Ирландиядағы Норман қамалы: Каррикфергус қамалының тарихы

Кіріспе

Ирландия аралындағы Норман қамалы

Каррикфергус қамалы (ирланд тілінде Carraig Ḟergus немесе "Fergus қалыпы", "Fergus" есімі "батыр адам" дегенді білдіреді) – Солтүстік Ирландиядағы Норман қамалы, Антрим графтығындағы Каррикфергус қаласында, Белфаст шығанағының солтүстік жағалауында орналасқан. Шотландтар, ирландтар, ағылшындар және француздар кезекпен қоршаған қамал 1928 жылға дейін маңызды әскери роль атқарды және Солтүстік Ирландиядағы орта ғасырлық құрылыстардың ең жақсы сақталғандарының бірі болып табылады. Ол стратегиялық маңызға ие болды, қамал периметрінің 3/4 бөлігі сумен қоршалған (бірақ қазіргі кезде құрлықты мелиорациялау салдарынан тек 1/3 бөлігі ғана сумен қоршалған). Бүгінде ол Қоғамдық қауымдастық департаментімен мемлекеттік қамқорлықтағы тарихи ескерткіш ретінде күтіледі, координаттары: J4143 8725.

Шығу тегі

Каррикфергус 1177 жылы Джон де Курси шығыс Ольстерді жаулап алғаннан кейін, өзінің штабы ретінде салды және 1204 жылға дейін кішкентай патша ретінде билік етті. Одан кейін оны тағы бір нормандық авантюрист, Хью де Лейси ығыстырды. Алғашқыда де Курси ішкі ауланы, үлкен көпбұрышты қабырғасы және шығыс қақпасы бар кішкентай бейлі салдырды. Онда үлкен залды қоса алғанда, бірнеше ғимараттар болды. Қамалдың стратегиялық орны тасты мүйісте, бастапқыда теңізбен көтерілген, Каррикфергус шығанағын (кейін Белфаст көлі деп аталды) және оның көлеңкесінде дамыған қабырғалы қалаға бағытталған жолдарды бақылап тұрды.

Ағылшын бақылауы

Ардс лорды Эдмунд Савидж 14 ғасырдың соңында Ричард II тұсында Ольстердің сенашалы және Каррикфергус қамалының констеблі болды. Қала 1430 жылы король Джон оны қоршап алып, сол кездегі Ольстердің маңызды стратегиялық гарнизонын басып алған кезде ресми ағылшын құжаттарында айтылады. Қаланы басып алғаннан кейін, констебльдер қамалды және айналасындағы аймақты басқаруға тағайындалды. 1217 жылы жаңа констебль Де Серланға жаңа қоршау қабырғасын салу үшін жүз фунт стерлинг сомасы берілді, осылайша жартастың бойымен жақындау, сондай-ақ, таяз су кезінде құм арқылы шығыс жақтан жақындаулар қорғалатын болды. Ортаңғы қоршау қабырғасы кейіннен 18 ғасырда жер бетіне дейін төмендетілді, тек теңіз жағындағы бөлігі сақталды, онда кішкентай есік және шығыс мұнарасы бар, олар жертөле деңгейіндегі садақтармен ерекшеленеді. Шығыс мұнараның бірінші қабатындағы бөлмеде әдемі романдық стильдегі екі терезе болғандықтан, ол қамалдың шіркеуі болған деп саналады, бірақ бастапқы шіркеу ішкі аулада орналасқан болуы керек. Кіреберіс жолының үстіндегі қабырғалы күмбез, кісі өлтіретін тесік және қақпаның екі жағындағы массивті қорғаушы тор – бұл 1248 жылы қайтыс болған Хью де Лейси бастаған, бірақ 1250 жылға дейін аяқталуын көрмеген жаңадан қосылған элементтер. Оны Генрих III патша аяқтады. 1333 жылы Ольстер графының құлауынан кейін, қамал Солтүстік Ирландиядағы тәждің негізгі тұрғын және әкімшілік орталығы болып қала берді. Тоғыз жылдық соғыстың (1595–1603) басында, солтүстіктегі ағылшын ықпалы әлсіреген кезде, тәж әскерлері қаланың порты арқылы жабдықталып, күтіліп келді. 1597 жылы айналасындағы аймақта Каррикфергус шайқасы болды. 16 және 17 ғасырларда артиллерияны орналастыру үшін жақсартулар жасалды, оның ішінде сыртқа қарай кеңейтілген зеңбірек тесіктері мен зеңбіректерге арналған ойыстар салынды, бірақ бұл жақсартулар қамалға осы кезеңде көптеген шабуылдар мен басып алулар жасалуына кедері келтірмеді. Маршал Шомберг 1689 жылы бір апталық Каррикфергус қоршауында қаланы қоршап алып, басып алды. Осы жерде Шомбергтің басшысы, король Уильям III 14 маусым 1690 жылы Ирландияға алғаш рет аяқ басқан. 1760 жылы қаладағы қаһарлы шайқастардан кейін, ол Франсуа Тюро басқаратын француз басқыншыларына берілді. Олар қала мен қамалдың тонады, содан кейін кетіп қалды, бірақ Корольдік теңіз күштері тарапынан ұсталды.

