Жапон аңыз ертегісінен шыққан "Таматебако" қағаз өнерінен жасалған құб
Tamatebako (origami)
Жапон халық ертегісіндегі Tamatebako аталатын оригами модельді таныстырамыз. Бұл құбылалы, жайлы ашылатын, бірақ бұзылатын құб. 1743 жылғы суреттерінен табылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таматебако (玉手箱) – жапон халық ертегісіндегі таматебако атымен аталатын оригами үлгісі. Бұл кез келген жағынан ашылатын модульдік текше дизайны. Егер үлгінің бірнеше жағы ашылса, текше ыдырайды және оны қайта құрау қиынға түседі. Бұл модель және оны жасау жөніндегі нұсқаулар ғасырлар бойы жоғалып, тек соңғы кезде ғана қайта табылды. 1743 жылы Оока Шунбоку жариялаған үш томдық ағаш өрнектер жинағының суреттері, "Ранма Зусики" (『欄間図式』), түсті оригами текшесін көрсеткен. 1993 жылы Ясуо Коянаги осы текшені Таматебако деп анықтады, ал модель Сатоши Тагакидің "Koten ni miri origami" кітабында жарияланды. Танымал оригами тарихшысы Масао Окамура модельді қайта құрастырып, басқа дәстүрлі туындылармен салыстыра отырып, модельдің нақтылығын растады.
The Tamatebako (玉手箱) is an origami model named after the tamatebako of Japanese folk tale. It is a modular cube design that can be opened from any side. If more than one face of the model is opened, the cube falls apart and cannot easily be reconstructed. The model, and the directions for creating it, had been lost for centuries and only recently rediscovered. Drawings from a three volume set of wood carvings, Ranma Zushiki (『欄間図式』) published in 1743 by Ōoka Shunboku, featured a colored origami cube. In 1993, Yasuo Koyanagi identified the cube as the Tamatebako, and the model was published in the book "Koten ni miri origami" by Satoshi Tagaki. The popular origami historian, Masao Okamura then was able to reconstruct the model, and by comparison to other traditional works, verify the model's authenticity.
Қаптаудың негізгі нұсқаулары
Құрылымды екі жұп шетінен үш бөлікке бүктеп, тоғыз кіші шаршы жасаңыз. Орталық шаршының бүкіл аумағын диагональ бойынша Х етіп кесіңіз, сыртқы жиектерін шүмектей бүктеңіз, ал шүмектің ішкі жақтарын ішке қарай бүктеп, бір-біріне өріп, үстінен біріктірілген көп қабатты шаршы жасаңыз. Орталық шаршыдан кесілген үшбұрышты жақтарын сыртқа қарай бүктеңіз. Бұл текшенің бір жағын құрайды; толық текшені жасау үшін алты бірдей модуль қажет. Әр модуль үшін, кесілген екі қарама-қарсы жақтарын шүмектің негізіндегі қалталарға салыңыз, ал қалған екі кесілген жақтарын басқа екі жақтың қалталарына салыңыз, сосын толық текшені құрастырыңыз. Нәтижесіндегі таматебаконы шүмекті ашу арқылы немесе текшенің бір жағын ақырып алу арқылы кез келген жағынан ашуға болады.
Valley fold a square into thirds between both pairs of edges, creating nine sub squares. Cut a diagonal X across the entire center square, pinwheel fold the outer edges, and fold the protruding pinwheel flaps inward, interleaving them to produce a multilayered square with the top woven together. Fold outward the triangular flaps cut from the center square. This creates one face of the cube; the entire cube requires six identical modules. For each module, tuck one opposing pair of cut flaps into the pockets at the base of the pinwheel, and insert the remaining pair of cut flaps into the pockets of two other faces to assemble the entire cube. The resulting tamatebako can be opened from any face by either unfolding the pinwheel or gently pulling one face completely off the rest of the cube.
Вариациялар
Кюбті сонымен қатар іргелес беттердің қақпақтарының төменгі жақтарын біріктіру арқылы да құрастыруға болады. Желім құрғағаннан кейін, желімделген қақпақтарды жоғарыда көрсетілгендей, әр бетінің бір жұп қақпағы өзіне, ал қалған екеуі көршілес беттерге тығылып, желпершек қалталарына салыңыз. Бастапқы нұсқа сияқты, желімделген текше кез келген бетінен оның желпершегін ашып, ашылуы мүмкін, бірақ бірнеше бет ашылса, бөлініп кетпейді. Таматебаконың күрделірек дәстүрлі нұсқасын кубоктаэдр түрінде жасауға болады, бұл ретте жоғарыда сипатталғандай алты шаршы желпершек бетін пайдалануға болады. Әрбір желпершектің ортасынан кесілген төрт қақпақтың төртеуі де сыртқа қарай созылады; сегіз жаңа бетінің әрқайсысы үш көршілес беттен бір қақпақты бір-біріне жабыстыру арқылы қалыптасады, нәтижесінде теңқабырлы үшбұрыш пайда болады. Алғашқыда, жабысқан үшбұрышты жабыстырып біріктірген, бірақ желімді пайдаланбастан үшбұрышты бет шаршысын жасауға да болады. Бұл форманың бүктеу схемасын Исао Хонда 1933 жылы қарапайым текшемен бірге жариялаған. Гарри Гудини 1922 жылы оны қарапайым текше нұсқасысыз, "жапондық алтыбұрышты жұмбақ қорап" деп сипаттаған, осымен бірге ол жапондық танысынан білген бірнеше басқа дәстүрлі модельдерді де атаған. Текше сияқты, бұл форманы да алты шаршы бетінің кез келгенінен әрбір желпершекті ашып, ашуға болады, бірақ желіммен жиналған жағдайда бөлiнбейді.
The cube can also be assembled by gluing together the undersides of the flaps of adjacent faces. When the glue is dry, tuck the glued flaps into the pinwheel pockets in the same manner as above, with each face having one pair of flaps tucked into itself and the other two tucked into the adjacent faces. Like the original version, the glued cube can be opened from any face by unfolding its pinwheel, but will not fall apart if multiple faces are opened. A more elaborate traditional version of the Tamatebako can be made in the form of a cuboctahedron, still using six square pinwheel faces as described above. All four of the cut center flaps from each pinwheel square are extended outward; each of the eight new faces is formed by overlapping one flap each from three adjacent faces to form an equilateral triangle. Originally, the overlapped triangle was glued together, although it is possible to construct a triangular face hinge that does not require glue. The folding pattern for this form was documented by Isao Honda in 1933 alongside the simple cube. It was also documented by Harry Houdini as a "Japanese hexagon puzzle box" in 1922 without the simple cube version, in the company of several other traditional models which he learned from a Japanese acquaintance. Like the cube, this form can also be opened from any of the six square faces by unfolding each pinwheel, but will not fall apart if assembled with glue.