Эбенизер Эллиот: Ағылшын ақыны және дәнді астық заңдарына қарсы күрескен.
Ebenezer Elliott
Эбенизер Эллиот (1781-1849) – ағылшын ақыны, «Астық заңдарының жыршысы». Кедейлерге көмектесу үшін Астық заңдарын жоюға белсенді күш салды. Тарих, поэзия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ақыны және Астық заңдарына қарсылас, 1781–1849
English poet and Corn Laws opponent, 1781–1849
Эбенезер Эллиотт (17 наурыз 1781 – 1 желтоқсан 1849) – ағылшын ақыны, Астық заңдарын жою күресіне жетекшілік еткендігі үшін «Астық заңдарының жыршысы» деп танылды. Бұл заңдар кедейлер арасында қиындықтар мен ашаршылыққа себеп болып жатқан еді. Өзі фабрика иесі болғанына қарамастан, еңбекшілердің әл-ауқатына деген адалдығы оған өлеңдері оқылмай қалғаннан кейін де ұзақ жылдар бойы жақсы қарым-қатынас сыйлады.
Ebenezer Elliott (17 March 1781 – 1 December 1849) was an English poet, known as the Corn Law rhymer for his leading the fight to repeal the Corn Laws, which were causing hardship and starvation among the poor. Though a factory owner himself, his single minded devotion to the welfare of the labouring classes won him a sympathetic reputation long after his poetry ceased to be read.
Ерте өмір
Эллиотт Йоркшир графтығындағы Ротерхам ауданында, Масброу қаласындағы Нью-Фоундриде дүниеге келді. Оның әкесі, жалынды уағыздары үшін "Ібіліс Эллиот" деп аталған, өте қатал кальвинист және белсенді радикал болды. Ол темір саудасымен айналысты. Анасы денсаулығының нашар болуына байланысты қиналды, ал жас Эбенезер, он бір баланың бірі болғанымен, олардың сегізі есейгенімен, жалғыз және көңіл көтерілмейтін балалық шақты өткерді. Алты жасында шешек ауруына шалдықты, бұл оны "қорқынышты бұзылған және алты апта соқыр" қалдырды. Оның денсаулығына қатысты мәселелер өмір бойы жалғасты, сонымен қатар ол өмірінің соңғы жылдары ауру мен депрессиядан зардап шекті. Ол біріншіде қарапайым мектепте, содан кейін Ротерхамдағы Холлис мектебінде білім алды, онда оған "жазуды және одан да аз нәрсені" үйреткен, бірақ көбінесе жақсы оқушы емес деп есептелді. 1790 жылы Тёрлстоун қаласында тұрғанда, ол Пеннистон гимназиясына қатысты. Ол мектепке баруды ұнатпады және уақытын Ротерхам маңындағы аймалды зерттеуге, өсімдіктер мен жергілікті жануарларды бақылауға арнады. 14 жасында ол өздігінен көп оқуға кірісті, бос уақытында ботаниканы зерттеді, өсімдіктер мен гүлдерді жинады және "бір метрдей ұзындықтағы әдемі жасыл жыланның" пайда болуына қуанды, ол жазғы күндері сағат онда Примроз жолының басында пайда болатын. 16 жасында ол әкесінің қорыту зауытында жұмыс істеуге жіберілді, онда келесі жеті жыл бойы жалақының орнына аз ғана қалта ақшасын алды.
Elliott was born at the New Foundry, Masbrough, in the parish of Rotherham, Yorkshire. His father, known as "Devil Elliott" for his fiery sermons, was an extreme Calvinist and a strong Radical. He was engaged in the iron trade. His mother suffered from poor health, and young Ebenezer, although one of eleven children, of whom eight reached maturity, had a solitary and rather morbid childhood. At the age of six he contracted smallpox, which left him "fearfully disfigured and six weeks blind". His health was permanently affected, and he suffered from illness and depression in later life. He was first educated at a dame school, then at the Hollis School in Rotherham, where he was "taught to write and little more", but was generally regarded as a dunce. Whilst living in Thurlstone in 1790, he attended Penistone Grammar School. He hated school and preferred to play truant, spending his time exploring the countryside around Rotherham, observing the plants and local wildlife. At the age of 14 he began to read extensively on his own account, and in his leisure hours he studied botany, collected plants and flowers, and was delighted by the appearance of "a beautiful green snake about a yard long, which on the fine Sabbath mornings about ten o'clock seemed to expect me at the top of Primrose Lane." When he was 16 he was sent to work at his father's foundry, where he received only a little pocket money in lieu of wages for the next seven years.
