Кіріспе
сүтқоректілер түрі
Түрлер қорабы
| аты = Азиялық кішкентай тырнақты сусар
| сурет = Сусар_мельбурн_зообағы_(кесілген).jpg
| күйі = VU
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі =
| күй2 = CITES A1
| күй2 жүйесі = CITES
| күй2 дереккөзі = 19 және 20 ғасырларда бірнеше зоологиялық үлгілер сипатталды: 1832 жылы Константин Самуэль Рафинеск ұсынған Lutra concolor – Ассамнан табылған біртекті түсті сусар. Рафинеск сондай-ақ Амблоникс атауын қысқа, дөңгелек тырнақты сусарлардың бір туысы ретінде ұсынды. 1824 жылы Томас Хорсфилд ұсынған Lutra leptonyx – Явадан жиналған екі ересек кішкентай тырнақты сусар. Ол 1843 жылы Джон Эдвард Грейдің Aonyx туысына бағынышты болды. 1940 жылы Реджинальд Иннес Покок ұсынған Amblonyx cinerea nirnai – Оңтүстік Үндістанның Вираджпет қаласынан табылған қоңыр түсті кішкентай тырнақты сусар.
| name = Asian small clawed otter
| image = Otter melbourne zoo (cropped). jpg
| status = VU
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A1
| status2 system = CITES
| status2 ref = In the 19th and 20th centuries, several zoological specimens were described:
Lutra concolor proposed by Constantine Samuel Rafinesque in 1832 was a uniform coloured otter from Assam. Rafinesque also proposed Amblonyx as name for a subgenus for otters with short, obtuse claws. Lutra leptonyx proposed by Thomas Horsfield in 1824 were two adult small clawed otters collected in Java. It was subordinated to the genus Aonyx by John Edward Gray in 1843. Amblonyx cinerea nirnai proposed by Reginald Innes Pocock in 1940 was a dark brown small clawed otter from Virajpet in South India.
Филогения
1998 жылы жарияланған митохондриялық цитохром B талдауының нәтижелері оны Aonyx туысына бағыну керектігін көрсетті. 2008 жылы жарияланған молекулалық зерттеу нәтижелері Азиялық кіші тырнақты сомардың Lutrogale туысымен бауырлас таксон екенін көрсетті, бұл Amblonyx туысын сақтауға немесе Aonyx туысын кеңейтіп, оны монофилетті етуге қолдау білдіреді. Олар генетикалық тұрғыдан шамамен бөлініп кеткен. Азиялық кіші тырнақты сомар Африкалық тырнақсыз сомармен (Aonyx capensis) және тегіс жабынды сомармен (Lutrogale perspicillata) бірге Lutra туысымен туыстық клад құрайды. Сингапурда Азиялық кіші тырнақты сомардың аналықтары мен тегіс жабынды сомардың аталықтары арасында будандасу орын алды. Будандасудан туған ұрпақтар мен олардың ұрпақтары тегіс жабынды сомарлар популяциясына қайта араласты, бірақ кіші тырнақты сомардың гендерін сақтап қалды; 2016 жылғы мәліметтер бойынша Сингапурда кем дегенде 60 гибрид сомардан тұратын популяция бар.
The Asian small clawed otter groups with the African clawless otter (Aonyx capensis) and the smooth coated otter (Lutrogale perspicillata) into a sister clade with the genus Lutra. Hybridisation of Asian small clawed otter females with smooth coated otter males occurred in Singapore. The resulting offspring and their descendants bred back into the smooth coated otter population, but maintained the genes of their small clawed otter ancestors; a population of at least 60 hybrid otters are present in Singapore as of 2016.
