Кіріспе

Регги музыкасының қосалқы жанрларына шолу. Регги музыкасының бірнеше қосалқы жанрлары бар, соның ішінде осы үлгіге дейінгі әртүрлі түрлері де кездеседі.

Менто

Регги менто, ска және рокстеди сияқты алдыңғы музыкалық стильдерден өркендеді. Менто – Батыс Африкадан Ямайкаға әкелінген дәстүрлерге негізделген ямайкалық халық музыкасы, кейіннен квадриль сияқты ықпалдармен үйлестірілді. Менто 1950-ші жылдары Луиза Беннетт, Граф Лашер, Лорд Фли, Лорел Эйткен және Гарри Белафонте сияқты орындаушылардың табысымен ең жоғары танымалдылыққа жетті, бірақ кейде Тринидадтан шыққан ұқсас стильдегі калипсомен шатастырылады.

Ска

Ска 1950-ші жылдары, Ямайка Ұлыбританиядан тәуелсіздік алған кезбен бірге пайда болды. 1950-ші жылдарға қарай, музыканттар АҚШ-тан R&B және джаз музыкасының ықпалына түсіп, осының нәтижесінде ска дамыды. Онда менто мен калипсо элементтерімен қатар, Ямайка радиосында танымал болған американдық джаз және R&B музыкасы да бар. Бұл стильдің ерекшелігі – әдетте "upstrokes" деп аталатын, әуеннің әлсіз бөлігінде орындалатын аккордтар. Сканың жалғасы және реггиге көшкен жол, рокстедиді ямайкалық вокалдық ансамбльдер – Гейладс, Тутс & Мэйталс, Хептонес және Парагонс сияқты топтар орындады.

Ертедегі регги

"Ерте регги" дәуірі шамамен 1968 жылы басталған деп есептеуге болады. Американдық Stax сияқты жазба компанияларының фанк музыкасының ықпалы студиялық музыканттардың музыкалық стиліне еніп, рокстедидің дамуымен болған темптің төмендеуі музыканттарға әртүрлі ырғақты үлгілермен тәжірибе жасауға кеңірек мүмкіндік берді. Ерте регги мен рокстедиді ажырататын дамудың бірі – "көпіршік" (bubble) органдық үлгі, ол шұңқырдың сегізінші ноталық бөлінісін көрсететін перкуссиялық ойнау стилі болды. Бараның екінші және төртінші соққысындағы гитараның "сканк" ырғағы мен ментоға ұқсас соққы үлгісімен алмастырыла бастады, ал Боб Марлидің "Stir It Up" әнінің кіріспесінде анық естілетін "қос соққы" (double chop) осы кезеңде пайда болды. Музыканың ырғағына көбірек мән берілді және синглдің B жағында "версия" жазу үрдісі күшейді. Ска және рокстеди дәуірлеріндегі аспаптық музыканың үлкен танымалдылығы реггиде де жалғасып, ерте регги дәуірінің ең есте қаларлық жазбаларын жасады. Motown, Stax және Atlantic Records жазбаларының соул әндерінің кавер-версиялары ерте реггиде танымал болды және ямайкалық әртістерге Ұлыбритания сияқты шетелдік нарықтарда бекінуге көмектесті. Басқа нарықтарға тигізген кең әсерінің куәсі ретінде, реггидің осы дәуірі мен дыбысы кейде 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Ұлыбританиядағы жұмысшы табының скинхед субмәдениеті арасында танымал болғандықтан "скинхед регги" деп аталады. Лондон негізделген The Pyramids тобы Symarip деген атпен ағылшын жастарының бүлікшіл мәдениетіне арналған толық альбом шығарды, онда "Skinhead Moonstomp" және "Skinhead Girl" сияқты әндер бар. Соңында, ерте реггидің көбінесе тәжірибелік дыбыстары Боб Марлидің ең танымал жазбаларымен танымал болған жетілдірілген дыбысқа ұшырады. Шындығында, бұл дәуір 1973 жылы жарық көрген Catch a Fire альбомымен аяқталғандай көрінеді. Бұл дәуірдің көрнекті өкілдеріне Джон Холт, Toots & the Maytals және The Pioneers жатады.

