Кіріспе

Канадалық саясаткер

Дуглас Джеймс Рош, OC, KCSG (14 маусым 1929 жылы туған) – канадтық автор, парламентарий, дипломат және бейбітшілік қозғалысының белсендісі. Рош 1972 жылдан 1979 жылға дейін Эдмонтон—Страткона округінен, ал 1979–1984 жылдары Эдмонтон-Оңтүстік округінен Прогрессивті консервативті партиясының парламент мүшесі болды. 1984 жылы ол Канаданың қаруды төмендету жөніндегі елшісі болып тағайындалды және 1989 жылға дейін осы қызметте болды. 1998 жылдың 17 қыркүйегінде Канада Сенатына тағайындалып, 2004 жылдың 13 маусымына дейін сенатор болып қызмет етті. Қазіргі уақытта Альберта провинциясының Эдмонтон қаласында тұрады.

Тарих

Монреальда, Квебекте туған ол 1972 жылы Эдмонтон Страткона округінен Консервативті партиядан депутат болып сайланды. Одан кейін 1984 жылға дейін Оңтүстік Эдмонтон округінің депутаты қызметін атқарды. 1984 жылы ол қайта сайлануға түспеді. 1984 жылы ол Канаданың қарусыздандыру жөніндегі елшісі болып тағайындалды. Ол ұзақ жылдардан бері ядролық қаруды жою мәселесімен айналысып келеді. 1988 жылы 43-ші Бас Ассамблеяда саяси және қауіпсіздік мәселелерімен айналысатын БҰҰ-ның негізгі органы – Біріккен Ұлттар Ұйымының қарусыздандыру комитетінің төрағасы болып сайланды. Ол сондай-ақ жиырма кітаптың авторы, ал тағы он үш кітабына, оның ішінде «Creative Dissent: A Politician's Struggle for Peace» (Novalis, 2008) кітабына үлес қосты. 1989 жылдан 2001 жылға дейін Альберта университетінде қонақ профессор болып тағайындалды, онда «21-шы ғасырда соғыс немесе бейбітшілік?» деген лекция оқыды. 1997 жылы студенттер одағы оны «студенттерге еңбегі сіңгені үшін» SALUTE сыйлығына ие болды. Ол Канада орденінің офицері және 500-ден астам Канада орденінің мүшелері Канаданың ядролық қаруды толық жоюды көздейтін ядролық қару туралы конвенцияны жасау үшін басқа елдермен бірлесіп жұмыс істеуге міндеттенуге шақырған жобаның жетекші ұйымдастырушысы. Қазіргі төраға, Швеция елшісі Хенрик Саландердің аға кеңесшісі қызметін атқарады. 1995 жылы Папа Иоанн Павел II оған қарусыздандыру және қауіпсіздік мәселелері жөніндегі арнайы кеңесші қызметін атқарғаны үшін Папалық медаль табыс етті. 1998 жылы Ватикан оны Ұлы Григорий орденінің командирі етіп тағайындады. Рош Канададағы Біріккен Ұлттар Ұйымының президенті болып қызмет етті және 1985 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы қауымдастықтарының әлемдік федерациясының құрметті президенті болып сайланды. Ол 99 елдегі 1300 парламентарийден тұратын халықаралық желі – Parliamentarians for Global Action ұйымының негізін қалаушысы және 2002 жылы «Біріккен Ұлттар Ұйымының Парламенттік Ассамблеясын құру туралы» еңбегін жазды. Сондай-ақ ол Батыс католиктік газетінің (1965–1972) негізін қалаушы редакторы, Global Education Associates халықаралық төрағасы (1990–1996) және 1992 жылы құрылған Канаданың халықаралық қолданбалы келіссөздер институтының (CIIAN) негізін қалаушысы болды, ол құрылтайшысы болып табылады және бұл институт зиянды қақтығыстарды алдын алуға және оларды шешуге арналған. 2009 жылы Рош Канаданың бұрынғы парламентарийлер қауымдастығының «елге және оның демократиялық институттарына ерекше үлес қосқан бұрынғы парламентарийге жыл сайын табыс етілетін» Еңбегі үшін мақтау белгісімен марапатталды. Рош «Парламенттегі қызметінің жылдары, Парламент институтына қосқан үлесі және оны құрметтеуі, сондай-ақ Канада мен шетелде адамның әл-ауқатын, адам құқықтарын және парламенттік демократияны ілгерілетуге деген үздіксіз қызығушылығы мен белсенділігі үшін» ерекше аталып өтті.