Сипаттамалары
Азиялық кіші тырнақты сойылдың терісі қою қоңыр түсті, бірақ арқасы қызғылт реңді, ал астыңғы жағы ақшыл. Оның астыңғы терісі түбіне жақын жерде ағартуылған. Басы мен мойнының екі жағы қоңыр, ал еңсесі, үстінкі ерні, жағы, мойнының алдыңғы және екі жағы ақшыл. Оның бас сүйегі қысқа, ал мұрындық дөңгелектелген. Мұрынның екі жағында ұзын, қалың вибриссалар орналасқан. Көздері басының алғы бөлігіне қарай орналасқан. Кішкентай құлақтары сопақ пішіндес, трагус және антитрагусы шамалы байқалады. Аяқтары тар, саусақтары қысқа және соңғы буынға дейін қосылған. Саусақ аралық қабықшаның төменгі жағында қысқа түктер бар. Төрт бөлікті табан тығындары енінен ұзын. Тырнақтары қысқа, тік дерлік, кейбір жекелемелерде тіпті жоқ. Ұрғашыларында төрт сүт безі болады. Азиялық кіші тырнақты сойыл – Азиядағы ең кіші сойыл түрі. Басынан денесіне дейінгі ұзындығы аралығында, ал құйрығы ұзын. Құйрығы қалың және бұлшықетті, әсіресе негізінен, дене ұзындығының жартысынан астам. Артқы аяқтары ұзын. Бас сүйегінің ұзындығы аралығында. Онда жоғарғы премолярлары жоқ, тек қана төрт жақ тісі бар. Ересек, тұтқындықта ұсталатын сойылдардың салмағы аралығында.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Азиялық кіші тырнақты сусардың табиғи ареалы Үндістанның кей бөліктерінен Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін, соның ішінде Суматра, Ява, Борнео және Палаван аралдарын қамтиды. Ол батпақтар, ирек өзендер, суармалы күріш далалары, сондай-ақ сағалар, жағалау лагуналары және толқынды су қоймалары сияқты тұщы сулы ылғалды жерлерде тіршілік етеді. Ол Батыс Бенгалия, Ассам және Аруначал Прадеш штаттарында, сондай-ақ Одишаның жағалау аймақтарында кездеседі. Карнатакада, Нилгири және Тамил Надудың Пални төбелерінде ол тереңдігі аз тау арналарында, белгілі бір биіктікке дейін тіршілік етеді. 1980 жылдары Англияда тұтқыннан бірнеше азиялық кіші тырнақты сусар қашып, жабайыда қоныстанды.
In the 1980s, a few Asian small clawed otters escaped from captivity in England and established a population in the wild.
Мінез-құлық және экология
Азиялық кіші тырнақты сусар түнгі уақытта көбінесе белсенді болады. Олар 15-ке дейін жеке тұлғадан тұратын топтарда өмір сүреді. Топ мүшелері 12 немесе одан да көп түрлі дыбыстар арқылы байланысады, әртүрлі айқайлар мен зар сықылдаулар шығарады. Су бетінде жүзгенде, сусарлар алдыңғы аяқтарымен ескектеп, артқы аяқтарымен суды итеріп жылжиды. Суға сүңгігенде денелері мен құйрықтарын толқындырады. Тұтқындықтағы сусарлар белгілі бір жылдамдықпен жүзеді. Тұтқындықтағы Азиялық кіші тырнақты сусарлар теңіз өнімдерін күнге қойып, олардың ыстықтан ашылуын қамтамасыз етеді, бұл оларға қабықшаларын сындырмай-ақ жеуге мүмкіндік береді. Жүктілік 62-86 күнге созылады. Туу аралығы кем дегенде сегіз айды құрайды. Ұрпақ тууға екі аптадай қалғанда, анасы мен әкесі бірлесіп ұя салады. Олар шөп, сабан немесе қамысты жинап, осы материалды көбейту камерасына әкеледі. Бір туыста 1-ден 7-ге дейін бала туады. Балалар көздері жабық күйінде туады, олар бесінші аптада ашылады. Олар он апталық жасқа келгенде көбейту орнының маңында зерттеулер жасауды бастайды. Шамамен үш айлық болғанда, анасының басшылығымен шалшық суға енеді және жүзеді. Олар 4-5 айлық жасқа келгенде тәуелсіз болады. 2015 жылдың желтоқсаны мен 2018 жылдың қазаны аралығында Таиланд, Вьетнам және Жапониядағы жабайы табиғат саудагерлерінен 49 Азиялық кіші тырнақты сусар тәркіленді; олардың 35-і Жапонияда сатуға арналған еді.
Қорғау
Азиялық кіші тырнақты сусар CITES-тің II қосымшасына енгізілген және оны өлтіруге тыйым салынған дерлік барлық таралған аймақтарда қорғалады.
Тұтқында
1983 жылы Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығы Азияның кіші тырнақты сойқышының түрлерін сақтау жоспарын құрды, бұл жануарларды тұтқында өсіру бойынша зерттеулерді дамытуға бағытталған. Еуропада Базель зоопаркы Азияның кіші тырнақты сойқыштарын Үндістан мүйізбұғысымен бірге ұстайды. Остеопорозбен ауырған Азияның кіші тырнақты сойқыштарының көптеген сүйектерінде остеокластар гиперактивті сүйек және шеміршек тінін ыдыратады, нәтижесінде барлық сүйектерде тесікшелер пайда болады.