Кіріспе

Вюльфрат – Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан Меттманн ауданының қаласы.

География

Қала Рейн, Рур және Вупер өзендері арасындағы Бергиш-Ленд тауларының етегінде орналасқан. Ол Берг аймағының орталық бөлігінде, Дюссельдорфтан шамамен 12 км солтүстік-шығысқа қарай жатыр. Ескі қала орталығы Ангербахтың кішкентай аңғарында, жақын маңдағы бастауын алған және қаладан өтетін бұл шағын өзеннің бойында орналасқан. Қаланың жаңа аудандары аңғардың беткейлерінде салынған.

Тарих

Вулфрат ерте орта ғасырларда империяның үлкен орман аймағындағы алғашқы қоныстардың бірі болды. Атауы "Волк" есімді адамның тазалаған жерін білдіреді және оның пайда болуы шамамен 713 жылға жатады. Осыған байланысты, өз тайпасынан қуылған және қазіргі ауыл орталығы орналасқан жердегі сол кездегі тым мол орманды абаттандырған Вольф есімді қоныс аударған адам туралы аңыз тарады. 875 жылы жүздіктер (Honnschaften) және қазіргі Фландрбах (Flatmarasbeki, яғни Флаттмар бұлағы) және Рюцкаузен (Hrotsteninghuson, яғни Хротсе халқының үйлері) Рурдағы Верден аббаттығына ондық салық төлейтін жерлердің сипаттамасында есімдері аталады. 1100 жыл шамасында Ульфрат (Волверота) атауы Каизерсверт діни ошағындағы монахтың жазған құжатында алғаш рет кездеседі. Шекаралары 1165 жылғы 16 қазанда император Генрих VI-ның жарлығында Рейн, Рур және Дюссель (Тюсселла) өзендерінің бағыттары ретінде көрсетілген. Шығыс шекарасы "Kölnische Straße" (strata colonensis) ескі жолы болды, ол Вердендегі Рурдағы көпірден Вельберт және Вулфрат арқылы Дюссель бойымен Кельнге дейін созылды. Ортағасырлық ауылдың орталығы деменді шаруашылық немесе усадьба (Mollmershof) болды, ол Харденберг иелігінің бір бөлігі ретінде Берг графтарына сатылды. Бұл иелікке, әсіресе Эрбах және Путтбах жүздіктеріндегі шашыраңқы шаруашылықтар тобы кірді, сонымен қатар шіркеудің басқару құқығына, яғни діни қызметкерді тағайындау құқығына иелік етті. 1265 жылы салық және жалдау тізілімінен теміршінің бар екендігі анықталды. Путтбах егістігі сол аты бар жүздікте 1392 жылы Тевтон орденінің иелігінде болды. Ол орденнің шашыраңқы иеліктерінің әкімшілік орталығы болды, онда әр жыл сайын сарай соты өткізілді. 1578 жылы ауыл үлкен өрттен қирады, соның салдарынан шіркеудің шатыры мен мұнарасы да өртенді. Тұрғындардың ауыр зиянын азайту мақсатында, жергілікті билеуші, Юлих-Клев-Берг герцогы Иоганн Вильгельм IV 1579 жылы оларға базар құқығының жарғысын берді, бұл Вулфрод ауылы мен шіркеуіне жылына төрт рет базар өткізуге рұқсат берді. Бірінші өрттен дәл жүз жыл өткен соң, тағы бір өрт ауыл орталығын 70-тен астам үймен бірге толығымен жойды. Берг герцогтігін француздарға өткізгеннен кейін және Бергтің Ұлы герцогтігі құрылғаннан кейін, Эрбах, Путтбах, Обшварцбах, Нидершварцбах (барлығы бұрын Меттманн аймағы), Фландрбах, Рюткаузен (бұрынғы Ангермунд аймағы) және Обердюссель (бұрынғы Шоллер иелігінде) жүздіктерінен 1808 жылы Вулфрат муниципалитеті (мария) құрылды. 1809 жылы Обшварцбах пен Нидершварцбах Меттманға қосылды, ал оның орнына Дюссель ауылымен бірге Унтердюссель жүздігі Вулфратқа берілді. Бостандық соғыстарынан кейін бұл жер Пруссияның құрамына, жаңадан құрылған Рейн провинциясының бөлігі ретінде кірді. 1827 жылғы жарлық бойынша Вулфрат Рейн провинциялық парламентінде қалалардың өкілі ретінде қатысуға құқылы болды. 1856 жылы Рейн провинциясы үшін қала жарғысы қабылданып, толық муниципалдық құқықтарға ие болды.

