Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маргарет, Маульташ (1318 – 3 қазан 1369) лақап атымен белгілі, Гориция (Майнхардиндер) әулетінен шыққан Тирольдің соңғы графинясы және Каринтия герцогтігіне талапкер болған, бірақ мұрагерлікке ие бола алмады. Оның қайтысымен Тироль Габсбургтер әулетінің мұрагерлік жерлерімен бірікті.
Margaret, nicknamed Maultasch (1318 – 3 October 1369), was the last Countess of Tyrol from the House of Gorizia (Meinhardiner), and an unsuccessful claimant to the Duchy of Carinthia. Upon her death, Tyrol became united with the Austrian hereditary lands of the Habsburg dynasty.
Ұрпағы
Маргарет – Каринтия герцогы Генрихтің, сонымен қатар Карниоланың ландгравы, Тироль графы және Богемияның бұрынғы королі, оның екінші әйелі Аделаида, Вельф герцогы Генрих I Браншвиктің қызы еді. Әкесінің үш некесінен еркек мұрагерлер тумағандықтан, ол 1330 жылы Виттельсбах императоры Людовик IV-пен келісімге келді, бұл Маргаретқа оның Каринтия және Тироль иеліктерінде мұрагер болуға мүмкіндік берді, ал Карниола Габсбургтерге берілді. Габсбург, Виттельсбах және Люксембург әулеттері арасындағы қақтығыста император Людовик 1322 жылы Мюльдорф шайқасында Габсбург қарсыласы Фридрих Кереметті жеңіп, өзінің беделін нығайта алды. Осы факт оның бұрынғы Люксембург одақтасы Богемия королі Иоаннды өзінің билігін арттыру мүмкіндіктерін іздеуге итермеледі. Ол 1310 жылы Богемия тағы үшін күресте жеңілген бұрынғы қайын ағасы Генрихке жүгінді және болашақ император Карл IV-тің інісі Джон Генридің Генрихтің мұрагері Маргаретқа 1327 жылы құда түсуін ұйымдастырды. Джон Генри Тирольге жіберілді және 1330 жылы император Людовиктің келісімімен ол Маргаретпен Инсбрукте сегіз және он екі жасында үйленді. Заманагөй деректерге сәйкес, балалар бастапқыда бір-бірін ұнатпаған.
Margaret was the only surviving daughter of Duke Henry of Carinthia, also landgrave of Carniola, Count of Tyrol and former King of Bohemia, with his second wife Adelaide, a daughter of the Welf duke Henry I of Brunswick. As her father's three marriages had produced no male heirs, he reached an agreement with the Wittelsbach emperor Louis IV in 1330 that enabled Margaret to succeed him in his Carinthian and Tyrolean estates, while Carniola would be handed over to the Habsburgs. In the ongoing struggle between the rivalling Habsburg, Wittelsbach and Luxembourg dynasties, Emperor Louis had assured his position by defeating his Habsburg rival Frederick the Fair at the 1322 Battle of Mühldorf – a fact that prompted his former Luxembourg ally King John of Bohemia to explore possibilities to increase his own power base. He approached Henry of Carinthia, his former brother in law whom he had defeated in the struggle for the Bohemian throne in 1310, and arranged the engagement of his younger son John Henry, brother of the future Emperor Charles IV, to Henry's heiress Margaret in 1327. John Henry was sent to Tyrol and in 1330, upon approval by Emperor Louis, he and Margaret celebrated their wedding in Innsbruck at the age of eight and twelve, respectively. According to contemporary sources, the children disliked each other from the beginning.
