"Fireball XL5: 2062 жылғы ғарыш саяхаты"

Кіріспе

Британдық балалар телесериалы

Fireball XL5 – 1960 жылдардағы британдық балаларға арналған ғылыми-фантастикалық қуыршақ телесериалы. Ол 2062 жылы ғарыш кеңістігін бақылайтын Fireball XL5 кемесінің миссиялары туралы айтады. Полковник Стив Зодиак басқаратын XL5 Жерді жұлдызаралық қауіптерден қорғайды және түрлі ғарыш цивилизацияларымен кездеседі. Ғарыш жарысынан шабыттанған Fireball XL5 фильмін Джерри мен Сильвия Андерсон жұбайлар жасаған, ал олардың өндіріс компаниясы AP Films (APF) оны ITC Entertainment үшін түсірген. Бұл APF-тің соңғы қара-ақ түсті сериалы және Андерсондар "Супермарионация" деп атаған өндіріс стилінде жасалған үшінші туынды: кейіпкерлерді электрондық қуыршақтар сомдаған, олардың ауыз қозғалыстары дауыстық актерлердің алдын ала жазылған сөздерімен синхронды түрде үйлесімді болған. Зодиакқа Пол Максвелл дауыс берген, ал оның екі серігі – XL5 ұшқышы Роберт Робот және "ғарыш дәрігері" Венера – Джерри мен Сильвия Андерсонның өздері сомдаған. Сериалдың масштабты модельдік арнайы эффекттерін Дерек Меддингс басқарған. Fireball XL5 сериалының 39 жарты сағаттық эпизодтарын түсіру 1962 жылдың ақпан айында басталды, ал серияның тұсаукесері сол жылдың 28 қазанында ATV London (ITV желісінің бөлігі) телеарнасында өтті. NBC телеканалы (АҚШ) оны сатып алып, американдық тележеліде көрсетілген жалғыз Андерсон сериалы болды. Телевизиялық эпизодтар аудио пьесамен, TV Comic және TV Century 21 комикстерімен, сондай-ақ кітаптар, ойыншықтар және модельдер жиынтығы сияқты басқа да туынды өнімдермен толықтырылды. Сериал 1974 жылға дейін британдық теледидарда үнемі қайталанып көрсетілді және содан бері Ұлыбританияда, АҚШ-та, Канадада және Австралияда DVD форматында жарық көрді. 2023 жылдың маусым айында британдық ақысыз эфирлік ескі фильмдер мен ностальгиялық телеарна Talking Pictures TV серияны сенбі күндері кешке қайтадан көрсетуді бастады. Кейбір сыншылар бұл сериалын ғарыш операсы немесе ғарыш батысы деп санайды, Fireball XL5 өзінің музыкасы үшін мақталады; оның аяқталу тақырыбы – Дон Спенсер орындаған "Fireball" әні Ұлыбритания хит-парадтарында орташа табысқа жетті. Ол көбінесе Space Patrol сериалымен шатастырылады, бұл ұқсас сюжетке ие қуыршақ сериалы, оны Андерсондардың бұрынғы серіктестері Роберта Ли және Артур Провис жасаған.

Fireball XL5 is a 1960s British children's science fiction puppet television series about the missions of Fireball XL5, a vessel of the World Space Patrol that polices the cosmos in the year 2062. Commanded by Colonel Steve Zodiac, XL5 defends Earth from interstellar threats while encountering a wide variety of alien civilisations. Inspired by the Space Race, Fireball XL5 was created by the husband and wife team of Gerry and Sylvia Anderson and filmed by their production company AP Films (APF) for ITC Entertainment. It was APF's final black and white series and the third to be made in what the Andersons dubbed "Supermarionation": a style of production in which the characters were played by electronic marionettes whose mouth movements were synchronised with the voice actors' pre recorded dialogue. Zodiac was voiced by Paul Maxwell while two of his companions – XL5 co pilot Robert the Robot and "space doctor" Venus – were voiced by Gerry and Sylvia Anderson themselves. The series' scale model special effects were directed by Derek Meddings. Filming of Fireball XL5s 39 half hour episodes began in February 1962 and the series premiered on ATV London (part of the ITV network) on 28 October that year. It was also purchased by NBC in the United States, becoming the only Anderson series to air on an American network. The TV episodes were supplemented by an audio play, comic strips in TV Comic and TV Century 21, and other tie ins including books, toys and model kits. The series was regularly repeated on British TV until 1974 and has since been released on DVD in the UK, US, Canada and Australia. In June 2023 the British free to air vintage film and nostalgia television channel Talking Pictures TV commenced a rerun of the series on Saturday afternoons. Regarded by some commentators as a space opera or space Western, Fireball XL5 has been praised for its music; its closing theme – "Fireball", sung by Don Spencer – was commercially released to moderate success in the UK charts. It is often confused with Space Patrol, a puppet series with a similar premise that was made by the Andersons' former collaborators Roberta Leigh and Arthur Provis.

