Кіріспе
Болан асуы – Балұшстандағы тау өткелі. Бұл өзен және табиғи қақпа. Ол Кветта мен Сибиді автомобиль және теміржол арқылы байланыстырады. Стратегиялық жағдайының арқасында, оны саудагерлер, басқыншылар және көшпелі тайпалар Оңтүстік Азияға кіру және одан шығу үшін қақпа ретінде пайдаланған. Болан асуы – Якобабад пен Джхангты Мултанмен байланыстыратын Балұш шебіндегі маңызды өткел. Ол әрқашан Ауғанстандағы британдық жорықтар тарихында маңызды орын иеленген. Өткелдің оңтүстігіндегі жергілікті тұрғындар негізінен Болан асуынан Араб теңізіндегі Монзе мүйісіне дейін қоныстанған Брахви тайпаларынан тұрады. Өткелдің солтүстігінде негізінен пуштундар, ал батысында балучилер қоныстанған.
Bolan Pass is a valley and a natural gateway It connects Quetta with Sibi by road and railway. Being strategically located, it has also been used by traders, invaders, and nomadic tribes as a gateway to and from South Asia. The Bolān Pass is an important pass on the Baluch frontier, connecting Jacobabad and Jhang with Multan, which has always occupied an important place in the history of British campaigns in Afghanistan. The local population south of the pass predominantly consists of Brahvi tribes, who extend from Bolan Pass to Cape Monze on the Arabian Sea. The ethnic group north of the pass consists of mainly Pashtuns, while to west, Balochis.
География
Болан асуы Һинд Куш тауларының оңтүстігінде жатқан Тоба Какар жотасында орналасқан. Болан асуы – шатқалдар мен тіршіктерге толы биік таулар арасындағы жол. Болан асуының тау жоталары Үндістан плитасы мен Иран үстіртінің оңтүстік географиялық шекарасын құрайды. Дадар маңындағы асудың оңтүстік жағы Инд өзені аңғарының батыс шекарасы болып табылады және Пәкістан, Ауғанстан, Иран және Араб теңізі арасындағы маңызды стратегиялық тұс ретінде қарастырылады.
Болан асуының темір жолы
Сибиден бастап, желі оңтүстік-батысқа қарай төбелерді айналып Риндлиге дейін созылады және бастапқыда Болан өзенінің ағысымен жазықтықтағы бастауына дейін жүргізілген. Бірақ су тасқынының салдарынан бұл бағыт тасталды, ал темір жол қазір Машкаф аңғарымен өтеді (ол Сибиге жақын жазыққа шығады) және Машкафтың бастауынан Маххтағы Боланмен тоғысады. Сибиден Кветтаға дейінгі баламалы маршрут Сибидің солтүстік-шығысындағы Харнай аңғарында табылды, желі Болан бағытынан түбегейлі өзгеше бағытта басталып, Наридегі төбелерге кіреді. Бастапқыда Харнай маршруты ұзақ болғанымен, қалыпты қозғалыс үшін қабылданды, ал Болан айналымы төтенше жағдайларға сақталды. Алайда, бұл маршрут су тасқыны мен жер көшкіндеріне жиі ұшырады. Сондықтан 1895 жылы Болан маршруты барлық қозғалысты қабылдау үшін жаңартылды, ал Харнай маршруты жергілікті қозғалыс үшін қалдырылды. 1942 жылы су тасқыны желінің үлкен бөлігін қиратты және барлық үздіксіз қозғалыс тоқтатылды. 1943 жылға қарай Хост пен Бостон арасындағы барлық көпірлер мен жолдар қалпына келтірілді. Қазіргі уақытта (2024) Сибиден Хостқа дейінгі желі әлі де бар, бірақ пайдаланылмайды. Болан маршрутының Хундилани шатқалында 800 фут биіктікке жететін конгломерат жартастар аңғарды қоршап тұрады. Сири Боланда әктас жартастар арасындағы өткелде үш адам қатар өткенге мүмкіндік жоқ. Жазда бұл өткелде температура өте жоғары. Қыста суық аязды болады, ал тар шығудан құйылатын мұз суық жел тіршілік үшін қауіпті. 1877 жылдан бастап, Кветта агенттігі құрылғаннан бері, бұл өткел британдық үнді әскерімен балуч тайпаларының (көбінесе Мари) жасақтарынан қорғалды.