Кіріспе

Рим ақыны және әдебиеттанушы (170–шамамен 86 ж.б.д.)

Люций Акций (/'æ//k//s//i//ə//s/; 170 – шамамен 86 ж.б.д.), немесе Люций Атий, римдік трагедия ақыны және әдебиеттанушы. Ациус б.з.д. 170 жылы Агер Галликуста 184 жылы құрылған Пизаурум қаласында дүниеге келген. Ол босатылған ер адам мен босатылған әйелдің ұлы, бәлкім Римнен шыққан. Оның қайтыс болған жылы белгісіз, бірақ ол ұзақ өмір сүрген болуы керек, себебі Цицерон (б.з.д. 106 жылы туған, яғни 64 жылға кіші) онымен әдеби мәселелер туралы әңгімелескенін жазған.

Әдеби шығармалары

Ациус өнімді жазушы болды және өте жоғары беделге ие болды. Оның шамамен алты жиырма пьесасының атаулары мен маңызды үзінділері (шамамен 700 тал) сақталған. Оның ақындық мансабын б.з.д. 140 жылдан б.з.д. 104 жылға дейінгі 36 жылдың ішінде бақылауға болады. Оның поэзиялық туындыларының көп бөлігі грек тілінен жасалған көшірмелер немесе еркін аудармалар еді. Ол сонымен қатар кейбір римдік тақырыптарда да жазды, олардың бірі – Л. Тарквиний Супербустың тираниясын және Луций Юний Бруттың оны қуғынға салуын зерттеген «Брут» пьесасы, бұл оның меценаты Д. Бруттың құрметіне жазылған болуы мүмкін. Оның ең сүйікті тақырыптары – Троя соғысының жырлары және Пелопс әулетінің аңыздары еді. Оның сөздік стилі кейде әріптестерімен қысымға ұшырағанымен, ол қайтыс болғаннан кейін де көптеген жазушылардың назарына ілігіп, сілтеме жасалды. Ұзын дауысты әріптерді екі рет жазу дәстүрі (мысалы, ұзын ā үшін aa) де оның есімімен байланысты және оның өмір заманында жазылған мәтіндерде кездеседі.

Саясат және мінез-құлық

Акций саяси тұрғыдан консервативті болды және әдетте қадір-қасиетімен және сыртқы тыныштығымен ерекшеленді. Дегенмен, ол әдеби қабілеттері бар адам, яғни өзінің күшімен жеткен адам, ешқандай еңбегісіз тек ақсүйектерге туған адамнан гөрі артық құрметке ие болуы керек деп есептеді. Кейбір жазушылар оның Музалар ғибадатханасына орнатқан, өзін-өзінің үлкен мүсіндеріне ирониямен қарады. Акцийдің "Атрей" пьесасының бір бөлігінде "oderint dum metuant" ("қорқынышпен қарасын, тіпті жек көруіне де бола береді") деген сөздер кездеседі.