Кіріспе
Капитан Скарлетттегі ойдан шығарылған ғарышкерлер расы – Мистерондар. Олар 1960-шы жылдардағы британдық «Супермарионация» ғылыми-фантастикалық телесериалы «Капитан Скарлетт және Мистерондар» (1967–68) мен оның 2005 жылғы анимациялық жаңа өңделуі «Жаңа Капитан Скарлетт» сериалындағы ойдан шығарылған ғарыштан келген жаратылыстар және басты қарсыластар. Олар – түпнұсқа Мистерон расының қалдықтары: Құс жолы галактикасынан өзге галактикада пайда болған және Марста колония құрған ғарышкерлер. Олар кең таралған, жасыл түсті жарық сақиналарымен және олардың адамгершілікке келген капитаны Қараның терең дауысымен танылады. Түпнұсқа сериалында оларды Дональд Грей, ал жаңа өңделуінде Майк Хейли дауыстаған. 2000 жылғы анимациялық сынақ фильмі «Капитан Скарлетт және Мистерондардың оралуы» фильмінде оларды Гари Мартин дауыстаған.
The Mysterons are a fictional race of extraterrestrials and the antagonists in the 1960s British Supermarionation science fiction television series Captain Scarlet and the Mysterons (1967–68) and its 2005 animated remake, New Captain Scarlet. They are the remnants of the original Mysteron race: alien beings that originated in a galaxy other than the Milky Way and maintained a colony on Mars. They are symbolised by ubiquitous, projected green rings of light and the deep bass voice of their human convert Captain Black. They were voiced by Donald Gray in the original series and Mike Hayley in the remake. In the 2000 animated test film Captain Scarlet and the Return of the Mysterons, they were voiced by Gary Martin.
Капитан Скарлет
Капитан Скарлет телесериалының бірінші эпизодында көрсетілгендей, Жер мен Мистерон арасындағы қақтығыстар Жердің қауіпсіздік ұйымы Spectrum-тың капитаны Блэк бастаған Марсқа Zero X экспедициясынан кейін басталады. Миссияның мақсаты – Spectrum планетадан тараған радиосигналдардың көзін табу. Zero X ғарышкерлері Марс бетінде ежелгі қала кешенін табады. Қадағалау құрылғысын қару деп қате түсініп, Блэк шабуылдан қорқады және бұйрықтарына бағынбай, кешенді толығымен жоятын шабуылға көшеді. Бірақ, көз алдындағы уақытта қала жаңадан тұрғызыла бастайды, оның қиратылған жерінен көк шоғыр өтеді. Темен, эхолы дауыспен сөйлейтін шетелдіктер өздерін Мистерон деп таныстырады және "материяны кері қайтару" құпиясын ашқанын мәлімдейді (кейіннен "ретрометаболизм" деп аталатын күш). Олар кез келген дене жарақатын емдеуге және кез келген заттың немесе адамның нақты көшірмесін жасауға қабілетті – бұл күшті олар бастапқы зат жойылғаннан немесе бастапқы адам өлтірілгеннен кейін ғана қолдана алады. Марстағы кешеніне жасалған шабуылға "баяу, бірақ тиімді" жауап беруге бел буған Мистерондар Блэкті телепатиялық бақылауға алып, оны Жерге қайтарады. Оны Мистеронның агенті ретінде пайдаланып, Мистерондарды кек алуға және басқа адамдар мен заттарды жоюға жетелейді, осылайша олар Мистерон бақылауында қайта құрылуы мүмкін. [[Файл:Мистерон сақиналары.jpg|thumb|left|alt=Жартастың бетіне жатқан екі өлген адамның денесі. Олардың артында көлік қирандылары шашылып жатыр, ал төменгі сол жақ бұрышта жалын бар. Екі мөлдір жасыл шеңберлер адамдардың үстінен өтеді.