Негізгі идея

2062 жылы орын алған оқиғалар тізімінде Әлемдік ғарыш патрулінің (WSP) полковникі Стив Зодиак басқаратын Жер ғарыш кемесі Fireball XL5-тің миссиялары баяндалады. Зодиактың экипажында ғарыш медицинасы саласындағы сарапшы доктор Венера, инженер және навигатор профессор Мэтью Матик, сондай-ақ ұшқыш Роберт бар: ол мөлдір, адам кейпіндегі робот және XL5 базаға оралғанда жиі "ҮЙІМЕ ЖОЛДАМЫЗ!" деп айқайлайды. XL5 карталанған жұлдызаралық кеңістіктің 25-ші секторында патрульдік сақшылықты жүзеге асырады және кем дегенде 30 "Fireball XL" кемелерінің бірі болып табылады (XL30 "Өрт сөндірушілер" атты эпизодта еске алынады). Кемеде жасанды гравитацияны қамтамасыз ететін "гравитациялық активатор" орнатылған және екі бөлек бөлімнен тұрады. Қанатты мұрындық бөлігінде "Fireball Junior" деп аталатын кабина орналасқан, ол планеталарды зерттеу үшін қысқа ұшу және тік қонуға қабілетті ұшқышсыз аппарат ретінде қолданылады. Негізгі, үлкен бөлімде навигациялық бөлім, зертхана, шеберханалар, демалыс бөлмесі және экипаж жатын бөлмелері, сондай-ақ жұлдызаралық сапарға қажетті реактивтік қозғалтқыштар бар. Шетелдік әлемге жеткеннен кейін негізгі бөлім әдетте орбитада қалады, ал Fireball Junior жер бетіне түседі. WSP-нің штаб-пәтері Тынық мұхитының оңтүстігіндегі атаусыз аралда орналасқан Space City-де орналасқан. Ұйымды командир Зеро басқарады, оған лейтенант Тоқсан көмектеседі. Нақты себептері белгісіз, бірақ қаланың 25 қабаттан тұратын, Т-әріпі пішіндес бақылау мұнарасы айналып тұрады ("Қауіпті жүк" атты эпизодта Зуни Лазун кейіпкері оны ішіндегілердің басы ауруына дейін жеткілікті жылдамдықпен айналуға себеп болады). XL5-тің алыс ғарышқа жасаған патрульдік миссиялары үш айға созады; миссиялар арасында кеме Space City-де күшінде болады. Кеме 1,6 шақырымдық ұшыру жобағынан 40 градус бұрышпен ұшып шығады. Space City-ге оралғанда, ол төменгі жағында орнатылған кері реактивтік қозғалтқыштарды пайдаланып көлденең күйде тік қондырады. "Жартықтан жылдам" эпизодына дейін XL5 жарық жылдамдығынан төмен жылдамдықпен ғарышқа саяхаттайды. Оның "нутомикалық" реакторымен жұмыс істейтін реактивтік қозғалтқыштары "ғарыш жылдамдығы 7" максималды қауіпсіз жылдамдығын қамтамасыз етеді, бұл кемеге бірнеше ай ішінде картаға түсірілген ғарыш кеңістігінің шеткі жұлдыз жүйелеріне жетуге мүмкіндік береді. Экипаж кемеден тысқарыда ғарыш киімдерін кимейді: олар вакуумда тірі қалу үшін "қышқыл қышқыл таблеткаларын" қабылдайды және маневр жасау үшін реактивтік тіреу құрылғыларын пайдаланады. Кеменің "нейтрондық" радиосы Space City және басқа ғарыш кемелерімен үлкен қашықтықтарда дерлік жедел байланыс орнатуға мүмкіндік береді.

