Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джордж Рамсдейл Уитон (28 маусым 1874 – 14 тамыз 1942) – Оңтүстік Африкадағы бур соғысында Бушвельдт карбинерлерінің лейтенанты болған. Тоғыз бур тұтқынын атқылағаннан кейін ол кісі өлтіру қылмысы үшін өлім жазасына кесілді. Кейіннен генерал-лейтенант виконт Китченер оны жазадан босатты, алайда осы іс бойынша әскери сотқа тартылған лейтенанттар Питер Хэнкок пен Гарри "Брейкер" Моранттың екеуі де 1902 жылғы 27 ақпанда ату арқылы жазаланды.
George Ramsdale Witton (28 June 1874 – 14 August 1942) was a lieutenant in the Bushveldt Carbineers in the Boer War in South Africa. He was sentenced to death for murder after the shooting of nine Boer prisoners. He was subsequently reprieved by Lieutenant General Viscount Kitchener, albeit Lieutenants Peter Handcock and Harry "Breaker" Morant, who were court martialled with him, were both executed by firing squad on 27 February 1902.
Ерте өмір және Бура соғысына қатысу
Уитон Австралияның Виктория штатында, Уорнмбол қаласының жанындағы шаруа отбасында дүниеге келді, оның кем дегенде бір інісі болған. Ол Виктория артиллерия корпусында артиллерияшы болып қызмет етті, содан кейін Бур соғысына Виктория императорлық Бушмендеріне қатысып, капрал шенінен эскадрондық квартермейстер сержантына дейін көтерілді. Майоры Роберт Ленехан оны Бушвельдт карбинерлеріне лейтенант шенімен қабылдады. Бірнеше бур тұтқындары өлтірілгеннен кейін, Уитон британдық армия тарапынан кісі өлтіруде айыпталған төрт офицердің бірі болды және сотталды. (Уитон қашып бара жатқан бурға оқ атқанын, оны тоқтату үшін жасағанын жазды, бірақ кейін "Империяның күнәлілері" атты кітабында Виттонның карабинін тартып алмақ болған бур тұтқынын атқанын мойындады). Дегенмен, ол қарсылық білдіріп, Австралия парламентінің депутаты Исаак Исаакс KC-ден заңгерлік пікір алды, ол корольге кешірім сұрап өтініш беруді ұсынды. Китченер Уитонның жазасын өмір бойына түрмеге ауыстырды. Көптеген британдық және австралиялық саясаткерлердің, соның ішінде өркендеп келе жатқан Уинстон Черчилльтің наразылықтарынан кейін, Уитон 1904 жылдың 11 тамызында түрмеден босатылды. Бірақ оған кешірім берілмеді. Англиядағы түрмеде ол екі рет ауырды, бір рет металл шеберханасындағы сынап буынан, екінші рет – қызбадан. 1904 жылдың 12 қарашасында ол Австралияға оралды, HMP Lewes түрмесінде үш жылға жуық отырғаннан кейін қатты ренжіді және Морант, Хэндкок және BVC-ге қатысты оқиғалардың өзінің нұсқасын жазған кітап шығарды.
Witton was born into a farming family near Warrnambool, Victoria, Australia, with at least one brother. He served as a gunner in the Victorian Artillery Corps, then enlisted in the Victorian Imperial Bushmen for the Boer War and was promoted from Corporal to Squadron Quartermaster Sergeant. Major Robert Lenehan then enlisted him into the Bushveldt Carbineers with a commission as Lieutenant. After the killing of a number of Boer prisoners, Witton was one of four officers charged by the British Army with murder, and was convicted. (Witton wrote that he had fired at an escaping Boer to keep him away, although later in "Scapegoats of the Empire," he admitted that he had shot an escaping Boer prisoner who had tried to seize Witton's carbine). However, he strongly protested and secured a legal opinion from Isaac Isaacs KC, an Australian member of parliament, who recommended that he petition HM the King for a pardon. Kitchener indeed commuted Witton's sentence to life imprisonment. After further protests from numerous British and Australian politicians, including the rising Winston Churchill, Witton was released from prison on 11 August 1904. However, he was not pardoned. He had been ill twice in prison in England, once from arsenic fumes in a metal shop and once from typhoid fever. He returned to Australia on 12 November 1904, embittered after serving nearly three years at HMP Lewes, and wrote a book giving his version of the events involving Morant, Handcock and the BVC.