|Мистеронның "сақиналары", Мистеронның құрбандарының үстінен өтетін жасыл жарықтың екі шеңбері (мұнда жол апатында қаза тапқан екі адам), шетелдіктер өздерінің тапсырыстарын орындау үшін көшірмелерді жасайды. Бірінші эпизодтың бастапқы сценарийінде Андерсондар сақиналарды көзге теңеген. Шетелдіктер екі жасыл түсті сақина арқылы бейнеленеді, олар кісі өлтіру мен қирату орындарына тастайды, сол жерден олардың көшірмелері пайда болады. Пилоттық сценарийде бұл сақиналар "жасыл отты шеңберлер" деп сипатталған, көзге ұқсайтын. Түсірілім кезінде сақина эффектісі слайд проекторы арқылы түсірілім алаңына панорамалық түрде жылжыту арқылы жасалған. Мистерон жасаған көшірмелер рентген сәулесіне төзімді, рентген суретінде олар әдеттегі фотосуреттер сияқты көрінеді және оларды тек үлкен мөлшерде электр қуатымен ғана жоюға болады. Көшіру процесі үшін көшірме жасалмас бұрын адам клиникалық өлімге ұшырауы керек; бір эпизодта ("Үштік айқас"), Мистерондар шабуылдап, көшірген Әуе күштерінің сынақ пилоты майор Гравенер ауруханада қайта тірілді, бұл Spectrum-ға Мистерондарға тұзақ құрып, оның орнына нағыз Гравенерді жіберуге мүмкіндік берді. Жалпы қатыгездіктеріне қарамастан, кейбір сюжеттер Мистерондар азаптауға немесе пытқындауға құштар емес екенін көрсетті. Бір эпизодта капитан Блэк періштелердің бірін радиациялық улануға ұшырамас бұрын, радиациялық камерадан босатып жібереді (бірақ оны тұтқындағаннан кейін), бұл оны Гейгер санағыштарымен оны іздеп жүрген Spectrum агенттерін алшақтату үшін жасалған айла. Романда Мистерондар Скарлет және Голуба капитанды спутникке тұтқындап, оны өзінен-өзі жою механизмін қолданып жоюға дайындалады, оны Күнге құлатудың орнына, онда Spectrum агенттері баяу және қиналыспен өледі. Андерсон бастапқыда Мистерондарды дәстүрлі марсиандар ретінде қарастырған, кейіннен серияның ескіргенін сезінбеу үшін оларды тиімді түрде көрінбейтін етуді шешкен.
Жаңа капитан Скарлет
Жаңа серияның соңғы бөлімі, «Жаңа Капитан Скарлет», жаңа серия нұсқасындағы Мистерондар туралы көп мәлімет ашады. Олар Марста, көбінесе көзден жасырылған қалада өмір сүреді. Қала Марс бетінде алғаш рет 2068 жылы пайда болады, бұл Капитан Блэк басқарған, апатқа ұшыраған миссия кезінде («Жазалау құралы, 1-бөлім»). Олар энергиялық тіршілік иелері екені нақты айтылады, олардың біреуі «жасыл сақиналарға» айналуға қабілетті және белгілі бір деңгейде жекелендірілген. «Мистерон санасында» (фракция мүшесі айтқандай) адамдар өздерінің құрылыс-бұзушылық құлшыныстарынан асып, Мистерондарға ұқсас болатынына сенетін қарсылық фракция бар. Өкінішке орай, бұл топтың ықпалы шамалы, ал олардың Жерге жіберген жалғыз адамы тез арада денесінен айырылып, Мистерондардың күзетіне қайтарылды. Мистерондарды алғаш рет Спектр капитандыры Скарлет пен Блэк Марстан келіп тұрған ерекше сигналдардың көзін зерттеу кезінде тапты. Олар жасыл сақиналар түрінде көрінеді, бірақ бұл технологияның нәтижесі ме, жоқ па, белгісіз. Мистерондар бейбітшілік тілейтіндерін мәлімдейді, бірақ Капитан Блэктің Мистерон қаласына жасаған қиратушы шабуылынан кейін Жер халқына қарсы «жанға тиетін соғыс» жасайды. Мистерондар заттардың немесе адамдардың дәл көшірмелерін жасау қабілетіне ие. Осы керемет қабілетке байланысты олар Блэктің шабуылынан кейін қалаларын қайта құруға шамалары жетеді. Олар осы күшті «Мистеронизация» процесінде де уақыт-уақыт қолданады, бұл реконструкцияны («репликант» деп аталатын Спектр) «ретрометаболизм» күшімен күшейтеді. Репликант кез келген жарақаттан, тіпті