attracted little attention at the time, pushed off the front pages by the coup d'état in Paris. Jégado was sentenced to death by guillotine and executed in front of a large crowd of onlookers on the Champ de Mars in Rennes on 26 February 1852.