Империяның күнәнің құнын өтеушілері кітабы
Уитонның «Империяның күнәкар текелері» атты кітабы алғаш рет 1907 жылы Мельбурн қаласындағы Д. В. Паттерсон баспасынан жарық көрді, бірақ көп уақыт бойы қолжетімсіз болды. 1982 жылы австралиялық Angus & Robertson баспасында қайта басылғанға дейін кітаптың бар болғаны жеті данасы әртүрлі австралиялық мемлекеттік кітапханаларда және Уитон отбасының қолында сақталған. Кітапты Австралия үкіметі жасырған деген дәлелсіз айыптар жиі айтылып келеді, көптеген даналары ресми тапсырмамен жойылған; тағы бір болжам бойынша, кітаптардың көп бөлігі баспагердің қоймасында болған өрт кезінде жанып кеткен. 1982 жылғы қайта басылымға «Брейкер Морант» атты, кітап негізінде түсірілген фильмнің сәттілігі түрткі болды. Джордж Уитонның туысы, Сиднейдің Кастлекраг ауданында тұратын Сесили Адамс, Джордж қайтыс болғаннан кейін «Империяның күнәкар текелері» кітабының авторлық құқығына ие болды. Сесили Джордж жазған, бірақ оны жариялаудан әрдайым бас тартқан қосымша құжаттардың бар екенін де білді. Осы қосымша материалдарды қамтитын жаңа басылым шығаруды қалаған Сесили 1989 жылы Angus & Robertson компаниясымен келісім бойынша Англияның Бат қаласындағы Adlib Books баспасынан кітапты қайта басып шығарды. Бұл нұсқада Сесили Адамс авторлық құқықтың иесі ретінде көрсетілген. Уитонның басты талабы, кітаптың сұрғылттау атауынан-ақ көрініп тұрғандай, ол, Морант және Хэндкок Оңтүстік Африкада британдық билік тарапынан күнәнің құрбаны болған. Кітапта ол үштіктің әділетсіз түрде тұтқындалып, сотқа тартылғанын, ал одан кейінгі әскери сот және өлім жазасы саяси себептермен орындалғанын айтқан; бір жағынан Лорд Китченер жариялаған, құпия және даулы «тұтқынға алуға болмайды» саясатын жасыру үшін, екінші жағынан Боер үкіметін африкалық тұтқындарды өлтіруге байланысты наразылықты басу үшін (1902 жылғы 31 мамырда қол қойылған Верингинг шарты). Витон сондай-ақ оларды тұтқындауға және соттауға әкелген көптеген айыптауларды олардың полкіндегі наразылық білдірген әскерилер жасағанын мәлімдеді, олардың бүлікшіл мінез-құлқы Морант пен Хэндкокпен тоқтатылған.
Witton's book, Scapegoats of the Empire, was originally published in 1907 by D. W. Paterson of Melbourne, but was long unavailable. It is claimed that prior to its reprint in 1982 by the Australian publishing house Angus & Robertson, only seven copies of the book survived in various Australian state libraries and in the possession of Witton's family. There has been a persistent though unproven allegation that the book was suppressed by the Australian government, and that most copies were destroyed on official instructions; another explanation is that most of the copies were destroyed in an accidental fire at the publisher's warehouse. The 1982 reprinting was inspired by the success of a film based on the book, entitled Breaker Morant. George Witton's cousin, Cecily Adams of Castlecrag (a Sydney suburb), owned the copyright for Scapegoats of the Empire following George's death. Cecily was also aware of some additional documentation written by George, which he had always refused to make public. Determined that a further edition, which included this additional material, should be released, Cecily arranged in 1989 for a new edition to be published by Adlib Books of Bath, England, through an arrangement with Angus & Robertson. In this version Cecily Adams was herself identified as the copyright owner. Witton's main assertion, as indicated by the book's provocative title, was that he, Morant, and Handcock were made scapegoats by the British authorities in South Africa. In the book, he argued that the trio were unfairly arrested and put on trial, and the subsequent court martial and executions were carried out for political reasons; partly to cover up a controversial and secret "no prisoners" policy promulgated by Lord Kitchener and partly to appease the Boer government over the killing of Afrikaner prisoners of war in order to facilitate a peace treaty (the Treaty of Vereeniging as signed on 31 May 1902). Witton also claimed that many of the accusations about them, which led to their arrest and trial, were made by disaffected members of their regiment whose rebellious behaviour had been suppressed by Morant and Handcock.