Алғашқы еңбектері
The Athenaeum басылымында жарияланған автобиографиялық үзіндісінде (1850 жылғы 12 қаңтарда) ол өзін толығымен өздігінен оқытқандығын айтады және поэзиялық дамуын жабайы гүлдерді іздеу үшін жасаған ұзақ саяхаттарға, сондай-ақ әкесіне мирас қалған Эдвард Янг, Исаак Барроу, Уильям Шенстон және Джон Милтонның еңбектерін қоса алған кітаптар жинағына байланысты деп санайды. Оның күйеу баласы Джон Уоткинс 1850 жылы жарық көрген "Ebenezer Elliott өмірі, поэзиясы және хаттары" еңбегінде осы туралы егжей-тегжейлі мәлімет берді. Бір жексенбі күні таңертең, мас күйінде Эллиотт шіркеуге бармай, Робинсон әпкесіне барды, онда ол Джеймс Совербидің "Ағылшын ботаникасынан" гүлдердің түсті суреттеріне қызықты. Әпкесі оны өзінің гүл суреттерін салуға шақырғанда, ол бұл іске бейім екенін анықтады. Ол әрқашан құрмет тұтқан інісі Джайлз оған Джеймс Томсонның "Маусымдар" кітабынан полиантус және аурикула гүлдерін сипаттайтын өлең оқыды, бұл Эллиоттың өміріндегі шешуші сәт болды. Ол табиғатқа деген сүйіспендігін және сурет салуға деген қабілетін поэзия арқылы үйлестіре алатынын түсінді. 1798 жылы, 17 жасында, ол Джеймс Томпсонның үлгісімен "Көктемдік серуен" атты алғашқы өлеңін жазды. Оған Джордж Крэбб, Лорд Байрон, романтик ақындар және кейіннен Лауреат ақын болған Роберт Саути де ықпал етті. 1808 жылы Эллиотт Саутиге кітап басылуына қатысты кеңес сұрап хат жазды. Саутидің жылы жауабы жылдар бойы хат алмасуға бастады, бұл оның ақын ретінде танылуға деген ниетін нығайтты. Олар бір рет ғана кездесті, бірақ 1824 жылға дейін хат алмасып тұрды, ал Эллиотт Саутидің өзіне поэзия өнерін үйреткенін мәлімдеді. Оның басқа ерте өлеңдері – "Екінші неке тойы" және "Түн, немесе Уорнклиф аңызы", соңғысы Monthly Review журналында "неміс қорқынышы мен пафосының шегі" деп сипатталды. Оның "Түннің әңгімелері", оның ішінде "Шетке қуылған" және "Ботвелл" шығармалары жоғары бағаланып, мақтауға ие болды. Оның романтикалық тақырыптарға арналған алғашқы өлеңдер жинағына көп жағымсыз пікірлер айтылды, ал олардың ең ертесі болған "Түннің" кемшіліктері Саутидің авторға жазған ұзақ және достық хатында (1819 жылғы 30 қаңтарда) атап көрсетілді. Эллиотт 1806 жылы Фрэнсис (Фанни) Гартсайдқа үйленді, олардың 13 баласы болды. Ол әйелінің мүлігін әкесі қатысқан темір қорыту зауытына салды, бірақ отбасылық фирманың жағдайы сол кезде қиын болды, ал қаржылық қиындықтар әкесінің өлімін жеделдетті. Эллиотт барлығын жоғалтып, 1816 жылы банкротқа ұшырады. 1819 жылы ол әйелінің қарындастарынан қаржы алып, Шеффилдте темір сатушы ретінде жаңа бизнес бастады. Бұл кәсібі өркендеп, 1829 жылға қарай ол сәтті темір саудагері мен болат өндірушісіне айналды.