Lord Edmund Savage of the Ards was Seneschal of Ulster and Constable of Carrickfergus Castle in the late 14th century under Richard II. The castle also appears in the official English records in 1430 when King John laid siege to it and took control of what was then Ulster's premier strategic garrison. Following its capture, constables were appointed to command the castle and the surrounding area. In 1217 the new constable, De Serlane, was assigned one hundred pounds to build a new curtain wall so that the approach along the rock could be protected, as well as the eastern approaches over the sand exposed at low tide. The middle ward curtain wall was later reduced to ground level in the eighteenth century, save along the seaward side, where it survives with a postern gate and the east tower, notable for a fine array of cross bow loops at basement level. A chamber on the first floor of the east tower is believed to have been the castle's chapel on account of its fine Romanesque style double window surround, though the original chapel must have been in the inner ward. The ribbed vault over the entrance passage, the murder hole and the massive portcullis at either end of the gatehouse are later insertions started by Hugh de Lacey who died in 1248 and did not live to see its completion in around 1250. It was finished by King Henry III. After the collapse of the Earldom of Ulster in 1333, the castle remained the Crown's principal residential and administrative centre in the north of Ireland. During the early stages of the Nine Years War (1595–1603), when English influence in the north became tenuous,
crown forces were supplied and maintained through the town's port. And in 1597, the surrounding country was the scene for the Battle of Carrickfergus. During the sixteenth and seventeenth centuries improvements were made to accommodate artillery, including externally splayed gunports and embrasures for cannon, though these improvements did not prevent the castle from being attacked and captured on many occasions during this time. Marshal Schomberg besieged and took the castle in the week long Siege of Carrickfergus in 1689. This is also the place where Schomberg's leader, King William III first set foot in Ireland on 14 June 1690. In 1760, after fierce fighting in the town, it was surrendered to French invaders under the command of Francois Thurot. They looted the castle and town and then left, only to be caught by the Royal Navy.

Кейінгі пайдалану

1778 жылы Америка Тәуелсіздік соғысында маңызды, бірақ шағын оқиға Каррикфергуста басталды. Джон Пол Джонс, экипажының қамалға тым жақын баруға қарсылығына қарамастан, Корольдік теңіз күштерінің кемесін тоқтаған жерінен Солтүстік арнаға сүйреп, бір сағатқа созылған шайқаста жеңіске жетті. 1797 жылы қамал, түрлі уақыттарда соғыс тұтқындарын ұстауға пайдаланылған, түрмеге айналды және Наполеон соғыстары кезінде күшті қорғалды. 1811 жылы қолданылған жиырма екі зеңбіректердің алтауы шығыс батареясында қалып отыр. Бір ғасыр бойы қамал журнал және қару-жарақ қоймасы ретінде қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде гарнизон және қару-жарақ сақтау орны, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе шабуылынан қорғануға арналған баспана ретінде пайдаланылды. 1928 жылға дейін шамамен 750 жыл бойы үздіксіз гарнизонмен қамтылған қамалдың иелігі Британ армиясынан Солтүстік Ирландияның жаңа үкіметіне, ежелгі ескерткіш ретінде сақтау үшін берілді. Кейін қамалдың бастапқы нормандық келбетін қалпына келтіру үшін нормандық және Виктория дәуірінен кейінгі көптеген қосымшалар алынып тасталды. Қамал бүгінде көпшілікке ашық. Торбан залы толығымен қалпына келтірілді және ортағасырлық өмірді көрсететін көптеген көрмелер бар. Қамал үш рет салынды және қайта салынды, және бүгінге дейін тұр. 2011 жылдың 29 сәуірінде Уэльс принці Уильям Кембридж герцогы, Стратхерн графы және Каррикфергус бароны атағын алды. Бұл барондық атағы, географиялық барондықпен бірге, Виктория дәуірінен бері жойылған еді. Атақ қазір тек рәсімдік сипатта, қамалмен ешқандай ресми байланысы жоқ.

Темір жолға кіру

Карикфергус теміржол стансасынан қамалға жақын жерде. Солтүстік Ирландия теміржолдары Белфаст Ланьон Плейс және Белфаст Ұлы Виктория көшесіне батысқа, ал Уайтхед пен Ларн портына шығысқа қарай пойыз қатынасын ұсынады.