Кейінгі өмірі
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 40 жастағы ашулы Виттон әскерге шақыруға асықпады. 1914 жылғы жалпы сайлауда бұрынғы және болашақ премьер-министр Эндрю Фишер Австралияның Ұлыбританияны "соңғы адам мен соңғы шиллингке дейін" қорғайтынын уәделегеннен кейін, Виттон осы соңғы адам болатынын айтты. Ол Гиппслендте, Викторияда және Квинслендте тұрды, онда ол 'Дундарра' иелігіндегі сүт шаруашылығымен айналысты, Коулстоун көлдерінде, ал 1928 жылы Биггенден ірімшік фабрикасының директоры болды. Виттонның бірнеше хаттары 1932 жылғы Квинслендтегі сары май өнеркәсібіне қатысты комиссияда және сары май компанияларының басшыларына төленген сыйақылар туралы айтылды. 'Дундарра' 1936 жылдың қыркүйегінде сатылды. Ол Биггенден гольф клубының хатшысы және казнашысы болды, оның атында кубок болды, сондай-ақ бәсекелі оқ атумен айналысты. Джордж 1913 жылдың қыркүйегінде Мэри Луиза Хамфриге үйленді. Ол 1931 жылдың наурыз айында 56 жасында қайтыс болды және Брисбендегі Лутвич зиратына жерленді. 1932 жылдың қыркүйегінде ол Каролен Эллен Стрейнджерге үйленді. Олардың балалары болған жоқ, бірақ Джордж пен Мэри Виттон 1928 жылы жетімдікті асырап алуға тырысты, бірақ Джордж Виттонның британдық қарулы күштерінен ар-ұятсыз босатылғаны үшін оларға бас тартылды. Сол кезде майор Томас Морант пен Хэндкоктың өмірін сақтап қалуға тырысқаны үшін өзін кешіре алмады және клиенттерінің кінәсіздігін дәлелдеу және істі көп жыл бойы жұртшылық назарында ұстау үшін күресіп жатты. Виттоннан хат алғаннан кейін және оның қайтыс болған клиенттері оны қаншалықты манипуляциялағанын түсінгеннен кейін, майор Томас, барлық есептер бойынша, өзін мүлдем жоғалтты. Ол машинасының қозғалтқышын іске қосып жатқанда жүрек талмасына ұшырады және 1942 жылдың 14 тамызында 68 жасында ауруханада қайтыс болды. Ол бірінші әйелі Мэримен бірге Брисбендегі Лутвич зиратына жерленді, ол сәйкес келіп, Гимпи және Китченер көшелерінің бұрышында орналасқан. Оның өсиеті ол зейнеткерлікке шыққан жылжымайтын мүлік агенті екенін көрсетті, соңғы мекенжайы 41 Малинг-роуд, Кентербери, Мельбурн, Виктория, ал орындаушысы – оның жүрегі жақын туысы.
When World War I broke out, an embittered Witton, then aged 40, did not rush to enlist. After former and future Prime Minister Andrew Fisher pledged during the 1914 general election that Australia would defend Britain "to the last man and last shilling," Witton intimated that he would be that last man. He lived in Gippsland, Victoria and in Queensland where he was a dairy farmer at 'Dundarrah' property, Coalstoun Lakes, and by 1928, director of the Biggenden cheese factory. Some of Witton's correspondence was cited in the 1932 Queensland royal commission into the butter industry and commissions paid to butter company managers. Dundarrah was sold in September 1936. He was involved as the secretary and treasurer of the Biggenden Golf Club, and a cup was in his name; and involved in competitive rifle shooting. George married Mary Louisa Humphrey in September 1913. She died in March 1931, aged 56 years, and was buried at the Lutwyche Cemetery, Brisbane. In September 1932, he married Carolen Ellen Stranger. He did not have any children, although George and Mary Witton in 1928 sought to adopt an orphan, only to be denied on the grounds that George Witton had been dismissed with disgrace from the British armed forces. At the time, Maj. Thomas was still unable to forgive himself for having failed to save Morant and Handcock's lives and had continued battling for decades to prove his clients innocence and to keep the case in the public eye. Upon receiving Witton's letter and realizing the degree to which his deceased clients had manipulated him, Maj. Thomas was, by all accounts, completely beside himself. He had a heart attack while cranking his car engine, and died in hospital on 14 August 1942, at the age of 68. He was buried with his first wife Mary in Brisbane's Lutwyche Cemetery which, coincidentally, is located on the corner of Gympie and Kitchener Roads. His will indicated he was a retired estate agent, late of 41 Maling Road, Canterbury, Melbourne, Victoria, the executor being his nephew.