Билік
Осы неке арқылы король Иоанн Италияға Альпі таулары арқылы өтуге мүмкіндік алды, бұл өз кезегінде Виттельсбах императорын Маргареттің әкесімен жасаған келісімді бұзуға итермеледі. 1335 жылы Генрих Каринтиялық қайтыс болғанда Людовик Каринтияны Габсбург герцогы Австрияның Альберт II-ге берді, ол Германия королі Альберт I мен Гориция-Тирольдің Елизаветаның, Маргареттің әкесінің әпкесі, мұрагерлік талаптарын қойды. Тирольді Виттельсбахтар өздері басып алып, Маргарет пен оның богемиялық (Люксембург) күйеуін толығымен ығыстырды. Алайда, Тироль жерлерін бавариялық Виттельсбахтар династиясы талап еткенде, ол бәсекелес Люксембургтермен байланысын тиімді пайдаланды. Ол күйеуінің қабілетті ағасы Карлді шақырды, ол жергілікті ақсүйектердің қолдауымен Маргареттің Тироль графшасы ретіндегі мұрагерлігін қамтамасыз етті. Бірақ, жас Джон Генри менмен, қабілетсіз, Тироль аристократиясы тарапынан құрметсіздікке ұшыраған, және әйелдерге құмарлық танытқан адам болып шыққаннан кейін жағдай қайта нашарлады. Оның ағасы Карл уақытша регенттік қызметін атқарды; алайда, оның арадасу әрекеттері қабылданбады және 1336/37 жылдары ол Тирольді тастап, әкесінің пруссиялық крест жорығына қосылды. 1341 жылдың 1 қарашасының кешінде Джон Генри аңшылықтан үйге келгенде Маргарет күйеуін Тироль қалашығындағы резиденциясына кіргізбеді. Ашуланған Джон Генри ел аралап жүріп, ешбір ақсүйек үйінен баспана таба алмады. Ақырында ол Тироль жерлерін тастап кетуге мәжбүр болды және Аквилея патриархы Бертрам Санкт-Генесиус оны босқын ретінде қабылдады. Маргарет қайтадан бәсекелес әулеттерді бір-біріне қарсы ойнады және Виттельсбахтар әулетіне жүгіну арқылы Люксембургтердің кек алуынан құтылды: император Людовик IV-тің қатысуымен ол оның үлкен ұлы, Бранденбург маркграфы Людовик I-ге 1342 жылдың 10 ақпанында Меранда үйленді. Ол Джон Генриден ажырасуды ресми рәсімдеместен үйленгендіктен, Еуропа сахнасында үлкен дау туды және бұл жұпты Папа Климент VI эксклюзивке ұшыратты. Марграф Людовик Тироль ақсүйектерінің қолдауын алды және Маргареттің Джон Генриге жасаған некесін жарамсыз деп жариялады. Окхэмдік Уильям және Падуандық Марсилий ғалымдары орта ғасырдағы осы "бірінші азаматтық неке" қорғанысын қорғады, Джон Генри ешқашан некесін толыққанды орындамағанын мәлімдеді. Маргареттің бұрынғы қайын інісі Карл IV 1346 жылы император Людовикке қарсы неміс патшасы болып сайланды, келесі жылы Тирольде науқан ұйымдастырды және Тироль қамалын қоршауға алды; алайда, ол жеңіске жетпей, кек алу үшін Боцен және Меран қалаларын өртеп жіберді. Императордың қазан айындағы қайтысынан кейін Карл Люксембург билігін нығайта алды және өзінің жауыздық көзқарасынан бас тартты. Ол 1349 жылы Джон Генридің Премислид герцогы Николай II-нің қызы Опаваның Маргаретке қайта үйленуіне папаның келісімін алу үшін, канондық құқық бойынша ағасының Маргаретпен жасаған некесін бұзды. Графиня Людовикпен ұлы Майнхард III-ті Австрия герцогы Альберт II-нің кіші қызы Габсбургтік Маргаретке үйлендіру арқылы жаңа одақ құрды. Габсбургтердің көмегімен графиня мен оның екінші күйеуі 1359 жылы Папа Иннокентий VI-дан эксклюзивтен босатылды.
By the marriage, King John secured access to the Alpine mountain passes to Italy, which in turn drove the Wittelsbach emperor to break the arrangements he had made with Margaret's father. When Henry of Carinthia died in 1335, Louis thus gave Carinthia to the Habsburg duke Albert II of Austria, who had raised inheritance claims as the eldest son of King Albert I of Germany and Elisabeth of Gorizia Tyrol, Margaret's paternal aunt. Tyrol, in turn, would be taken by the Wittelsbachs themselves, thus squeezing out Margaret and her Bohemian (Luxembourg) husband entirely. Nevertheless, when the Tyrolean lands were claimed by the Bavarian Wittelsbach dynasty, she cleverly played on her affiliation with the rivalling Luxembourgs. She sent for her husband's capable brother Charles who, backed by local nobles, at least enforced Margaret's succession as Countess of Tyrol. However, the situation again worsened when young John Henry turned out to be a haughty, incompetent co ruler