Set in the year 2062, the series follows the missions of Earth spaceship Fireball XL5, commanded by Colonel Steve Zodiac of the World Space Patrol (WSP). Zodiac's crew comprises Dr Venus, an authority on space medicine; engineer and navigator Professor Matthew Matic; and co pilot Robert: a transparent, anthropomorphic robot who often exclaims "ON OUR WAY 'OME!" as XL5 returns to base. XL5 patrols Sector 25 of charted interstellar space and is one of at least 30 "Fireball XL" vessels (an XL30 is mentioned in the episode "The Firefighters"). The ship has a "gravity activator" for artificial gravity and consists of two detachable sections. A winged nose cone dubbed Fireball Junior houses the cockpit and serves as a self contained short take off and vertical landing craft for exploring planets. The main, larger section contains a navigation bay, laboratory, workshops, lounge and crew quarters, together with the rocket motors that enable interstellar travel. On arrival at an alien world, the main section usually remains in orbit while Fireball Junior travels down to the surface. The WSP is based at Space City, located on an unnamed island in the South Pacific Ocean. The organisation is headed by Commander Zero, assisted by Lieutenant Ninety. For unspecified reasons, the city's 25 storey, T shaped control tower is seen to rotate (in one episode ("Dangerous Cargo"), a character (Zoonie the Lazoon) accidentally causes it to turn fast enough for those inside to suffer vertigo). XL5s deep space patrols are missions of three months' duration; between missions, the ship is on call at Space City. The ship blasts off from a mile long launch rail ending in a 40 degree incline. On its return to Space City, it lands vertically in a horizontal attitude using underside mounted retro rockets. Until the episode "Faster Than Light", XL5 travels through space at sub light speeds. Its rocket motors, powered by a "nutomic" reactor, provide a maximum safe speed of "Space Velocity 7", allowing the ship to reach the outlying star systems of charted space within a few months. The crew do not wear spacesuits outside the ship: instead, they take "oxygen pills" to survive the vacuum while using thruster packs to manoeuvre. The ship's "neutroni" radio enables virtually instantaneous communication with Space City and other space vessels over vast distances.

Тұрақты

Полковник Стив Зодиак (Пол Максвеллдің дауысы): Fireball XL5 ұшқышы және командирі. "Space City Special" эпизодында ол "Жыл ғарышкері" деп жарияланды. Доктор Венера (Силвия Андерсонның дауысы): француз текті ғарыш медицинасының докторы. Зодиак оны XL5 экипажының мүшесі ретінде жеке таңдады. "Занадустың соңғысы" эпизодында айтылғандай, Венера кемеде бес жыл қызмет еткен. Профессор Мэтью "Мэт" Матик (Дэвид Грэм дауыстайды): XL5 инженері, навигаторы және ғылым қызметкері. Роберт робот (көзді жасанды кеуде қуысы арқылы дыбыстаған, автор аты көрсетілмеген Джерри Андерсон): XL5 ұшқышының көмекші ұшқышы, профессор Матик ойлап тапқан мөлдір робот және Жердегі ең жетілген механикалық адам. Зунни Лазун (Дэвид Грэм дауыстайды): Колевио планетасынан Венераның жалқау, жартылай телепатиялық үй жануары. Алғашқы пайда болу кезеңдерінде ол "үйге қош келдіңіз" дегеннен артық айта алмайды. Серия дамыған сайын оның сөздік қоры кеңейеді, көбінесе ол басқа кейіпкерлерді еліктеуінің нәтижесінде. Командир Уилбур Зеро (Джон Блуталдың дауысы): Дүниежүзілік ғарыш патрулінің операциялық бас қолбасшысы және Space City-дің бас бақылаушысы. Сырттан қатал көрінгенімен, ол өзінің бағыныштарына, әсіресе Зодиакқа зор құрмет пен қамқорлық көрсетеді. Зероның шені полковник шенінен жоғары, бірақ ғарыш генералы шенінен төмен. Лейтенант Тоқсан (Дэвид Грэм дауыстайды): Space City-дің бақылаушысының көмекшісі. Ол жас, тәжірибесіз және көбінесе Командир Зероның қатал мінез-құлқының құрбаны болады (дегенмен Зеро оны "Space City-дегі ең жақсы лейтенант" деп те атайды). Бір эпизодта ол XL ұшқышы болу үшін оқып жатқаны көрсетілген.