Ғибадатханалар және басқа ғимараттар

1100 жылға жуық алғашқы жазбада көрсетілген кезде, қазіргі шіркеу алаңында, кішкентай ерте ортағасырлық шіркеудің шаршы хорымен бірге, алғашқы шіркеу ғимараты тұрған болуы мүмкін. 11 ғасырдан бері онда роман стиліндегі шіркеу тұрды, ол 15 ғасырда готикалық элементтермен кеңейтіліп, үлкейтілді. 15 ғасырдың ортасында ол Әулие Корнелий шіркеуі деп аталды. Мұнарасы және кемеден қабырғамен бөлінген солтүстік бөлігі роман стиліндегі, шамамен 12 ғасырдан қалған болуы мүмкін. Кемесі 14 ғасырдан готика стилінде. Кейінгі готика стиліндегі оңтүстік бөлігі, қаптама тасына сәйкес, 1524 жылы аяқталды. Шіркеудің айналасында үйлер мен дүкендер шеңбер бойымен салынған, бұл ежелгі Берг аймағына тән әдемі, жабық шіркеу алаңын құрайды. Айналасындағы үйлердің көпшілігі көбінесе бастапқы күйінде сақталған және қорғалатын ғимараттар болып табылады, бірақ кейбіреулері қайта салынған. Олардың әрқайсысының атауы мен үй нөмірі болған (әлі де бар): Auf'm Keller (1678), Hamels (1678), Melanders (1678), Op der Ley (шамамен 1600 жылы жөнделген, 1911), Auf'm Haus (1678), Großer Klaus (1686 жылы қайта құрылған, 1964), Kleiner Klaus (1678), Scholle (1678), Hinter'm Turm (1678), Jostenhaus (шамамен 1738 жылы жөнделген), Hechtsteinhaus (1678), Op de Trapp (1678) және Leonhards (1955 жылы қайта құрылған). 2001 жылы тарихи Ескі қаланың бір бөлігі тағы да өрт құрбаны болды. 2001 жылдың 21 қаңтарына қараған түні өрт шығып, үш ескі жартылай ағаштан салынған үйді қиратты. Оларды бұзып, орнына заманауи ғимараттар салынды.

Экономика

XIX ғасырдың ортасына қарай 100-ден астам компания мен кәсіпорын құрылды, олардың көпшілігі негізінен тоқыма тоқымаларын тоқумен айналысқан, ірі үй өндірісі болып табылды. 1850 жылдан кейін алғашқы ірі кәсіпорындар, бу технологиясының көмегімен құрылды. Сол кездегі күшті индустрияландыруға қарамастан, ауылдың егістік сипаты толығымен жоғалған жоқ, бірақ бүгінде тек жекелеген шаруашылық кәсіпорындары ғана қалды. Вулфратқа тас карьерлерінің келуінің ерекше маңызы болды, 1887 жылы Rheinisch Westfälische Kalkwerke Dornap және 1903 жылы Rheinische Kalksteinwerke Wülfrath компаниялары құрылды. Қазір Вулфратта Еуропадағы ең ірі саз және әктас карьерлері орналасқан. Бұл кәсіпорындар қаланың дамуына шешуші әсер етті және қазірге дейін Вулфраттың өндірістік өмірінің басты бөлігі болып табылады. Үйде тоқумен айналысатын көптеген кәсіпорындар, сондай-ақ былғары өңдеумен айналысатын және көптеген басқа да шағын фирмалар жұмыс істеді. 1889 жылы құрылған және бүгінде (Tedrive) атымен танылатын Josef Hebmueller Soehne компаниясының негізінде Кельндегі Форд зауытының филиалы ашылды.

Елтаңба

1840 жылдан кейін Лютеран реформаланған қауымдастығының ескі мөрінің үлгісімен жасалған Вюльфрат гербін Дюссельдорф геральдисті және суретшісі Вольфганг Пагенштехер жасады. 1938 жылы герб қайтадан жаңартылып, Рейн провинциясының президенті ресми түрде бекітті. Орта ғасырлық киім киген шопанның таяғымен қасқырды күйретіп отырғанын бейнелейтін герб, жақсылықтың жамандыққа қарсы жеңісін көрсетеді және қаланың атына сілтеме жасайды, бірақ ол қоныс аударушылармен байланысты қасқырға ерекше қатысы жоқ.