In a fragment of autobiography printed in The Athenaeum (12 January 1850) he says that he was entirely self taught, and attributes his poetic development to long country walks undertaken in search of wild flowers, and to a collection of books, including the works of Edward Young, Isaac Barrow, William Shenstone and John Milton, bequeathed to his father. His son in law, John Watkins, gave a more detailed account in "The Life, Poetry and Letters of Ebenezer Elliott", published in 1850. One Sunday morning, after a heavy night's drinking, Elliott missed chapel and visited his Aunt Robinson, where he was enthralled by some colour plates of flowers from James Sowerby's English Botany. When his aunt encouraged him to make his own flower drawings, he was pleased to find he had a flair for it. His younger brother, Giles, whom he had always admired, read him a poem from James Thomson's "The Seasons", which described polyanthus and auricular flowers, and this was a turning point in Elliott's life. He realised he could successfully combine his love of nature, and his talent for drawing, by writing poems and decorating them with flower illustrations. In 1798, aged 17, he wrote his first poem, "Vernal Walk", in imitation of James Thompson. He was also influenced by George Crabbe, Lord Byron and the Romantic poets and Robert Southey, who later became Poet Laureate. In 1808 Elliott wrote to Southey asking for advice on getting published. Southey's welcome reply began a correspondence over the years that reinforced his determination to make a name for himself as a poet. They only met once, but exchanged letters until 1824, and Elliott declared it was Southey who had taught him the art of poetry. Other early poems were Second Nuptials and Night, or the Legend of Wharncliffe, which was described by the Monthly Review as the "Ne plus ultra of German horror and bombast". His Tales of the Night, including The Exile and Bothwell, were considered to be of more merit and brought him commendations. His earlier volumes of poems, dealing with romantic themes, received much unfriendly comment, and the faults of Night, the earliest of these, were pointed out in a long and friendly letter (30 January 1819) from Southey to the author. Elliott had married Frances (Fanny) Gartside in 1806, and they eventually had 13 children. He invested his wife's fortune in his father's share of the iron foundry, but the affairs of the family firm were then in a desperate condition, and money difficulties hastened his father's death. Elliott lost everything and went bankrupt in 1816. In 1819 he obtained funds from his wife's sisters, and began another business as an iron dealer in Sheffield. This prospered, and by 1829 he had become a successful iron merchant and steel manufacturer.
Әдеби достық
Эллиоттың ойдағы жақын жазушылармен, әсіресе Джеймс Монтгомери мен Джон Холландпен байланысы тығыз болды, олардың екеуі де басқа да гуманитарлық мақсаттарды қолдады. Ол сондай-ақ еңбекші жабықтағы ақындарға ықылас көрсетті және олар көрсеткен жаңа туындыларын жомарт мақтағандығы жайлы жазбалар бар. Мэри Хаттон әдептілік сақтау үшін миссис Эллиотқа хат жазды, бірақ оның екі баласының қазасына байланысты жазған көңіл айту өлеңінің бір шумағында ақынның өзіне де үн қосты. Эллиотт отбасы оның келесі жинағына тіркелді, ал ол оның мейірімділігі мен көмегі үшін миссис Эллиотқа арналған. 1833 жылы Шеффилдке көшкеннен кейін ол Пол Роджерс есімді бұрынғы шебер аяқ киімшімен достық қарым-қатынас жасады, ол біраз уақыт Шеффилд Механика институтының хатшысы болды. Кейін ол Эллиоттың есіне ескерткіш орнату үшін қаржы жинау науқанын басқарды және оның өлімінен кейін оның естеліктерін жазды. Ол сондай-ақ Эллиоттың лекторы және жазушы Чарльз Рис Пембертонмен достық қарым-қатынас жасағанын және денсаулығы нашарлағанда оған көмектесу үшін қаржы жинауға көмектескенін айтады. 1838 жылы екеуі бірге серуендеді, содан кейін Эллиотт өзінің серігін мақтап, сипаттай отырып, «Рох Аббат» туралы ойларын жазды. Эллиотт Пембертонның өлімінен екі жыл кейін «Кедей Чарльз» атты өлеңінде Петерсонға тағы бір құрмет көрсетті. Эллиоттың «Ән» өлеңі «Реформа достарына тост» деп басталады, онда 1832 жылғы реформа заңының қабылдануын тойлап, саяси белсенділер арасында бірнеше ақындар есімдері аталады. Аталған тегілердің ішінде Томас Аслайн Уорд (1781–1871), Шеффилд саяси одағының жетекшісі және «Шеффилд тәуелсізі» газетінің редакторы бар. Сондай-ақ, Ротерхемдегі унитарий дін қызметкері Джейкоб Бреттель, ол «Ауылдық пастор» (1825) өлеңін және «Ескі өсиеттің тарихи кітаптарынан өлеңдер мен суреттер» (1828) жинағын жариялаған. Тағы бір сілтеме – «қорқытпайтын және таза Голланд». Бұл Джон Холланд емес, Джордж Калверт Холланд (1801–1865), оған Эллиоттың ерте «Махаббат» өлеңі арналған. Ол еңбекші топтан шыққан және Шеффилд хирургі болу үшін білім алған. Эллиоттың сонет жазуға жасаған алғашқы тынысы да «Г. С. Холландқа, М. Д.» деп жазылған; одан кейін әйелдердің эмансипациясы туралы «Г. С. Холландқа, Эск., М. Д.» атты жеңіл оймен жазылған хат келді. Жақын маңдағы Барнслидегі Томас Листер (1810–1888) мысалында біз поэтикалық диалогтың мысалын көре аламыз. Эллиот «Томас Листерге» деп аталатын екі өлең жазды. Бірі – оның поэзиясында жоғары тақырыпты қабылдауға шақыру, екіншісі – Листер жіберген өлеңдеріне жауап ретінде «ағылшын тілінде лайықсыз, бос және ең нашар прозадан да нашар» деп белгіленген гексаметрдегі әзіл-қалжыңдық жаттығу. 1837 жылы Листер Шотландияда серуендеп жүргенде Эллиотқа «Бен Леди шыңынан» атты сонет арнады.
