Кіріспе

Корольдік теңіз флотының 18 зеңбірекке ие крейсерлік класты бриг-шолуы HMS Zebra, 1815 жылы Шығыс Үндістан компаниясының Бомбей кемежайында терек ағашынан салынған және өз класындағы соңғы кеме болды. Ол Жерорта теңізінде қарақшыларды қуды, Наварино шайқасынан сәл қалып қойды, Шығыс Үндістанға сапар шекті, онда кемеге қауіп төнді, содан кейін Австралияға, малай қарақшыларын қуды және 1840 жылы Сирия соғысы кезінде жағаға отырды.

Қызмет

Командир Роберт Форбс 1815 жылдың желтоқсан айында "Зебраны" Англияға бару үшін дайындады. Алайда, Филип Генри Бриджес 1815 жылдың желтоқсанынан 1816 жылдың қарашасына дейін "Зебраның" міндетін атқарушы командирі болды, содан кейін ол қызметтен босатылды. 1816 жылдың мамырында ол Калькуттадан Мадрасқа келді, ал 1816 жылдың 28 шілдесінде Симон шығанағында болды, онда қатты дауыл кеме мен фрегатты құртқысы келді. 1816 жылдың 14 желтоқсанына қарай ол Портсмутқа жетті. Ол 1825 жылға дейін резервке қойылды. 1825 жылдың ақпанында командир Эдвард Р. Уильямс басшылығымен Жерорта теңізіне қайтадан жөнелтілді және мамыр айында теңізге шықты.

Жерорта теңізінің қарақшылары

1827 жылдың 6 қаңтарында «Зебра» Жерорта теңізіне аттанды. 1827 жылдың 28 қаңтарында Зантеге жетті. Ол капитан Гавен Уильям Гамильтоннан келген жеделхабарларды алып келді. Зантеде Уильямс Майна губернаторының – Джованни Мавромикалидің – өзінің уәдесін орындамағанын білді. Ирби Мавромикалиге егер құжаттары тәртіпке келмесе, британдықтар екі кемені де тартып алатынын ескертті, ал Мавромикали оған бағынбаса, әйелдері мен балаларын тауларға жіберуі керек, өйткені Корольдік теңіз күштері оның үйлерін қиратуға мәжбүр болады. Уильямс 30 қаңтарда Мавромикалиді іздеу үшін теңізге шықты. 4 ақпанда «Зебра» қайықтары Катекали портынан пират Николо Чиприоттиге тиесілі шағын жергілікті желкенді қайықты алып шығып, өртеп жіберді. Сондай-ақ, қайықтар Чиприотти тартып алған Иониялық «трабакколоны» құтқарып алды. Қайықтар Мавромикалидің галерасын іздеуді жалғастырды. 8 ақпанда Скардамула маңында олар өздерінің олжасы болып көрінген кемені байқады, бірақ ол портқа бас сауғалағанға дейін оны ұстай алмады. Уильямс барлық қайықтарын портқа жіберіп, галлиотты беруді талап етті. Содан кейін кемелер кетіп қалды, Мавромикали келесі күні таңертең Зантеге немесе Наполи ди Романияға жүзіп баратынын уәде етті. Мавромикалидің сөзіне сенбей, «Зебра» галлиоттан 300 метр қашықтықта ғана тоқтады. Уильямс Мавромикалиге қосымша хабар жіберуге тырысқанда, елшілер кері қайтарылды және Уильямс галлиотты басып алу арқылы жауап бергісі келсе де, теңіз тым толқынды болды. Таңертең Уильямс төбелерді қарулы адамдармен қоршап тұрғанын көрді. Британдықтар Мавромикалиге келісімін естеріне салса да, губернатор жауап бермеді. Ақырында «Зебра» галераның мұртына каронад атып, галлиоттың төрт зеңбірегінің бірін бұзды. Мавромикали кемесін беруге келісті, ал британдықтар оны басып алды. «Зебра» 10 ақпанда тартып алынған кемемен бірге кетіп, келесі күні кешке Зантеге жетті. 1827 жылдың 4 наурызында «Зебра» Зейа жанында тоқтады. Сол жерде ол аралдан екі қайықпен адамдар шығып бара жатқанын көрді. «Зебра» өз қайықтарын жіберді. Бір қайық жағаға жүгіріп, төрт адамнан басқалары жағаға қашып шықты; содан кейін ағылшындар оны өртеп жіберді. Келесі күні түнде «Зебра» Доро бұғазы арқылы жүзіп бара жатқанда, бес қайық оған шабуыл жасап, атып тастады. Олар «Зебра» зеңбіректерін қолдануға тырысқанда, қараңғыда жоғалып кетті. Уильямс сәуір айында капитандыққа көтерілді, ал Чарльз Коттон оны мамыр айында алмастырды. «Зебра» Мальтадан Грекия архипелагында, Александрияда және Сирия мен Карамания жағалауларында британдық сауданы қорғады. 17 шілдеде Мессинадан Смирнаға қарай кетіп бара жатқан шхунаның капитаны Роберт Томас Симсон. 23 шілде күні кешке екі қайық «Роберт» кемесіне Серфо мен Сепанто аралығында оқ атқан. Кейін жүзге жуық қарақшы «Робертке» шабуыл жасап, оның жүгін, экипаждың киім-кешегін және мүлкін алып кетті. Қарақшылар таңертең конвойды көргенде кетіп қалды. «Роберт» конвойға жақындап, конвойды алып бара жатқан «Зебраны» хабардар етті. «Роберт» конвоймен бірге Милоға, содан кейін француз конвойына қосылып, Смирнаға барды.

