Кіріспе

Жаңа Зеландия жазушысы (1932 жылы туған)

Кристиан Карлсон "Карл" Стид (17 қазан 1932 жылы туған) – Жаңа Зеландия жазушысы, оның туындыларына роман, поэзия, әңгімелер және әдеби сын кіреді. Ол Жаңа Зеландияның ең белгілі және халықаралық деңгейде танымал жазушыларының бірі.

Ерте өмір және білім

Стид 1932 жылы Оклендте дүниеге келген. Ол Маунт Альберт грамматикалық мектебінде оқыды. Өскен кезінде Жаңа Зеландия жазушыларын көбінесе оқымағанын айтады: "Мектепте бірнеше жаңа Зеландия жазушыларын оқыдым, бірақ көбінесе британдық білім алғандықтан, британ жазушыларын оқыдым". Ол және оның әйелі сол кезде әңгімелер жазушысы Франк Саргесонмен көрші болды. Жазушы Джанет Фрейм Саргесонның бағындағы шатырда тұрып, тоғыз жылдық психиатриялық ауруханадан жақында ғана шыққан еді. Кейін Фрейм бұл кезең туралы "Менің үстелімдегі періште" атты естеліктерінде жазды, ал Стид осы кезеңді "Барлық келушілер жағаға" (1984) автобиографиялық романында суреттеді.

Академиялық және әдеби мансап

Стид 1961 жылы Бристоль университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Осының салдарынан оның «Faber Book of Contemporary South Pacific Stories» жинағының редакторылығына кейбір жазушылар, соның ішінде Кери Хулм, бойкот жариялады. Бірақ Стид расизм немесе маори халқына қарсы деген айыптауларды жоққа шығарды. Стид 1981 жылы «Спрингбокс» командасына қарсы өткен наразылыққа белсенді қатысып, Гамильтондағы ойын алаңына басып кірген топтың ішінде болды, бұл ойынның тоқтатылуына әкеп соқты. 1986 жылы «All Visitors Ashore» (1984) романының сәттілігінен кейін Стид толық уақыт жазу үшін Окленд университетіндегі ағылшын тілі профессоры қызметінен зейнеткерлікке шықты. Келесі екі онжылдықта ол халықаралық деңгейде танылған көптеген романдар жазды және «All Visitors Ashore» және «The Singing Whakapapa» (1994) шығармаларымен Жаңа Зеландия кітап сыйлығының көркем әдебиет саласында екі рет жеңіске жетті. Стид жетпіс және сексен жасқа толғаннан кейін де жазуын жалғастырып, халықаралық деңгейде марапаттар алып тұрды. 2010 жылы ол «Last Season's Man» әңгімесі үшін Sunday Times EFG Private Bank Short Story Award сыйлығын жеңіп алды. Бұл әңгімеге қатысты пікірлер қарама-қайшы болды, әдеби сыншы Фергус Барроуман оны 1994 жылы Стидті сынаған жас жазушы Найджел Кокспен болған бәсекелестік туралы «құдайға сыйынған фантазия» деп сипаттады. Бұл оқиға Ұлыбританияның «Private Eye» сатиралық журналында жарияланды. Стид бұл оқиғаның ойдан шығарылған туынды екенін мәлімдеді. 1985 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету шарасында Жаңа Зеландия әдебиетіне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің командирі болып тағайындалды және 2007 жылғы арнайы құрмет көрсету шарасында Жаңа Зеландияның ең жоғары азаматтық наградасы – Жаңа Зеландия орденімен марапатталды. 2015 жылдың тамызында Стид 2015-2017 жылдарға Жаңа Зеландияның ақын лауреаты болып тағайындалды. Стидтің ақын лауреаты лауазымындағы қызметінің аяқталуын тойлау үшін Александр Тернбулл кітапханасы оның «In the Mirror, and Dancing» атты еңбегінің қол қойылған, шектеулі таралымды басылымын жариялады. Өлеңдер жинағы Брендан О'Брайенмен қолмен басылды және Жаңа Зеландиядан эмиграциялаған суретші Дуглас МакДиармидтің сызықтық эскиздерімен безендірілді. Кітап 2017 жылдың 8 тамызында Веллингтонда Грегори О'Брайеннің көмегімен таныстырылды.