and philanderer disrespected by the Tyrolean aristocracy. His brother Charles temporarily acted as a regent; however, his mediation efforts were rejected and in 1336/37 he left Tyrol to join his father on a Prussian Crusade. When on the evening of 1 November 1341 John Henry came home from hunting, Margaret refused her husband admittance to their Tirol Castle residence. Furious, John Henry moved around the country, but found no shelter in any noble residence. He finally was forced to leave the Tyrolean lands and was received as a refugee by the Aquileia patriarch Bertram of St. Genesius. Margaret again played the rivalling dynasties off against each other and escaped the revenge of the deprived Luxembourgs by turning to the House of Wittelsbach: in the presence of Emperor Louis IV, she married his eldest son Margrave Louis I of Brandenburg on 10 February 1342 in Meran. The fact that she entered the marriage without being granted a divorce from John Henry caused a veritable scandal on the European stage and earned the couple the excommunication by Pope Clement VI. Margrave Louis succeeded in gaining the support of the Tyrolean nobles and took it upon himself to declare Margaret's marriage to John Henry null and void. The scholars William of Ockham and Marsilius of Padua defended this "first civil marriage" of the Middle Ages, claiming that John Henry had never consummated his matrimony. Margaret's former brother in law Charles IV, elected German anti king in opposition to Emperor Louis in 1346, campaigned in Tyrol the next year and laid siege to Tirol Castle; however, he had to pull out without success, though not without burning down the cities of Bozen and Meran out of revenge. After the emperor's death in October, Charles was able to consolidate Luxembourg rule and abandoned his hostile attitude. He gave in and dissolved the marriage of his brother with Margaret according to canon law, to obtain papal agreement for John Henry's remarriage to Margaret of Opava, daughter of the Přemyslid duke Nicholas II in 1349. The countess forged a new alliance by the marriage of her son by Louis, Meinhard III, to Margaret of Habsburg, the youngest daughter of the Austrian duke Albert II. With the assistance of the Habsburgs, the countess and her second husband were finally absolved from excommunication by Pope Innocent VI in 1359.
Зейнеткерлік
1361 жылы күйеуі Людовик кенеттен қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Майнхард III әкесінің орнына Жоғарғы Бавария герцогы және Тироль графы болды. Бірақ Майнхард екі жылдан соң, мұрагер қалдырмай, жиырма бір жасқа толуға бір ай жетпей қайтыс болды. Оның өлімі Бавария Ландсхут герцогы Стивен II-нің Виттельсбах туысының Тирольге шабуыл жасауына себеп болды. Стефан Бернабо Висконтипен одақтасып, Ландсхутты Майнхардтың Жоғарғы Бавария жерлерімен біріктірді және Тирольді де талап етті. Өзінің мұрасын жоғалту қаупіне қайтадан тап болған Маргарет, ақыры марқұм ұлының жекжаттысы, Габсбург герцогы (және өзін-өзі «архигерцог» деп жариялаған) Рудольф IV-ке Тироль графтығын беруге көнді. Ол соңынан оны Австрия иеліктерімен біріктірді. Тироль үшін болған қақтығыс 1369 жылы Рудольфтің інісі және мұрагері, Австрия герцогы Альберт III және Бавария герцогы Стефан II арасындағы Шардинг бейбіт шартымен шешілді. Маргарет қайтыс болғаннан кейін осы шарт бойынша қаржылық өтемақы төленуі тиіс болды. Маргарет 1369 жылы Венада жер аударылып жүргенде қайтыс болды және Миноритенкирхе шіркеуіне жерленді. Маргареттің феодалдық мұрагері оның ең жақын туысының ұлы, Арагонның Фредерик III, Сицилия аралының билеушісі болуы керек еді. Ол Каринтияның Отто III-нің жалғыз ұрпағы, Гориция-Тироль әулетінің соңғы билеушісі еді. Оның ұрпақтарынан кейін, 1401 жылы мұрагерлік Арагонның Иоаннасына, Фуа графинясына, ал 1407 жылы Неаполь патшайымы Арагонның Иоландасына (екі қыз да Арагон королі Иоанн I-нің қыздары) тиесілі болуы керек еді. Тек 1740 жылы осы тегі Тирольдің нақты иелерімен бірікті, қашан Мария Тереза, Арагон мұрагері Франциск III, Лотарингия герцогының әйелі, Тирольде де табысқа жетті.