Наварин

Қазан айында "Зебра" адмирал сэр Эдвард Кодрингтонмен бірге – "Дартмуттың" хабарлаған түрік кемелерінің күшін іздеу үшін, "Наварин" немесе "Наваринодан" шығып, Патрасқа бет алған күштермен бірге – іс-қимыл жасады. Кодрингтонның шағын эскадрильясы Осман флотын тоқтатты және оны Навариноға қайтаруға мәжбүр етті. Бұл оқиғада "Зебра" 80 зеңбірекке ие Осман кемесінің бағытын атқылап, көзге түсетін рөл атқарды. Ақырында Кодрингтонға қосымша британдық кемелер, сондай-ақ бірнеше француз және орыс кемелері қосылып, 27 қазанда Наварино шайқасында Осман флотына ауыр жеңіліс сыйлады. "Зебра" шайқасқа қатыса алмады, себебі Кодрингтон оны көмекке жіберген еді. 1828 жылдың 11 ақпанында Коттон "Зебра" бортында қызбадан қайтыс болды, ал кеменің лейтенанты Уитли уақытша басқарды. Коттонның 31 қаңтарда Кандиядағы Карабоза (Грамвуза) маңынан кеме экипажын құтқару кезіндегі тырыстықтарынан қызбаға шалдыққан деген болжам бар. Сэр Томас Стейнс Буса (Вукса) мүйісіндегі аралға шағын эскадрильяны алып, грек қарақшыларының бекінісін талқандау үшін барды. Гректер Критте түріктерге қарсы соғыстың басында осы бекіністі басып алғаннан кейін, қарақшылар оны өздерінің мекені етіп алған. Эскадрилья құрамында "Камбриан", "Пеликан", "Зебра" және екі француз корветі болды. Портта 14 грек кемесі, сондай-ақ австриялық және Иония сауда кемелері болды, оларды қарақшылар тартып алған. Қарақшылар капитуляцияламағаннан кейін, эскадрилья оқ атып, бірнеше кемені жойды. "Пеликан" мен "Изис" кемелерінен түскен теңізшілер бекіністі басып алу үшін құрлыққа шықты. Алайда, эскадрилья кете жатқанда, "Изис" "Камбрианға" соқтығысып, оны тар каналдағы жартастарға тіреуге мәжбүр етті. Күшті толқын "Камбрианды" қиратты. 1828 жылдың қазан айында командир Эдмунд У. Гилберт Уитлидің орнын басты.