өлімге әкелетін жарақаттан да толыққанды айығуға қабілетті. Репликанттар кейде Мистерон бақылауынан шығып, жақындарымен кездессе немесе өздерінің адамдық өткендерін еске алса, бұл мүмкін. Алайда, бұл уақытша, Мистерондар репликантты күшпен және қинап бақылауын қайта орнатады. Бұл процестен аман қалған жалғыз адам – Скарлет, ол өзінің ретрометаболизмін сақтап, дерлік жойылмас күшке ие, бұл оның жұмысында үлкен артықшылық. Мистерондар өздерінің адам құрбандарының санасын да бақылай алады, құрбан қайталанған болса да, болмаса да. Мистерондар қысқа мерзімді бақылау үшін гипнозды қолданады, бұл Доктор Голдтағы («Үйге оралу») командир Льюис репликанты арқылы көрсетілді. Толық агент жасау үшін олар қайта құру процесін қолданады, бұл оларға құрбанның денесін толық бақылауға мүмкіндік береді. Мистеронизация процесі репликанттарды атомдық деңгейде өзгертеді және олардың генетикалық кодын сәл өзгертеді. ДНК-ның осы өзгерісі оларды анықтауға мүмкіндік береді, сондықтан Спектр қызметкерлерінің барлығы үнемі ДНК тексерулерінен өтеді.
Сыни жауап
Комментаторлар Мистеронның нақты табиғатына қатысты түрлі түсіндірмелер ұсынды. Николас Дж. Каллдың сөзіне қарағанда, олар – "көрінбейтін" шетелдік жаратылыстар. Марстағы компьютерлік кешен – бұл галактикадан тыс шыққан және "компьютерлік технология өнерінде шебер" деп сипатталатын түпнұсқа, денелі Мистерон нәсілінің мұрасы. Олар б.з.д. 2 мың жылдықта планетаны мекендеп, б.з. 20 ғасырының басында оны тастап кеткен. Сара Курчак, The A.V. Club сайтындағы мақаласында, Мистерондардың Андерсоннің бұрынғы туындыларындағы жаулардан өзгеше екенін, себебі олардың кең таралғандығы мен шексіз күші айқын байқалады деп санайды. Оларды ол "шын мәнінде, қорқынышты, танылмаған, жасырын жұмыстарға қабілетті, кез келген уақытта шабуылдай алатын шетелдік күш" деп сипаттайды, сондай-ақ Spectrum-ның олардан кейде жеңілуі оларды "одан да алаңдатарлық" етеді дейді. Уилкинс пен Бушвик Мистерондарды кино, теледидар және әдебиетте жиі кездесетін "жауыздық пен құлшындық" сипаттағы марсиандардың бір үлгісі ретінде қарастырып, оларды Х.Г. Уэллстің "Әлемдер соғысы" (1897) романындағы баскыншылардан кейін екінші орынға қояды. Starburst журналының Саймон Дж. Жерары, Мистерондардың тек "жайдарлы жасыл сәулелермен" бейнеленгенін көрсететін екінші тізбекті, бастапқы "Капитан Скарлеттің" ең маңызды сәті деп санайды. "The Rough Guide to Cult TV" кітабының авторлары кіші балалар үшін олардың баяу, терең үні "жамандықтың өзі сияқты" сезілгенін айтады. Көптеген сарапшылар Мистерондардың көрінбей қалуының және олардың орнына көшірме жасалған өкілдері арқылы әрекет етуінің оларды одан да қорқынышты ететінін айтады. Nerdist.com сайтынан Кайл Андерсон Мистерондардың жоспарларын "өте тапқыр" деп бағалайды. Басқа да пікір білдірушілер олардың әдістерін сынады. Том Спилсбери, Капитан Скарлеттің көшірмесін бұзуға келмейтін етудің дұрыс еместігін сұрақ қояды, себебі оның бірінші бөлімдегі өлімі мен қайта тірілуі Мистерондардың бақылауынан шығуына себеп болды. Джеффри, олардың Блэкті сананы бақылау арқылы басқара алатынын ескеретін болсақ, неге оларға дубликаттар жасау қажеттігін сұрайды. Эндрю Блэр, Den of Geek сайтында, "Мистерондардың адамзатты бағындыруға жасаған тырашалы әрекеттерінің бір жағы ақылға сыймайтын, бір жағы қызықты" деп жазды.