After the sudden death of her husband Louis in 1361, her son Meinhard III succeeded his father as Duke of Upper Bavaria and Count of Tyrol. However, Meinhard died less than two years later without heirs and just under a month away from the age of twenty one. His death precipitated an invasion by his Wittelsbach uncle Duke Stephen II of Bavaria Landshut. Stephen, allied with Bernabò Visconti, re united Landshut with Meinhard's Upper Bavarian lands and also claimed Tyrol. Again facing the threat of losing her patrimony, Margaret was finally induced to contract the County of Tyrol over to her late son's brother in law, the Habsburg duke (and self proclaimed "Archduke") Rudolf IV of Austria, who eventually united it with the Austrian dominions. The conflict over Tyrol was settled by the 1369 Peace of Schärding between Rudolf's brother and successor Duke Albert III of Austria and Duke Stephen II of Bavaria, the financial compensation for which was exigent upon Margaret's death. Margaret died in exile in Vienna in 1369 and is buried at the Minoritenkirche. Margaret's feudal heir would have been her elder cousin's son, Frederick III of Aragon, ruler of the island of Sicily, the only descendant of Otto III of Carinthia, the penultimate ruler from the Gorizia Tyrol dynasty. After his line, the succession would have gone in 1401 to Joanna of Aragon, Countess of Foix, and in 1407 to Yolande of Aragon, Queen of Naples (both daughters of John I, King of Aragon). Only in 1740 would that descent converge with the actual holders of the Tyrol, when Maria Theresa, wife of the Aragonian heir Francis III, Duke of Lorraine, succeeded in Tyrol as well.
Есімдіктер
Ажырасып, қайта үйленгені туралы қызу дау кезінде Маргарет Маульстах (сөзбе-сөз "қалта ауыз", Maultasche-ге қараңыз, яғни "фахиша" немесе "қатыгез әйел") деген лақап ат алды, бұл оның замандас шіркеулік насихатында қолданылған. Бұл эпитет алғаш рет 1366 жылы жазылған «Саксон әлемінің хроникасының» (Sächsische Weltchronik) жалғасында кездеседі; Флоренциялық хронист Филиппо Виллани оны Медуза деп атаған, сондай-ақ Криемхильд, Медуза, Моутпоке, Қалта ауыз, Сақ ауыз, Үлкен ауыз, Ауыз қап, Қалта ауызды, Тирольдің қасқыры, Ұсқынсыз герцогиня және Қалта аузымен жүретіндей әртүрлі лақаптармен белгілі болды. Оның замандастары, мысалы, хронист Джон Винтертур оны ерекше әдемі деп сипаттаған; алайда, замандас портреттерінің жоқтығынан Маульстах лақап аты әйелдің сыртқы келбеті деформацияланған деген кең тараған пікірге әкелді. Квентин Матсистің 1513 жылғы «Ұсқынсыз герцогиня» портреті (Леонардо да Винчи жасаған сангвиндік суреттің нұсқасы деп есептелген, бірақ соңғысы Матсистің көшірмесі болуы мүмкін) Маргаретті бейнелейтін болуы мүмкін, және бұл сурет Льюис Кэрроллдың «Алисаның әлемдегі оқиғалары» атты шығармасының иллюстрацияларындағы «Герцогиня» бейнесі үшін сэр Джон Тенниелге үлгі болды. 1816 жылы Якоб Гримм «Маргарет туралы аңыздарды» өзінің «Неміс сагалары» кітабына жинады, ал Лев Фойхтвангер оның тарихын 1923 жылғы «Ұсқынсыз герцогиня» романында пайдаланды. Маргареттің Каринтиядағы Хохостервиц бекінісін және оның сақ гарнизонын сәтсіз қоршауы туралы әңгіме психолог Пол Вацлавик тарапынан танымал болды.
In the fierce dispute over her divorce and remarriage, Margaret received the nickname Maultasch (literally "bag mouth", cf. Maultasche, meaning "whore" or "vicious woman") in contemporary ecclesiastical propaganda. The epithet is first documented in a 1366 sequel of the Sächsische Weltchronik (Saxon World Chronicle); she was also called Medusa by the Florence chronicler Filippo Villani and is further known by a variety of nicknames, including Kriemhild, Medusa, Mouthpoke, Pocket mouth, Satchel mouth, the Big Mouth, the Mouth Bag, the Pocket Mouthed, the She Wolf of the Tyrol, the Ugly Duchess, and With the Pouch Mouth. Contemporaries such as the chronicler John of Winterthur called her exceptionally beautiful; however, with the lack of contemporary portraits, the nickname Maultasch led to the widespread notion of a woman with deformed features. Quentin Matsys's 1513 portrait The Ugly Duchess (which was thought to have been made after a sanguine by Leonardo da Vinci, but it is more likely that the latter is a copy after Matsys' ) may refer to Margaret, and it was Sir John Tenniel's model for the "Duchess" in his illustrations of Lewis Carroll's Alice's Adventures in Wonderland. In 1816 Jacob Grimm collected the "Legends of Margarete" in his book German sagas and Lion Feuchtwanger used her story in his 1923 novel The Ugly Duchess. The tale of Margaret's unsuccessful siege of Carinthian Hochosterwitz Castle and its shrewd garrison was popularized by the psychologist Paul Watzlawick.