Elliott's relations with like minded writers remained close, particularly with James Montgomery and John Holland, both of whom espoused other humanitarian causes. He was also sympathetic to labouring class poets and is recorded as being over generous in his praise of the fledgling writing that they brought to show him. For reasons of propriety, Mary Hutton addressed herself to Mrs Elliott, although she also addresses the poet himself in one stanza of the poem of condolence she wrote on the death of two of their children. The Elliott family were subscribers to her next collection, which is dedicated to Mrs Elliott, in thanks for her sympathy and help. Another writer with whom he became friendly when he moved to Sheffield in 1833 was the former shoemaker Paul Rodgers, who for a time became secretary of the Sheffield Mechanics' Institution. He was later to head the campaign to raise subscriptions for a statue in Elliott's memory and wrote a memoir of him after his death. He also relates there how Elliott befriended the lecturer and writer Charles Reece Pemberton and helped to raise a subscription to support him when his health broke down. The two went on a walk together in 1838, after which Elliott recorded his impressions of "Roch Abbey", praising and characterising his companion. Elliott paid Peterson a further tribute in his poem "Poor Charles" after Pemberton's death two years later. Elliot's "Song" beginning "Here's a health to our friends of reform", mentions several poets among the political agitators for the Reform Act 1832, the passing of which it celebrates. Among the surnames enumerated is that of Thomas Asline Ward (1781–1871), leader of the Sheffield Political Union and editor of the Sheffield Independent. Also present is Reverend Jacob Brettel, a Unitarian minister in Rotherham who had published the poem "A Country Minister" (1825), and Sketches in verse, from the historical books of the Old Testament (1828). A further reference is to "Holland the fearless and pure". This was not John Holland but George Calvert Holland (1801–1865), to whom Elliott's long early poem "Love" was dedicated. Of labouring class origin, he had educated himself to become a Sheffield surgeon. Elliott's first attempt at a sonnet was also inscribed "To G. C. Holland, M. D."; it was followed by a light hearted "Epistle to G. C. Holland, Esq., M. D." on women's emancipation. In the case of Thomas Lister (1810–1888) from nearby Barnsley, we are granted insight into an example of poetic dialogue. Elliott wrote two poems entitled "To Thomas Lister". One is a stirring exhortation to take a high theme in his poetry, the other a humorous exercise in hexameters marking the measure as "in English undignified, loose, and worse than the worst prose", in response to verses sent him by Lister. In 1837 Lister addressed a sonnet to Elliott "From the summit of Ben Ledi" while on a walking tour in Scotland.
Мұра
Пол Роджерс Элиотты "суретшілер мен граверлердің тым көп жұмыс істегенін" айтты. Жарияланған портреттер адам туралы ешқандай түсінік бермейді. Қалған екеуі Джон Бирчке жатқызылды, ол басқа Шеффилдтің көрнекті тұлғаларын да суреттеген. Бір суретте ол сол қолында парқын ұстап отыр, ал оң жағында көздігі ілініп тұр. Екіншісінде ол үлкен тасқа отырған, қолында ашық кітап, ал фондық бөлігінде Блэк Брук сарқылысының тар аңғары көрінеді. Бұл жер Ривелин өзенінің үстіндегі Элиоттың сүйікті орны болған, және ол сол жердегі тасқа өз атын қашапты делінеді. Шотланд суретшісі Маргарет Гиллистің Элиотты салған суреті қазір Лондондағы Ұлттық портрет галереясында сақталуда. Ол 1847 жылы Уильям Ховиттпен бірге ақынға тағы бір сұхбатқа барған, ал оның жұмысы Ховитттің журналында жарияланды. Роджерс "отырған, қолында кітап ұстаған" тағы бір сурет "жақсырақ болуы мүмкін, бірақ бәрібір оған ұқсамайды" деп ойлады. Элиотт Невилл Бернардтың мүсінінде тасқа отырған, ол да нашар ұқсас деп есептелді. 1854 жылғы 22 шілдеде "Шеффилд Индепендент" газеті "Шеффилдте Эбенезер Эллиоттың сырт келбетін жақсы есте сақтайтын көптеген адамдар мүсіншінің тірі кездегі адамның дәл келбетін бермегеніне көңіл көшіреді" деп хабарлады, бірақ бұл "Мөң заңы жыршысының" біршама идеализацияланған бейнесі болуы керек екенін де айтады. 