Кіріспе

Американдық сәулет өнерінде қайта боялған Виктория және Эдвард стиліндегі үйлер

Американдық сәулетте «боялған әйелдер» – 1960 жылдардан бастап үш немесе одан көп түспен боялған, сәулеттік ерекшеліктерін көркейтін немесе күшейтетін Виктория және Эдвард стиліндегі үйлер мен ғимараттар. Бұл термин алғаш рет 1978 жылы Элизабет Помада мен Майкл Ларсен «Painted Ladies: San Francisco's Resplendent Victorians» кітабында Сан-Францискодағы Виктория стиліндегі үйлерді сипаттау үшін қолданылған. Виктория дәуірінде көп түсті әшекейлеу кең таралған болғанымен, бұл үйлерде қолданылатын түстер тарихи үлгіге сәйкес келмейді. Содан бері бұл термин Балтимордағы Чарльз Виллидж, Сент-Луистегі Лафайетт алаңы, жалпы Сан-Франциско және Нью-Орлеан аймақтары, Цинциннатидегі Колумбия Таскулум, Огайо штатының Толедо қаласындағы Олд Вест-Энд, Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Макнайт және Форест-Парк аудандары, сондай-ақ Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй қаласындағы түрлі-түсті қайта боялған Виктория стиліндегі үйлердің топтарын сипаттау үшін де қолданылады. Олар халықаралық деңгейде де кездеседі, мысалы, Жаңа Зеландияның астанасы Веллингтонда.

Сан-Францисконың суреттелген әйелдері

1849 және 1915 жылдар аралығында Сан-Францискода Виктория және Эдвард стиліндегі шамамен 48 000 үй салынды (Виктория стилінен Эдвард стиліне өту 1901 жылы королева Викторияның қайтысымен байланысты). Көптеген үйлер жарқын түстерге боялған. 1885 жылы бір газет сыншысы атап өткендей, "қызыл, сары, шоколад, апельсин – қатты естілетіннің бәрі де сәнге енген, егер жоғарғы қабаттары қызыл немесе көк болмаса, олар сары және қоңыр түсті әсем емес панельдермен боялған". 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісі Ноб Хиллдегі көптеген сарайларды қиратса да, қаланың батыс және оңтүстік аудандарында мыңдаған сериялық, қарапайым үйлер сақталды. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде осы үйлердің көптегені әскери-теңіз күштерінен қалған бояумен сұр түске боялды. Тағы он алты мыңы бұзылды. Көптеген үйлерде Викториялық әшекейлер алынып тасталды немесе қағаз, кірпіш, штукатурка немесе алюминиймен жабылды. 1963 жылы Сан-Франциско суретшісі Буч Кардум итальяндық стильдегі Викториялық үйінің сыртына қарқынды көк және жасыл түстерді үйлестіре бастады. Оның үйі кейбір адамдар тарапынан сынға ұшырады, бірақ көршілері оның үлгісін қайталай бастады. Кардум түс дизайнеріне айналды, ол және Тони Каналетич, Боб Бактер және Джейсон Уондерс сияқты басқа суретшілер/түсшілер ондаған сұр үйлерді "Боялған ханымдарға" айналдыра бастады. 1970 жылдарға қарай "колористтік қозғалыс" деп аталған бұл қозғалыс бүкіл көшелер мен аудандарды өзгертті. Бұл процесс бүгінге дейін жалғасуда. "Боялған ханымдардың" ең танымал тобы – Аламо сквер паркінің қарсы жағындағы 710–720 Штайнер көшесіндегі Викториялық үйлер қатары. Олар кейде "Пошта карточкасы қатары" деп аталады, сондай-ақ "Жеті қарындас" деп те біледі. Үйлер 1892 және 1896 жылдар аралығында құрылысшы Мэтью Каванофф салған, ол 722 Штайнер көшесіндегі 1892 жылғы сарайдың жанында тұрған. Бұл блок қаланың және оның туристік орындарының көптеген фотосуреттерінде және бұқаралық ақпарат құралдарында жиі пайда болады, сонымен қатар "Толық үй" телесериалының және оның жалғасы "Толық үй" телесериалының титрлерінде сияқты шамамен 70 фильмде, телебағдарламаларда және жарнамаларда пайда болды. 714 Штайнердегі (қызғылт үй) 2020 жылы 3,5 миллион долларға сатылды және 2022 жылы қайтадан сатылымға қойылды.