Қайталанатын

Джок Кэмпбелл (Джон Блуталдың дауысы): Шотландиялық шыққан Space City бас инженері. Элеонора мен Джонатан Зеро (екеуін де Сильвия Андерсон дауыстайды): Командир Зероның әйелі мен жас ұлы. Капитан Кен Росс (Джон Блуталдың дауысы): Fireball XL7 ұшқышы. Ол XL5 экипажының көмегіне жиі жатады. Борис пен Гризельда Space Spy (Дэвид Грэм мен Сильвия Андерсонның дауысы): Ресейден шыққан, "Ғарыштағы тыңшы" эпизодында алғаш рет пайда болған жаман ниетті ерлі-зайыптылар. Subterrains (Джон Блутал мен Дэвид Грэм дауыстайды): 46-шы планетадан келген жауырысқан шетелдіктердің түрі.

Өндіріс

Supercar-ді жасағаннан кейін, AP Films (APF) өндіріс компаниясы өзінің инвесторы – Associated Television-нің Лью Грейдіне жаңа серия үшін екі идея ұсынды. Олардың бірі Century 21 деп аталды (ғарыш кемесінің бастапқы атауы), ол Fireball XL5 ретінде тапсырыс беріліп, өндірілді. Қолдау таппаған ұсыныс Джо 90 туралы болатын, онда "Джо 90" кодовый атымен ғарышкер болу арманындағы Джо атты ұлдың баяны жазылған. Century 21-ден айырмашылығы, бұл жоба гибридті форматта жасалған – фантастикалық сахналар қуыршақтармен түсірілсе, ал негізгі оқиғалар тірі актерлерді пайдаланған. APF 1967 жылға дейін Джо 90 жобасына оралмады, ол кезде бастапқы идеядан мүлдем өзгешеленетін осы аттас серияны жасады. Century 21 1960 жылдардың басындағы ғарыш кеңістігіне қатысты жарыстан шабыт алды. Атауына қарамастан, бастапқыда ол 30-шы ғасырда, 2962 жылы өрбуі тиіс еді. Кейін бұл уақыт 2062 жылға өзгертілді. Сонымен қатар, "Америка Құрама Штаттарының ғарыш патрулі" "Әлемдік ғарыш патрулі" болып өзгертілді, ал полковник Зодиактың ғарыш кемесінің аты (сондай-ақ серияның өзі) алдымен Nova X 100, содан кейін Fireball XL5 болып өзгертілді. Соңғы атаудағы "XL" бөлігі "Castrol XL" қозғалтқыш майынан алынған. Серияның 39 эпизодының отызы жетісін Алан Феннелл, Энтони Мариотт немесе Деннис Спунер жазды, олардың барлығы APF өндірісіне жаңа келгендер еді. (Дегенмен, Спунер Supercar үшін түсірілмеген сценарийлерді ұсынған болатын.) Сценарийді бақылауды серияның авторы және дауыс актері Джерри мен Сильвия Андерсон жүзеге асырды, олар сондай-ақ бірінші эпизодты ("46-шы планета") және "Ғарыш монстры" атты эпизодтардың авторы болды. 1962 жылдың ақпан айында APF студиясындағы түсірілімдер Слау Trading Estate-де басталды. Өндіріс процесін жеделдету үшін екі қуыршақ түсіру тобы құрылды, бұл эпизодтарды әртүрлі топтар жұптап түсіруге мүмкіндік берді, олар алғашқы екі сахнада кезектесіп жұмыс істесе, эффекттер тобы үшінші сахнаны пайдаланды. Әр эпизодтың түсірілімі негізгі қуыршақ сахнасында бір апталық түсіріліммен басталып, содан кейін қосалқы сахнада қосымша сахналар түсірілді, бұл екі апталық эффекттер түсірілімімен үйлестірілді. Бір топ қуыршақ сахнасын босатқаннан кейін, екінші топ басқа эпизодтың түсірілімін бастауға немесе жалғастыруға дайындық жүргізді.

