Кіріспе

Асқазан мен өңештің қосылысындағы шырышты қабықтағы жарақтан қан кету – бұл Мэллори-Вайс синдромы немесе гастроэзофагеальды жарақ синдромы деп аталады. Бұл көбінесе алкоголизм немесе булимия салдарынан болатын күшті құсудан туындайды, бірақ тамақ улануы сияқты, күшті құсу мен лоқтыруды тудыратын кез келген жағдайдан да пайда болуы мүмкін. Синдром гематемезиспен көрінеді. Жарақ кейде Мэллори-Вайс жарылысы деп те аталады.

Белгілері мен симптомдары

Маллори-Вейсс синдромы көбінесе зорлықпен құсу немесе қайырудан кейін қанды құсу (гематомезис) эпизоды ретінде көрінеді, бірақ ол нәжісте ескі қан (мелена) түрінде де байқалуы мүмкін, ал құсу тарихы болмауы да мүмкін. Көптеген жағдайларда қан кету 24–48 сағаттан кейін өздігінен тоқтайды, бірақ кейде эндоскопиялық немесе хирургиялық емдеу қажет болуы мүмкін. Бұл жағдай сирек өлімге алып келеді.

Себептер

Ол көбінесе алкоголизммен және тамақтану бұзылыстарымен байланысты, сондай-ақ, ішек қуысының жарылуының болуы осы жағдайға бейімделушілік факторы екеніне дәлелдер бар. Күшті құсу нәтижесінде, қосылыс орнындағы шырыш қабық жарылады. Қабынуға қарсы емес препараттарды (НҚҚП) шамадан тыс пайдалану да сирек кездеседі. Сирек жағдайларда, Меньер ауруы сияқты, ұзаққа созылған жүрек ауруы мен құсуды тудыратын созылмалы аурулар да себеп болуы мүмкін. Жарық шырыш қабық пен астыңғы шырыш қабықты қамтиды, бірақ бұлшықет қабатын емес (Бурхаве синдромымен салыстырғанда, ол барлық қабаттарды қамтиды). Көптеген науқастар 30-50 жас аралығында болады, бірақ 3 апталық нәрестелерде де, қарт адамдарда да осы жағдай тіркелген. Жүктілік кезіндегі ауыр жүрек ауруымен (гипермезис гравидарум) байланысты, құсу мен лоқсығу да Mallory-Weiss жарығының белгілі себебі болып табылады.

Диагностика

Анық диагноз – қызыл ішек пен асқазанның эндоскопиясы арқылы қойылады. Дәрігер қан құсуды (гематомезис) тудыратын басқа жағдайлардан ажырату үшін толыққанды анамнез жинау керек, бірақ нақты диагноз езофагогастродуоденоскопия жасау арқылы қойылады.

Емдеу

Емдеу көбінесе симптоматикалық болады, себебі тұрақты қан кету сирек кездеседі. Дегенмен, қан кетуді тоқтату үшін эндоскопия барысында қанды тоқтату немесе адреналин инъекциясы жасалуы мүмкін. Өте сирек жағдайларда, қан кетуді тоқтату үшін аймаққа қан жеткізетін артериялардың эмболизациясы қажет болуы мүмкін. Егер басқа барлық әдістер сәтсіз аяқталса, қан келетін тамырды байлау үшін жоғары гастростомия қолданылуы мүмкін. Блейкмор зонды артериялық қан кетуді тоқтатуға жарамсыз, себебі баллондағы қысым артериялық қысымды жеңуге жеткіліксіз.

Тарих

Бұл жағдайды алғаш рет 1929 жылы Г. Кеннет Мэллори және Сома Вайс 15 алкогольге тәуелді науқаста сипаттаған.