1875 жылы мүсін қала орталығынан Вестон паркіне көшірілді, ол жерде қазірге дейін тұр. Джон Бетжеманның "Эдвардтық жексенбі, Брумхилл, Шеффилд" өлеңінде мүсін айқын көрінбейді. "Сенің Эбенизерің", - деп сөйлейді ол, "Биіктігінен төмен қарай/ Арқа көше мен аллеяға/ Химиялық сарқылысқа", ол, әрине, қарамайды. Ақынның 1834-1841 жылдардағы соңғы қалалық тұрағы Брумхилл емес, Апперторп болды, және қазір онда көк тақта орнатылған. Сонымен қатар, тұғырдың жазуында тек "Эллиот" деп жазылған, есімі аталмаған. Бұл туралы, басқалармен қатар, Шеффилд ақыны Стэнли Кук (1922-1991) көшірілген мүсінге арналған құрметімен атап өтті. "Өлеңдерді осы иттің ыңғайы үшін жазбады", - деп түсіндіреді ол, "Бірақ адамды көшеден өткендерден құрастыруға болады", әлі де әділетсіздікке ашулы. Эллиоттың туған жері Ротерхэм оны құрметтеуге асықпады. 2009 жылы Мартин Херонның жұмысы қазіргі кезде Ротерхэмнің жанындағы Ример айналымы деп аталатын жерде орнатылды. "Егін" деп аталған бұл жұмыста "Мөң заңы жырларына" сілтеме ретінде желде шайқалатын жүгерінің тілімдері бейнеленген. Сол жылы Ротерхэмдегі жаңа Wetherspoons пабы "The Corn Law Rhymer" деп аталды, ал 2013 жылдың наурыз айында ақынның есімімен көк тақта қаланың медициналық серуендеу жолындағы темір қорыту зауытының орнына орнатылды.
Paul Rodgers gave the opinion that Elliott "has been sorely handled by the painters and engravers The published portraits convey scarcely any idea at all of the man." Of those that remain, two have been attributed to John Birch, who also painted other Sheffield worthies. One shows him seated with a scroll in his left hand and spectacles dangling from the right. The other has him seated on a boulder, clasping an open book in his lap, with the narrow valley of Black Brook in the background. This spot above the River Rivelin was a favourite of Elliott's, and he is said to have carved his name on a boulder there. A drawing of Elliott by the Scottish artist Margaret Gillies is now in the National Portrait Gallery, London. She had accompanied William Howitt in 1847 when he visited the poet for another interview, and her work was reproduced to illustrate it in Howitt's Journal. Another seated portrait, book in lap, "may be a better picture", thought Rodgers, "but is still less like him." Elliott is seated on a rock in Neville Burnard's statue of him, which was also thought a poor likeness. In its issue on 22 July 1854, The Sheffield Independent reported that "Many of the persons in Sheffield who have a vivid remembrance of the features of Ebenezer Elliott will feel disappointed that, in this case, the sculptor had not given a more exact similitude of the man as he lived", but goes on to surmise that this is meant to be a "somewhat idealised representation of the Corn Law Rhymer". In 1875, the work was removed from the city centre to Weston Park, where it remains. The statue figures no more clearly in John Betjeman's poem "An Edwardian Sunday, Broomhill, Sheffield". "Your own Ebenezer", he apostrophizes, "Looks down from his height/ On back street and alley/ And chemical valley", which he certainly does not. The poet's final city dwelling in 1834–1841 was in Upperthorpe, not Broomhill, and bears a blue plaque today. Furthermore, the inscription on the pedestal reads simply "Elliott", with no mention of his given name. This is noted, among others, by the Sheffield poet Stanley Cook (1922–1991) in his tribute to the relocated statue. "It was not this dog's convenience wrote the poems", he comments, "But a man could be put together from passers by" still angry at remaining injustices. Rotherham, Elliott's birthplace, was slower to honour him. In 2009 a work by Martin Heron was erected on what is now known as Rhymer's Roundabout, near Rotherham. Entitled "Harvest", it depicts stylised ears of corn blowing in the wind, as an allusion to the "Corn Law Rhymes". That same year the new Wetherspoons pub in Rotherham was named 'The Corn Law Rhymer', and in March 2013 a blue plaque commemorating the poet was placed on the town's medical walk in centre, marking the site of the iron foundry where he was born.