After making Supercar, production company AP Films (APF) presented its investor – Lew Grade of Associated Television – with two ideas for a follow up series. One of these, titled Century 21 (the original name of the spaceship), was commissioned and produced as Fireball XL5. The rejected proposal, Joe 90, was about a boy called Joe who dreams of carrying out daring space missions as an astronaut codenamed "Joe 90". Unlike Century 21, this concept had a hybrid format – the fantasy sequences being filmed with puppets while the framing stories used live actors. APF would not revisit Joe 90 until 1967, when it developed a series of that title that bore little resemblance to the original idea. Century 21 drew inspiration from the Space Race of the early 1960s. Despite its title, it was originally to have been set in the 30th century, in the year 2962. This was subsequently changed to 2062. At the same time, the "United States Space Patrol" became the "World Space Patrol" and the name of Colonel Zodiac's spaceship (as well as the series itself) was changed first to Nova X 100, then Fireball XL5. The "XL" of the final title was taken from "Castrol XL" engine oil. Thirty seven of the series' 39 episodes were written by Alan Fennell, Anthony Marriott or Dennis Spooner, all newcomers to the APF productions. (Spooner, however, had submitted unfilmed scripts for Supercar.) Script supervision was performed by series co creators and voice artists Gerry and Sylvia Anderson, who also wrote the first episode ("Planet 46") and "Space Monster". Filming at APF's studios on the Slough Trading Estate began in February 1962. To speed up production, two puppet filming units were created to allow episodes to be shot in pairs by different crews, who alternated on the first two stages while the effects crew used the third. The production of each episode consisted of a week's principal photography on the main puppet stage followed by inserts filming on the secondary stage, coinciding with two weeks of effects shooting. After a unit vacated one of the puppet stages, it was set up for the other unit to start or resume filming on another episode.

Кейіпкерлер және дауыс жазбалары

21 ғасырдың тұжырымдамалық брошюрасында полковник Зодиак пен доктор Венера 2962 жылдың «Мистер және Мисс Америкасы» деп сипатталған. Кейіпкерлердің диалогтары Борехамвудтағы студияда жазылған. Роберт роботының денесі перспекстен, ал басы пластикалық стақаннан жасалған. Ол Джерри Андерсонның қуыршақ сериалындағы тұрақты кейіпкерлердің бірі болды, оны Андерсоннің өзі дауыстаған – роботтың (сондай-ақ, қосымша робот кейіпкерлерінің) сөздерін жасанды көмекей арқылы айтқан. Андерсон «Супермарионация» (2014) деректі фильмінің өшірілген көрінісінде еске алғандай: «Роботтың даусын монотонды ету өте қиын, тіпті мүмкін емес еді. Сондықтан Эдинбург университетінде адам даусын жасанды түрде жасап жатқанын білдік. Бізге вибратор берді – әрине, бәрі күлді, бірақ ол сондай вибратор емес! Ол – ларинксі алынып тасталған қатерлі ісікпен ауырған адамдардың иегінің астына қоятын, тұрақты гуілдейтін вибратор. [Гуілдеген дыбыс шығарады.] Содан кейін, әрине, бұл дыбыс ауыздың ішіндегі ауаға беріледі. Мен осы дыбысты ауызбен сөйлеу арқылы өзгерте алдым. Енді түсінікті болсын, жігіттер, бұл менің дауысым емес. Бұл – мен өзгерте алған вибратордың дыбысы». Андерсон сондай-ақ «h» әрпінің үнсіз немесе демалыс сипатының салдарынан, көмекей оның айтылуын тіркемейтінін атап өтті; сондықтан Роберттің әдеттегі «Үйге қайтамыз!» деген сөзі «ҮЙІМЕ ҚАЙТАМЫЗ!» деп дыбыстаған. Меддингстің сөзіне сүйенсек, экшнге толы кейбір эпизодтарда «40-тан 50-ге дейін» эффект кадрлары болған. Fireball XL5 алдыңғы проекцияға негізделген визуализация эффекттерін қолданған алғашқы телесериал болды. 1951 жылғы «When Worlds Collide» фильмінде ұқсас тұжырым ұсынылғанмен, Джерри Андерсон XL5-тің ұшыру әдісі осы фильмнен көшірілмегенін мәлімдеді. Ұшыру сахнасын түсіру кезінде XL5 сымдармен, түсірілім алаңының үстіндегі платформада жүгіріп өткен техник арқылы төмен тартылды. Модельдің дірілдеуін жасыру үшін жылдам монтаж қолданылды. XL5 экипажы планеталардың бетін зерттеу үшін пайдаланатын Jetmobiles – жеке ұшу аппараттары кейіпкерлердің жүріп бара жатқан көріністерінің санын шектеу үшін ойластырылған, осылайша олардың шынайы бейнелеуін жасыруға көмектеседі.

