Кіріспе

Хорст Копков (29 қараша 1910 жыл, Ортлсбург, Шығыс Пруссия, Германия (қазіргі Шчитно, Польша) – 13 қазан 1996 жыл, Гельзенкирхен, Германия) – нацистік Германияның СС майоры, неміс қауіпсіздік полициясында қызмет еткен. Соғыстан кейін британдық барлау қызметі оның білімін Суық соғыс кезеңінде пайдалану мақсатында жасырды.

Өмір

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Копков Берлиндегі Германияның Ұлттық қауіпсіздік бас штабында (Reichssicherheitshauptamt) қызмет етті. Ол саботажға қарсы күрес және тыңшылыққа қарсы іс-қимылдарға жауапты болды. 1942 жылдың мамыр айында СС генералы Рейнхард Гейдрих оның міндеттерін кеңейтіп, Чехословакия мен Польшадағы советтік парашютші агенттерін ұстауды да қосты. Гейдрих британдықтар қолдауымен чех қарсыластарының шабуылынан қайтыс болғаннан кейін, Копковтың жауапкершілігіне Германиядағы барлық одақтас парашютші агенттері де кірді. Соғыс жылдары Копковтың агенттері бірнеше жүз советтік және британдық агенттерді ұстады. Копков Берлиндегі штаб-пәтерінен ешқашан шықпаса да, ұсталғандардың барлығы туралы хабардар болып, кеңес берді. Оның маңызды жұмыстарының бірі – «Қызыл оркестр» және «Rote Drei» тыңшылық желілерін жою болды. Қауіпсіздік полициясы сонымен қатар MI6 және SOE агенттерін де ұстады. Копков агенттерді өлімге кесу туралы бірнеше жүз бұйрыққа қол қойды. Бұл 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін жалғасты. Жоғары жағынан оған медальдармен сыйлық берілді. Копков Гитлерге жасалған 20 шілдедегі қастандыққа қатысты тергеу жұмыстарын да жүргізді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылдың 29 мамырында британдық әскери полициясы Копковты Балтық елдерінің бірінде ұстады. Ол сол кезде жүздеген одақтас агенттерінің өліміне қатысқан болуы мүмкін еді. MI5 Копковты келесі төрт жыл бойы советтік тыңшылыққа қарсы әдістерін анықтау үшін жан-жақты тексерді. Копков бұрынғы хатшысы Берта Роузға диктантпен жаздырып, оған көмектесті. Британдық барлау қызметі оны соғыс қылмыстары бойынша тергеуден қорғап, соғыс қылмыстары сот процесінде үш рет қана пайдаланды. 1948 жылдың қаңтарында Лондондағы Соғыс қылмыстары тобына оның «өлгені» туралы хабарлады. 2004 жылы Британдық Ұлттық мұрағатында жарияланған MI5 құжаттарына сәйкес, MI6 Копковтың білімін одан әрі пайдалану үшін оны жасырды. Олар оны 1949 немесе 1950 жылы Батыс Германиядағы британдық оккупациялық аймақтағы тоқыма фабрикасының жұмысшысы ретінде босатышты. Кейін ол Гестапо басшысы Генрих Мюллердің жоғалып кетуі мен өліміне қатысты тергеу жүргізіп жатқан Батыс Германия полициясына екі мәлімдеме берді. Хорст Копков 1996 жылы 85 жасында Гельзенкирхендегі ауруханада пневмониядан қайтыс болды.