Кіріспе

Құс түрлері

Цитрил финк (Carduelis citrinella), сондай-ақ Альпілік цитрил финк деп те аталады, – нағыз финктер тұқымдасына (Fringillidae) жататын кішкентай әнші құс. Бұл құс Испаниядан Альп тауларына дейінгі Оңтүстік-Батыс Еуропа тауларында тұрақты көбейеді. Оның ең солтүстік көбейтін аймағы Германияның Оңтүстік-Батысындағы Қара орманда табылады.

Таксономия

Цитрилді финкті 1764 жылы неміс зоологы Питер Саймон Паллас Fringilla citrinella деген екі атаумен ресми түрде сипаттады. Қазіргі кездегі Carduelis туысы – еуропалық алтын қанаттың латынша атауы, ал citrinella атауы – кішкентай сары құстың итальянша сөзі. Бұл латынша citrinus сөзінің кішірген түрі, яғни цитрин немесе ақшыл сары-жасыл деген мағынаны білдіреді. Корсика финктісі (Carduelis corsicana) бір кезде цитрил финктісінің бір түрі саналған, бірақ қазір жеке түр ретінде қарастырылады. Молекулалық генетикалық зерттеулер цитрил финктісінің еуропалық алтын финктісімен (Carduelis carduelis) тығыз байланысты екенін көрсетті.

Сипаттама және жүйелік

Цитрилдің жалпы ұзындығы және салмағы шамамен 12-14 см, 12-15 грамм шамасында. Оның үсті сұр түсті, арқасы қоңыр реңді, сонымен қатар қара жолақтары бар. Төменгі бөліктері мен екі қанаттағы жолақтары сары түсті. Ол туыстарымен жарқын бет маскасын бөліседі, бұл түрде ол да сары түсті. Еркек және ұрғашы құстардың түсі шамалас, бірақ жас аналықтарының төменгі жағы аздап сұрғылт болуы мүмкін, ал жас құстар – Еуропалық Серин түрінен айырмашылығы – қоңыр, қауырсындарында сары немесе жасыл түс жоқ. Әні күміс түсті, сырғақ, Еуропалық алтынқайыңның (C. carduelis) және еуропалық сериннің (Serinus serinus) әніне ұқсас. Басты дауысы – «ти-и», еуразиялық сискинге (Spinus spinus) өте ұқсас.

Экология

Цитрил (Carduelis citrinella) корсикалық цитрилден (C. corsicana) мекендеу ортасын таңдау бойынша ерекшеленеді. Материктік цитрил финкі көбінесе субальпілік қылқан жапырақты ормандар мен альпілік шалғындарда кездеседі, ал Корсика финкі теңіз деңгейінен ең биік тау беткейлеріне дейін әртүрлі мекендеу орталарында табылған. Цитрил финкі негізінен қарағай (Pinus) және шырша (Picea) сияқты қылқан жапырақты ағаштарда ұялайды, ал Корсика финкі ағаш емен (Erica arborea), арша (Juniperus) және долана (Rubus) сияқты төменгі бұталарды да пайдаланады. Өзінің солтүстік туысынан гөрі кеңірек тараған цитрил финкі IUCN бойынша ең аз қорғауға алынған түрлерге жатқызылған.