The concept brochure for Century 21 described Colonel Zodiac and Dr Venus as the "Mr and Miss America" of 2962. Character dialogue was recorded at a studio in Borehamwood. Robert the Robot had a Perspex body with a head adapted from a plastic tumbler. He was the only regular in a Gerry Anderson puppet series to be voiced by Anderson himself, who "spoke" the robot's lines (as well as those of supporting robot characters) through an artificial larynx. As remembered by Anderson in a deleted scene of the documentary Filmed in Supermarionation (2014):

[I]t was very, very difficult, if not impossible, to produce the sort of robot voice which would have to be a monotone. So we found out that at Edinburgh University, they were creating the human voice artificially. They gave us a vibrator – of course, everybody smiled at that – not that kind of vibrator! And it was a vibrator that people who had their larynx removed through cancer would be able to put under their chin, and it made a constant buzz. [Makes buzzing noise.] And then, of course, that sound was transmitted to the air inside the mouth. And I was then able to modulate that by mouthing the words. So let's get this straight, fellas – it was not my voice. It was the sound of the vibrator which I modulated. Anderson also noted that due to the silent or aspirate nature of the letter "h", the larynx did not register its vocalisation; thus, Robert's customary cry of "On our way home!" was rendered as "ON OUR WAY 'OME!". According to Meddings, some of the more action packed episodes featured as many as "40 to 50" effects shots. Fireball XL5 was the first TV series to employ front projection based visual effects. Although the 1951 film When Worlds Collide had featured a similar concept, Gerry Anderson denied that XL5s launch method was copied from this. During the filming of the launch sequence, XL5 was pulled down its rail on wires by a technician running along a platform above the set. Fast cutting was employed to conceal the shaking of the model. The Jetmobiles – personal hovercraft that the XL5 crew use to explore the surfaces of planets – were conceived as a way of limiting the number of scenes that showed the characters walking, thus helping to conceal their lack of realistic articulation.