Шығыс Үндістан мен Австралия

1829 жылдың қаңтар айында командир Ричард Придхам «Зебра» кемесінің басқаруын өз қолына алып, оны Шығыс Үндістанға аттандырды. Мамыр айында «Зебра» Кеппель аралында болды. Ол Уильям Браунды, Дж. Робертсті (негр) және Порт-о-Пренстен аман қалғандардың барлығын тапты. Браун немесе Робертс сол жердегі патшаның аудармашысы қызметін атқарды. 1832 жылдың тамызында Лорд Фредерик Боклерк (уақытша) басқаруды қабылдап, 1833 жылдың көктемінде «Зебраны» демобилизациялады. 1834 жылдың ақпан және қыркүйек айлары аралығында «Зебра» Чатемде қайта жарақтандырылды. Р. С. М'Креа маусым айында басқаруды өз мойнына алып, 24 қыркүйекте Шығыс Үндістанға жол тартты. 1835 жылдың 21 тамызында «Зебра» Кокос (Килинг) аралдарынан Суан өзеніне, ал Натуралит шығанағынан 100 миль (161 км) оңтүстік-батысқа қарай бағытталғанда, күшті дауыл кемені бір жағына қарай құлатты. Әйгілі болғандай, бір порт ашылып, кеме жабын жапқан судың көп бөлігін шығарып, тік тұруына мүмкіндік берді. Толқындар сонымен қатар екі зеңбіректі теңізге лақтырып жіберді; кейін М'Креа кемені жеңілдету үшін тағы екеуін лақтырып жіберді. Ауа райы нашарлап, 27 тамызда М'Креа қалған сегіз зеңбіректі де теңізге тастады. Екі күннен кейін ол Роттенэст аралына, содан кейін Фримантелге жетті. 1834 жылдың 18 қыркүйегінде ол Жақсы Үміт мүйісіне қарай аттанды. 1840 жылдың 26 қыркүйегінде «Зебра» Бенбоу және алтыншы рангілі кемеге қосылып, Тортосаға шабуыл жасады. Десанттық топты тасымалдаған қайықтар атыс кезінде рифке тіреліп қалды. Десанттық топ қайықтан түспей, 8 адам қаза тауып, 18 адам жараланғанша тоқтатылды. Бұл шабуыл да тиімсіз болды, нәтижесінде «Зебрада» үш-төрт адам жарақат алды. «Зебра» Акраны басып алу кезінде болды және Сирия жағалауында операциялар жүргізді. Әскери-теңіз күштері наурызға қатысушыларға түрік медалін табыс етті. 1844 жылдың 16 қазанында Парламент 1840 жылдың 9 қыркүйегі мен 10 қазаны аралығында Корольдік теңіз флотында болған және 3 қарашада Сент-Жан-Д'Акредегі бомбалауға қатысқандарға қаржылай көмек берді.

Тағдыр

1840 жылы 2 желтоқсанда қатты дауыл "Зебра" кемесін Хайфа маңындағы Кармел тауы жағасына тірелді, нәтижесінде кеме қирады. Кешкі уақытта үш экипаж мүшесі құтылуға тырысып, қайыққа секірді, бірақ қайық құлап кеткенде олар суға батып қайтыс болды. Таңертең, бастиницадан (foreyard) бортына көпір салынды, бұл қалған экипажға қауіпсіз жағаға жетуге мүмкіндік берді. Кемеде өткен соғыс кеңесі (court martial) Стопфордты, оның офицерлерін және экипажын кез келген немқұрайлылықта айыпсыз деп таныды. Керісінше, кеңес оларды теңізшілік шеберлігі мен батылдығы үшін мақтады.