Кіріспе

Джеймс Ландрум Уайт (22 қаңтар 1847 – 8 наурыз 1925) – формалық ноталармен ән салуды үйретуші, композитор және әкесінің "The Sacred Harp" деп аталатын формалық ноталар жинағын қайта жөндеуші.

Музыкалық мансап

1844 жылы, Я. Л. Уайт туылмай тұрып үш жыл бұрын, Б. Ф. Уайт пен Элиша Ж. Кинг төрт пішіндегі ноталар жүйесін қолдана отырып, “The Sacred Harp” атты еңбегін жариялады. Осы кітапта орнатылған музыкалық дәстүр бойынша Дж. Л. Уайт өзінің музыкалық мансабын бастады. Бұл мансап қызықты болғанымен, толыққанды сәтті болмады. Дж. Л. Уайт дәстүрдің құрметті негізін қалаушының ең музыкалық жағынан дарынды ұлы болса да, оның қасиетті музыкаға деген талғамдары әкесінен және көптеген басқа “Sacred Harp” әншілерінен ерекшеленді. Мансабында Дж. Л. Уайт кем дегенде төрт ән кітабының редакциялық жұмысына қатысты, олардың екеуі “Sacred Harp” әншілерінің музыкалық тәжірибесін қайта құруға жасалған тырыс ретінде қарастырылуы мүмкін. Біріншіден, әкесі тірі болған кезде Дж. Л. (Дж. С. Джеймс айтуынша) 1869–1870 жылдарғы (4-ші) басылымына белсенді қатысты. Б. Ф. Уайт 1879 жылы қайтыс болды. 1884 жылы Дж. Л. Уайт пен оның інісі Б. Ф., кіші, “New Sacred Harp” кітабын шығарды. Бұл 192 беттен тұратын, жеті пішіндегі ноталық күйлер жинағы (200-ден астам ән). Кітаптағы әндердің 20%-дан азы “Sacred Harp”-тан табылды, ал әндердің 5%-дан азы минор тонда жазылған. Көптеген ескі әндер өзгертілген гармониямен келді. Гевин Джеймс Кэмпбеллдің сөзіне сүйенсек, бұл кітап сәтті болмады: көптеген әншілер “New Sacred Harp”-қа көшудің орнына, 1869 жылғы тоза бастаған басылымдарын ұстап қалды. Бірнеше тапсырыс түскенімен, “Musical Million” [жетекші пішіндегі ноталар журналы] кітапты бір жылға жетпей жарнамалады және 1890 жылдан кейін оны еске алған жоқ. Дегенмен, ол күткеннен де танымал болды. Мысалы, 1891 жылы Техас штатының Леон округіндегі әншілер “әр жексенбі күні кешке “New Sacred Harp”-ты қолдана отырып” ән шырқады. 1896 жылдың тамызында Джорджия штатының Берриен округінде өткен Уитлакучи музыкалық конвенциясы келесі жылдық сессияға “The Sacred New Harp”-ты қабылдады. 1897 жылы Уайт пен оның жүрегі туыс Чарльз П. Берд ескі кітапқа деген сұранысқа жауап ретінде “Sacred Harp”-тың төртінші басылымын қайта басып шығарды. 1909 жылы Дж. Л. Уайт “Sacred Harp”-ты жаңартуға тағы бір әрекет жасады. Бұл жолы ол жаңа кітабын “The Sacred Harp”-тың бесінші басылымы деп атады. Кітап Б. Ф. Уайттың музыканың негіздерімен және төртінші басылымнан 300-ге жуық беттік музыкамен басталды. Содан кейін Дж. Л. Уайттың музыканың екінші негіздері және көптеген қазіргі заманғы музыкалық стильдерде жазылған 200-ге жуық беттік жаңа музыка келді. Қосымшада 1870 жылғы “Sacred Harp” әндеріне альт партиясы қосылған нұсқалары да бар. Кітаптың екінші бөлігінде Дж. Л. Уайт әкесінің “гармониядағы қателіктерін” түзетуге кірісті, ол оларды басқа партиялардағы ноталарды өзгерту арқылы жасады, нәтижесінде, Бьюэлл Э. Коббтың (төмендегі сілтемелерді қараңыз) айтуынша, жиі біртекті және ән салуға қызықсыз партиялар пайда болды. 1909 жылғы басылым жақсы сатылмады, сонымен қатар кейбір “Sacred Harp” топтары оны айыптады. Клебурн округінің (Алабама штаты) “Sacred Harp” конвенциясы бұрынғы төртінші басылымды пайдалануды жалғастыра беретінін уәделеді. Ол жаңадан қайта қарауды талап етті және келесі қайта қараулардағы жаңа әндердің “Қасиетті Гармонияда және Ескі кітаптағыдай” орналастырылуын сұрады. Сондай-ақ Алабама штатындағы Мулбери Ривер конвенциясы жаңа әндердің “тек “Sacred Harp” әншілері ғана жаза алатынын” ұсынды. Уайт 1910 жылы “бесінші басылымның” қайта қаралын дайындады, бірақ келесі жылы бұл идеядан бас тартты. 1911 жылы ол “The Sacred Harp, Fourth Edition with Supplement” кітабын шығарды. Бұл 1870 жылғы ескі басылым, оған жаңа евангелие әндері қосылған, бірақ ескі әндердің ешқайсысы қайтадан үйлесімді емес. Бұл 1911 жылғы “Ақ кітапта” 597 ән болды және ол ХХ ғасырдың басындағы “Sacred Harp”-тың ең үлкен басылымы еді. Екі жылдың ішінде Дж. Л. Уайт “Sacred Harp”-ты қайта қарастыруға үш рет тырысты. Евангелие әндерін тығыз үйлесіммен қосып, бұл 1911 жылғы “Ақ кітап” – “Sacred Harp”-тың 20 ғасырдың алғашқы үш қайта қаралуының ең дәстүрлісі, 1870 жылғы кітапты шамалы өзгертулермен қайта басып шығарып, ескі әндердің бірнешеуіне ғана альт партияларын алып тастап немесе қосып, “сөзбе-сөз” қайта басып шығарады. Бұл кітаптағы әндердің 60%-ға жуығы үш бөлімді гармонияда жазылған. Халықтың дәстүрлі кітапқа деген сұранысын қанағаттандырған Дж. Л. Уайт ақырында белгілі бір дәрежеде табысқа жетті. ХХ ғасырдың бірінші ширегінде оның қосымшасы бар төртінші басылымы Б. Ф. Уайттың түпнұсқалық кітабының көптеген қайта қарастырылуы арасында, әсіресе Джеймсстің түпнұсқалық “Sacred Harp”-ы да қолданылатын аймақтарда, күшті бәсекелес болды. Уайттың жұмысына қарсы тұру үшін Дж. С. Джеймс оған сот шарасын қойды, бірақ ол сәтті болмады, авторлық құқықты бұзу үшін өтемақы талап етті. “Ақ кітап” Алабама, Джорджия және Миссисипи штаттарының солтүстік бөліктерінде, Шығыс Теннессиде және Оңтүстік Джорджияның кейбір аймақтарында танымал болды. Ол Миссисипи штатының солтүстігіндегі қара әншілермен қолданылды, олар оны қол жетімді болмай қалғанша пайдаланды. Дж. Л. Уайттың өмірінде ол кітаптың шағын өзгертілген нұсқасын шығарды. Оның қайтысынан кейін, одан әрі түзетулерсіз және ақырында басылымдар тоқтатылды, оның кітабын пайдаланушылардың саны Грузия штатының солтүстік-батысындағы шағын топқа дейін азайды. “Ақ кітаптың” соңғы басылымы 1946 жылы жасалды, бірақ 1958 жылы Х. А. Патиллоның жомарттығымен фотостатикалық көшірмелер жасалды. Бүгінде оны Hardeman Primitive Baptist Church-те (Декатур, Джорджия штаты) өткізілетін бірнеше ән салу жиындарында пайдалану жалғастырылуда. Кітап 2007 жылы қайта басылды, “Sacred Harp” және халық музыкасының жаңаруы оған пайда келтірді. Жаңа басылыммен кітапты пайдалану жаңадан басталды.