Тарату және қабылдау

Fireball XL5 – Андерсонның АҚШ телеарнасына сатқан жалғыз сериалы: NBC, ол 1963 жылдан 1965 жылдың қыркүйегіне дейін сенбі күнгі балалар бағдарламасының бір бөлігі ретінде көрсетілді. Ұлыбританияда сериал 1974 жылға дейін ITV арнасында үнемі қайталанып тұрды, содан кейін 1985 жылы тағы бір рет көрсетілді. DVD Talk веб-сайтының шолушысы Мэтью Миллхайзер сериалды мақтап: «Fireball XL5 сәнді болуы мүмкін, сол заманғы арзан ғылыми фантастикаға тән ғылыми қателіктер мен көзге түсетін анахронизмдерге толы болуы мүмкін, тіпті кейбір эпизодтары да көңіл көтермейтін болуы мүмкін. Бірақ әрбір эпизодтағы қамқорлық, жаңашылдық және шексіз қиял керемет жұқпалы». Ол сериалды «жеңіл, таза, айқын бейнеленген ойын-сауық» және «балаларға арналған тамаша ойын-сауық: ол көрермендеріне қараусыздық танытпайды, кейіпкерлерді жалған күрделілікке немесе әдепсіз сәнділікке батырмайды, сонымен қатар шоуды ересектерге де қызықты және көңілді ететін жеткілікті көз тартарлық, сүйкімділік және қиялға ие» дейді. Энтони Кларк үшін Fireball XL5 – «Андерсонның шынайы түрде керемет қуыршақтардан жасалған шоуының бастауы. Эпизодтарды әзілмен көмкеріп, әрекетке толы етуге және Барри Грейдің керемет музыкасымен байланыстырсаңыз, нәтиже шоудың қарапайымдылығын асырып, оны мәңгілікке ерекше нәрсеге айналдырады». Андерсонның кейінгі туындысы, Stingray-мен салыстыра отырып, оны өте ұқсас деп санайтын Кларк Fireball XL5-ті «әлдеқайда көңілді және аздап нашар өңделген, бірақ оның жылтырлығының жетіспеушілігін энергиясымен және қарқынымен толықтырады» деп сипаттайды. DVD Talk-тың Пол Мэвисінің пікірінше, бұл сериал Stingray сияқты «амбициялық идеяларға ие емес», бірақ «өзінің қарапайым, бірақ әдемі дизайны және құпиялы, ерекше қара-ақ әлемі арқасында әлі де тартымды». Ол сондай-ақ «кейінгі Андерсон туындыларындағыдай күрделі «жабдықтар» жиынтығы көп болмаса да, бюджеттік шектеулерден туған қарапайымдық серияға қызықты ирониялық, нәзік модернистік үлгі береді» деп мәлімдейді. Керісінше, Стюарт Галбрейт IV «жабдықтарды» «1962 жылғы стандарттармен салыстырғанда өте ретро» деп сипаттап, жалпы өндіріс «Thunderbirds-тен гөрі Rocky Jones, Space Ranger-ге көбірек ұқсайды» деп қосты. Ол жазуда, ол ертедегі эпизодтар көбінесе «жұртқа қауіпті планета / Жер» типті оқиғалар болса, серияның дамуы бойынша кейіпкерлердің дамуына көбірек көңіл бөлінгенін атап өтті. Decider.com сайтына жазған Меган О’Киф Fireball XL5-тің әзіл-сықағы мен арнайы эффектілерін мақтап, бірақ сериалдың «жақсы түсінбейтін әйелге деген жек көрушілік деңгейін» сынға алды. Доктор Венера кофе әкелгені үшін сынға алынды, ал кейінірек Стивтің ерлігін мақтағанда, ол: «Рақмет, сен де менің сүйкімді екенімді ойлаймын» деп жауап берді. О’Киф сериал «ғарыш сапарларының моральдық немесе әлеуметтік салдарына мән бермейді» дейді. Доктор Венера әйел ретінде үнемі қарастырылатындай, біз кездесетін шетелдіктер түсініксіз шет тілінде сөйлейді және Жерді жою үшін өз-өзіне қол жұмсауға дайын маньяк террористер ретінде бейнеленген. Андерсон көңіл көтеруге арналған шоу жасауға тырысқан, және ол өте қызықты». Иан Фрайер сериалды ғарыш-вестерн ретінде сипаттайды, Стив Зодиак жұлдыздар аралық шериф рөлін ойнайды деп айтады. Фрайер Дэвид Грэмнің Профессор Матиктің дауысын Батыс актері «Габби» Хейздің және француздық Венераның Марлен Дитрихке «Дестир қайтадан жүр» (1939) фильміндегі Френчи рөлін салыстырады. Фрайердің айтуынша, сериал «жылу мен таныстық» атмосферасын жасау үшін батыс кейіпкерлерін бейімдейді. Сериалдың музыкасы жақсы қабылданады. Кларк пікірінше, «Мен ғарышкер болғым келеді» деген тұжырымдамасы ғарыш дәуірінің алғашқы кезеңіндегі тыңдаушылар үшін «уақтылы резонанс» тудырды. Сериалды «көбінесе тікелей эфирдегі фильмдерден жақсы» деп сипаттаған NJ.com сайтының Марк Вогер музыканың «әрқандай триллерде өз орнында болар еді» деп мәлімдейді.

