Кіріспе

Рим императоры 308-324 жылдар аралығында.
Рим императоры.

Шығысқа оралғаннан кейін Галерий 11 қараша 308 жылы Лицинийді Батыста Август дәрежесіне көтерді, ал оның тікелей бағынында Иллирик, Фракия және Паннония провинциялары болды. 311 жылы мамыр айында Галерий қайтыс болғаннан кейін, Лактанций берген нұсқасында – ол Максимин жеңілгеннен кейін 14 маусым 313 жылы Никомидияда Лициний жариялаған мәтінді келтіреді – «көктегі кез келген құдайға» жарасым табу ниетін білдіретін бейтарап тіл қолданылды. Осы уақытта Даза Лицинийге шабуыл жасауға шешім қабылдады. Сириядан 70 000 әскермен аттанып, Битинияға жетті, бірақ жол бойындағы қатал ауа райы армиясын қатты әлсіретті. 313 жылы сәуірде ол Босфорды кешіп, Лициний әскерлерінің бақылауындағы Византияға келді. Ол қаланы 11 күндік қоршаудан кейін басып алды. Одан кейін Гераклеяға көшті, оны қысқа қоршаудан кейін жаулап алып, әскерін алғашқы бекетке жеткізді. Лициний шамамен 30 000 сарбазымен Адрианопольге келді, ал Даза әлі де Гераклеяны қоршап тұрды. Шешуші шайқасқа дейін Лицинийге періште көрініп, барлық діндердің өкілдері қабылдай алатын жалпы дұғаны айтты, осы дұғаны Лициний өз әскерлеріне қайталады. 30 сәуір 313 жылы екі әскер Цираллум шайқасында кездесті, нәтижесінде Дазаның әскері талқандалды. Императорлық мақтаныштан бас тартып, құл секілді киім киген Даза Никомедияға қашып кетті. Адрианополь шайқасында (3 шілде 324) оны Византия қабырғаларының ішінде тұтқындауға қол жеткізілді, бұл Лицинийдің соңғы мойынсынуына әкелді.

Қасиет және мұра

Константин Лицинийдің беделін төмендету үшін, ол күйеу ағасын түркі дінін қолдайтын адам ретінде көрсетуге тырысты. Бұл рас болмауы мүмкін; замандас деректер оның бір кезде христиандарды жақтап, қолдаған екенін көрсетеді. Ол Ұлы қуғын-сүргінді аяқтаған Милан жарлығының авторларының бірі болды және империясының жартысында христиандардың құқықтарын қайта бекітті. Ол әскерлеріне христиандық белгіні қосты және Константин мен оның ізбасарлары сияқты шіркеу иерархиясының істерін реттеуге ұмтылды. Оның әйелі берілген христиан еді. Оның өзі де христиан дініне өткен болуы мүмкін. Дегенмен, Константиннің билігі тұсында жазған Евсевий Кесария, оны христиандарды сарайдан қуғандыққа, түркі дініндегі құдайларға әскери құрбандықтар шалуға бұйрық бергендікке, сондай-ақ шіркеудің ішкі тәртібіне және ұйымдастыруына араласуға айыптайды. Ол бастапқыда Константинмен бірге христиандарды қолдаған, бірақ өмірінің соңында оларға қарсы шығып, түркі дініне қайтқан деген болжам бар. Соңында, Лициний қайтыс болғаннан кейін, оның есімі қаралап, мүсіндері құлатылды және жарлық арқылы оның билік құрған кезеңдегі барлық заңдары мен сот шешімдері жойылды. Мұндай ресми түрде тарихтан өшіру "damnatio memoriae" деп аталады.