Символизм
Актер Сай Грант, түпнұсқадағы лейтенант Гриннің дауысын беріп, Капитан Скарлеттің оңтайлы көпмәдениеттілігін жоғары бағалаған, осы сериалда қара мен ақ дуализмнің бір түрі қолданылғанына сенді. «Мистеронның 'қараңғылығы' Батыс әлемінің психологиялық жарылысы – полковник Уайт пен оның командасы бейнелеген 'жақсылық' пен 'жамандық' күресі ретінде ең оңай көрінеді. Қараңғылық пен жарық бір-бірінің екі жағы ғана. Айтпақшы, жасыл – осы жарылысты емдей алатын табиғаттың түсі». Полковник Уайт (Спектрдің басшысы) Құдайға, бастапқы Капитан Скарлетті «Қышқы соғыс» медиа-өнімі ретінде түсіндіретін Калл, Мистеронның Жерге қарсы науқанын «Қышқы соғыс сценарийінің» бір түрі деп санайды. Ол сол кездегі басқа ғылыми фантастикаға сілтеме жасап, Мистеронның қайта құру қабілеті «ішкі жаудың әрқашан қауіпті болуы мүмкін, бұл «Дене ұрлаушылардың шабуылы» (1956) үлгісіндегі Қышқы соғыстың параноялық әңгімелерінің мәні» дейді. Джеффри үшін Мистеронның «көзге түсетін жамандықтар» емес екендігі – Капитан Скарлетті Thunderbirds-тен «жетілген» ететін элементтердің бірі. Оның ішінде сарапшы Эндрю Билен де бар. Джим Сангстер мен Пол Кондон «саяси терроризмді кеңінен танымал еткен» оқиғадан кейін «Капитан Скарлеттің» Ұлыбританиядағы алғашқы көрсетілімі аяқталғанын «көптен болжағандық» деп санайды. Олар сериалдың терроризм тақырыбын Андерсонның «көзқарасының кеңдігі» деп бағалайды, оны «Жақын Шығыста ұшақтарды қақпайлау, Лондонда ИРА бомбалаулары жиі болатын кезде, Джерри Андерсон балаларға терроризмнің салдары туралы түсіндіріп бергені таңғажайып, тіпті шабуылдаушының шағымдануға нақты себебі болуы мүмкін екенін дәлелдеуге болады» дейді. 2005 жылғы жаңартылған «Мистерон» нұсқасына қатысты Дэвид Гарланд шетелдіктердің Жерді басып алудың орнына, қашықтан қорқытуға ден қоюын «қазіргі заманға сай ерекше мәнге ие» деп атап көрсетті. Андерсон 21-ғасыр терроризімен салыстыруды қабылдамады, Мистеронның әдістері «біз білетіндей» терроризм емес, «басқа әлемнен келген көрінбейтін күштердің» терроризмі екенін мәлімдеді. Сериал мен қазіргі оқиғалар арасындағы параллельдер туралы ол «соғыс немесе қақтығыс бар кез келген фильм уақтылы болады, өйткені біз адамдар бір-бірімізді өлтіруді тоқтатпаймыз» деді.