Заңдық қысымның құқықтарды пайдалануға кедересін келтіруі
Chilling effect
Құқықтық қорқыту арқылы құқықтарды пайдаланудан ұсталды. «Суыту әсері» – заңдық жазалау қорқынышынан туындайтын бостандық шектеуі. SLAPP туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңдық санкциялармен қорқыту арқылы құқықтарды пайдаланудан тартыну
Discouragement of exercising rights by threats of legal sanctions
Құқықтық контексте, салқындату әсері – бұл заңдық санкциялармен қорқыту арқылы табиғи және заңдық құқықтарды заңды түрде жүзеге асыруды тежеу немесе одан бас тарту. Бұл әсер заңдық әрекеттер арқылы туындауы мүмкін, мысалы, заңның қабылдануы, сот шешімі немесе сотқа шағымдану туралы қорқыту; кез келген заңдық әрекет, адамдарды заңдық салдарлардан қорқып, заңды құқықтарын (сөз бостандығы немесе басқа) пайдаланудан тартындыруға әкелуі мүмкін. Егер бұл қорқыныш артықпаратты жариялау туралы сот ісімен қорқыту арқылы туындаса, ол артықпаратты жариялау салқындатуы деп аталады. Мұндай мақсатта басталған сот процесі қоғамдық қатысуға қарсы стратегиялық сот ісі (SLAPP) деп аталуы мүмкін. Бұл контексте "салқындату" әдетте жағымсыз баяулауды білдіреді. Заңдық контекстен тыс, жалпы қолданыста кез келген мәжбүрлеу немесе мәжбүрлеу қаупі (немесе басқа да жағымсыз жағдайлар) белгілі бір мінез-құлыққа қатысты адамдар тобына салқындату әсерін тигізуі мүмкін және оны көбінесе статистикалық тұрғыдан өлшеуге немесе анық байқауға болады. Мысалы, "Су тасқынына қарсы сақтандырудың [бағасының] өсуі кейбір үйлерді сатуға салқындату әсерін тигізеді" деген жаңалықтар тақырыбы және 160 колледж студентінің қатысуымен жүргізілген екі бөлімді зерттеудің тұжырымдамасы: "Жақын қарым-қатынастардағы шағымдарды білдіруге агрессивті потенциалдың салқындату әсері".
In a legal context, a chilling effect is the inhibition or discouragement of the legitimate exercise of natural and legal rights by the threat of legal sanction. A chilling effect may be caused by legal actions such as the passing of a law, the decision of a court, or the threat of a lawsuit; any legal action that would cause people to hesitate to exercise a legitimate right (freedom of speech or otherwise) for fear of legal repercussions. When that fear is brought about by the threat of a libel lawsuit, it is called libel chill. A lawsuit initiated specifically for the purpose of creating a chilling effect may be called a strategic lawsuit against public participation (SLAPP). "Chilling" in this context normally implies an undesirable slowing. Outside the legal context in common usage; any coercion or threat of coercion (or other unpleasantries) can have a chilling effect on a group of people regarding a specific behavior, and often can be statistically measured or be plainly observed. For example, the news headline "Flood insurance [price] spikes have chilling effect on some home sales," and the abstract title of a two part survey of 160 college students involved in dating relationships: "The chilling effect of aggressive potential on the expression of complaints in intimate relationships."
Қолданылуы
АҚШ және Канада заңдарында "салқындату әсері" термині екіұстаз немесе артық кең заңдардың заңды сөз еркіндігіне тигізетін тежеуші әсерін білдіреді. Алайда, бұл термин американдық құқықтық терминологиядан тыс жерлерде де жиі қолданылады, мысалы, жоғары бағалардың салқындату әсері. Сот американдық заңда қолданылатын "салқындату әсері" талдауын қабылдамағанын, бірақ заңның салқындату әсерін өз талдауының бір бөлігі ретінде қарастырғанын атап өтті. Түркиядағы Омер Фарук Гергерлиоглу ісіне қатысты БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының кеңсесі (АҚХҚ) Түркияның терроризмге қарсы шараларды тиімсіз пайдалануы негізгі бостандықтар мен адам құқықтарынан пайдалануға салқындату әсерін тигізе алатынын мәлімдеді.
In United States and Canadian law, the term chilling effects refers to the stifling effect that vague or excessively broad laws may have on legitimate speech activity. However, the term is also now commonly used outside American legal jargon, such as the chilling effects of high prices The court noted that it did not adopt the same "chilling effect" analysis used in American law but considered the chilling effect of the law as a part of its own analysis. Regarding Ömer Faruk Gergerlioğlu's case in Turkey, the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR) said that Turkey's mis use of counter terrorism measures can have a chilling effect on the enjoyment of fundamental freedoms and human rights.
Википедия пайдаланушыларын үрейлендіру
Эдвард Сноуден 2013 жылы АҚШ үкіметінің Upstream бағдарламасы Wikipedia мақалаларын оқыған адамдар туралы ақпарат жинағанын ашты. Бұл жария оқырмандардың өздігінен цензуралауына елеулі әсер етті, терроризм және қауіпсіздік тақырыбындағы мақалаларға қаралымдардың күрт азайғаны осыны көрсетеді. Осыдан кейін Уикимедия қоры мен ҰҚА арасындағы сот процесі басталды.
Edward Snowden disclosed in 2013 that the US government's Upstream program was collecting data on people reading Wikipedia articles. This revelation had significant impact on the self censorship of the readers, as shown by the fact that there were substantially fewer views for articles related to terrorism and security. The court case Wikimedia Foundation v. NSA has since followed.