Fireball XL5 was the only Anderson series to be sold to a US network: NBC, which aired it as parts of its Saturday morning children's block from 1963 to September 1965. In the UK, the series was regularly repeated on the ITV network until 1974, followed by an additional re run in 1985. Matthew Millheiser of review website DVD Talk praises the series: "Fireball XL5 might be kitschy, might be chock full of scientific inaccuracies and glaring anachronisms that was par for the course for cheesy sci fi of the time, and even might have a few clunker episodes in the mix. But the care, innovation, and sheer imagination in each episode are positively infectious." He goes on to describe the series as "simple, clean, clearly delineated fun" and "the perfect type of children's entertainment: it doesn't talk down to its audience, it doesn't bog down the characters with a faux sophistication or glib hipness, and it has enough dazzle, charm, and imagination to make the show enjoyable and entertaining for adults." For Anthony Clark, Fireball XL5 "marks the start of the truly great Anderson produced puppet show [ ] [W]hen you sprinkle the episodes with humour, lace them with action and tie them up with Barry Gray's fantastic music, the result transcends the show's rudimentaries, transforming it into something enduringly special." Comparing it to the Andersons' follow up, Stingray, which he considers to be very similar, Clark describes Fireball XL5 as "[p]erhaps [ ] a little more playful and a little less slick, but what it lacks in polish it more than makes up for in energy and pace." According to Paul Mavis of DVD Talk, the series is "not as ambitious ideas wise" as Stingray yet "still charms, thanks to its simple yet nicely designed production and that velvety, strangely ethereal black and white world it creates." He also states that "while there aren't nearly as many elaborate 'hardware' set ups as later Anderson outings [ ] the budget imposed simplicity adds an amusingly ironic, sleek modernist tone" to the series. In contrast, Stuart Galbraith IV describes the "hardware" as "pretty retro even by 1962 standards", adding that the overall production "looks more like Rocky Jones, Space Ranger than Thunderbirds." On the writing, he notes that while earlier episodes are mostly "strange planet/Earth under threat type stories", there is an increasing focus on character development as the series progresses. Writing for Decider. com, Meghan O'Keefe praises Fireball XL5s humour and special effects but criticises the series' "almost incomprehensible level of misogyny [ ] Dr Venus is criticised for not fetching coffee fast enough and later, when she praises Steve's heroism, he replies, 'Thanks, I think you're cute, too.'" O'Keefe also comments that the series "doesn't seem concerned with the morality or the larger social implications of space travel. Just as Dr Venus is constantly written off as a woman, the aliens we meet speak an uncomfortably foreign language and are painted as maniacal terrorists willing to go on suicide missions to destroy Earth [ ] There's no nuance, but then, that clearly wasn't the goal. Anderson was clearly trying to make an entertaining show, and it's very, very amusing." Ian Fryer characterises the series as a Space Western, arguing that Steve Zodiac essentially plays the role of an interstellar sheriff. Fryer also compares David Graham's voice for Professor Matic to that of Western actor "Gabby" Hayes and the French born Venus to Marlene Dietrich as Frenchy in the film Destry Rides Again (1939). According to Fryer, the series adapts Western stock characters to create an air of "warmth and familiarity". The series' music has been positively received. According to Clark, the closing theme song's opening lyric, "I wish I was a spaceman", had a "timely resonance" for audiences of the early Space Age. Describing the series overall as "better than a lot of live action movies", Mark Voger of NJ. com argues that the music "would be at home in any live action thriller."

Тий-индер және үй видеосы

Телесериал APF компаниясы мен Pye Records бірлесіп шығарған «Айға саяхат» атты аудио пьесамен толықтырылды. Алан Феннелл жазған және 1965 жылғы ақпанда 7 дюймдік винил EP ретінде жарық көрген бұл, ұйықтаған баланың XL5 экипажымен кездесетін және олардан ғарышқа ұшу және Аполлон бағдарламасы туралы білетін жартылай білім берушілік оқиға болды. Патрик Мур өндірістің ғылыми кеңесшісі болды. «Fireball XL5» сонымен қатар ойыншықтар, зымыран кемесі мен фигуралары бар MPC жиынтығы, модельдер жинағы, қуыршақтар, лазерлік қарулар, су пистолеттері, комикстер және жылдық кітаптар сияқты туынды өнімдерге ие болды. Невилл Мэн салған қара-ақ комикс 1962-1964 жылдары «TV Comic» журналында жарияланды. 1965 жылғы қаңтарда комикс жаңадан құрылған «TV Century 21» комиксіне көшті, онда ол келесі бес жыл бойы жарияланды. Тод Салливан жазған және Майк Нобл салған комикс оқиғалары 1968 жылға дейін түсті түрінде басылды, содан кейін мәтіндік форматқа өтті. «Collins» 1963-1966 жылдар аралығында комикстер мен мәтіндік әңгімелерден тұратын төрт жылдық жинақ шығарды. «TV Century 21» комиксінен алынған «Fireball XL5» комикстері 1971 және 1972 жылдары «Countdown» (кейін «TV Action» деп аталды) журналында, ал 1988 және 1989 жылдары «Engale Marketing’s Action 21» журналында қайта басылды. АҚШ-та «Gold Key Comics» 1963 жылы бір комикс кітабын шығарды, ал келесі жылы «Little Golden Books» түсті иллюстрацияланған ертегі кітабын жарыққа шығарды, ол Ұлыбританияда «Fireball XL5 – A Big Television Book» деген атпен шықты. Сериал 2003 жылы «A&E Home Video» компаниясы арқылы 1-ші аймақ DVD-де жарық көрді. 2009 жылы жаңа бонус материалдары бар 2-ші аймақ жинағы шықты, ол 2004 жылғы қосымшалары жоқ нұсқасын алмастырды. Сондай-ақ 2009 жылы «Аспан генералының өміріндегі бір күн» эпизодының түсті нұсқасы Blu-ray дискісінде жарық көрді. 2021 жылы «Network Distributing» толық серияны Blu-ray дискісінде шығарды.