Жеке өмірбаяны

Уайт Бенджамин Франклин Уайт пен Турза Мелвина Голайтлидің сегізінші баласы болды. Ж. Л.-дың бауырлары – Уильям Декатур, Дэвид Патильо, Роберт Х., Мэри Кэролайн, Нэнси Огбурн, Турза Мелвина, Бенджамин Франклин кіші, және Марта Америка. 1842 жылы Уайттар отбасы Харрис округіне, Джорджия штатына көшіп келді, сол жерде Дж. Л. Уайт дүниеге келді. 1887 жылдың 19 қаңтарында Джеймс Ландрум Уайт Мэри Мелинда (Мини) Кларкқа Джорджия штатының Фултон округінде үйленді. Олар Атланта аймағында тұрды және төрт балалары болды: Мэри, Джеймс пен Бенджамин (екі қызды), және Джулиан. Музыка сабақтарынан басқа, Дж. Л. шаруашылықпен айналысып, фортепиано сатты. Ол бірнеше ән жиналысын ұйымдастырды, жиналыстарда музыканы нотаға түсірді, қасиетті әншілер тобында тенормен ән айтты және Атланта маңындағы әртүрлі шіркеулерде жиі жеке әнші болды. Дж. Л. Уайт Джорджия штатының Литония қаласындағы Миллер Кларк зиратында жерленген.