Регги тамыры

Roots reggae - бұл реггидің ең танымал түрі, оны Боб Марли және Питер Тош сияқты әртістер халықаралық деңгейде танымал етті. 1972 жылдан 1980-жылдардың басына дейін Ямайка жазбаларында басым болды. Регги музыкасының осы дәуірінде ерекше музыкалық ерекшеліктер болғанымен, «тамырлар» термині көбінесе музыканың стиліне қарағанда мазмұнын көрсетеді. Ол әлі де музыкалық стиль/қосалқы түр немесе реггидің бірнеше қосалқы түрлерін қамтитын әртістердің музыкасына контекст беру үшін қолданылады. Осы сипаттамалық мағынада, roots reggae Растафари қозғалысының «Африкаға оралу» үндеуіне, колониализм мен құлдықты Киелі кітаптағы Вавилон тұтқынымен теңестіруіне және, әрине, бір жалғыз Құдайға, Яхқа, Эфиопия императоры Хайле Селасси ретінде көрініс тапқан сеніміне негізделген лирикамен сипатталады. Лирикалық тақырыптарға кедейлік, экономикалық және нәсілдік қысымға қарсылық, сондай-ақ рухани немесе өзекті тақырыптар бойынша поэтикалық толғаулар кіреді. Музыкалық жағынан алғанда, «тамырлар» дыбысы мен дәуірі бірнеше ерекше ерекшеліктерге ие. Дыбыс режиссерлері rocksteady-дің «бір тамшысына» негізделген күрделірек барабан ырғақтарын жасады және R&B мен фанк әсерлерін қосты. Гитара, фортепиано және синтезатор үлгілері реггидің алғашқы кезеңіндегі шығармашылық ізденістерден әлемдегі регги ретінде танылатын үлгілерге дейін жетілдірілді. Әндердің мәнді мазмұнын толықтырып, медитативтік сезімді тудыру үшін қарапайым аккордтық прогрессиялар жиі қолданылды. Ырғақтық үлгілерді жетілдіру және аккордтық прогрессияларды жеңілдету бас гитараны алдыңғы қатарға шығарды, осылайша бас гитара регги жанрының ең маңызды ерекшеліктерінің біріне айналды. Продюсерлер мен инженерлер, мысалы King Tubby, Lee "Scratch" Perry және Prince Jammy (ол патша болғанға дейін) roots дыбысын дамытуда маңызды рөл атқарды. Олардың таспаны кешіктіру және реверберация эффектілерін кеңінен пайдалануы музыканың ең танымал ерекшеліктерінің біріне айналды. Roots дыбысын 1970-жылдардың соңындағы Burning Spear, Max Romeo, The Abyssinians, Culture және Israel Vibration сияқты әртістердің Ямайка жазбаларында ең жақсы анықтауға болады.

Рокерлер

"Рокерлер" термині 1970 жылдардың ортасында Sly & Robbie бастаған, ал 1970 жылдардың соңында кең таралған регги тамырының ерекше дыбысын білдіреді. Рокерлер – бұл реггиді ойнаудың біршама механикалық және күшті стильдегі түрі, онда синкопталған барабан ырғақтары жиі қолданылады.

Сүйіктілер

Ғашықтар рок-субжанры 1970-жылдардың ортасында Оңтүстік Лондонда пайда болды. Ән мәтіндері көбінесе махаббат туралы болады. Бұл Rocksteady жанрына ұқсас, тіпті оның жалғасы деуге болады. Белгілі ғашықтар рок орындаушылары: Джанет Кей, Кофи, Луиза Маркс және Традиция.

Дуб

Дуб – бұл регги жанры, алғашқы күндерінде Ли 'Скретч' Перри және Кинг Табби студиялық продюсерлерімен қалыптасқан. Ол жазылған материалды кең ауқымда ремикстеуді қамтиды, барабан мен бас партиясына ерекше мән беріледі. Қолданылған техникалар Кинг Табби "басыңдағы жанартау сияқты" деп сипаттаған, одан да күшті әсерге алып келді. Аугуст Пабло және Майки Дред осы музыка стилінің алғашқы белгілі өкілдері болды, және ол бүгінге дейін жалғасуда.

Қалқалы-қалқалы

"Rub a Dub" – 70-жылдардың соңынан 80-жылдардың ортасына дейінгі регги музыкасының нақты бір кезеңін белгілейтін термин. Бұл стиль Roots Radics тобымен байланысты болғанымен, тек олармен ғана шектелмеген. Оның ерекше белгісі – баяу темп және күшті бас сызығы. Сол кезде бұл музыка "Dancehall" деп аталған.

Степпа

Реггидегі Steppers / Steppa – негізінен 4/4 уақыт өлшеміндегі дискобиті. Ұлыбритания стиліндегі steppers – көбінесе әсерлер қосылған цифрлық бас сызық стилі.

Хип-хоп пен рэп

Тостинг – музыка үстінен сөйлеу стилі, ырғақты тіркестер мен ұйқас үлгілерін жиі пайдаланады. Бұл стильді 1950 жылдары ямайкалық диджейлер «лаун» деп аталатын ашық алаңдар мен би залдарында ойнаған, көбінесе американдық R&B жазбаларына қызығушылықты арттыру үшін жасады. Count Machuki, King Stitt және Sir Lord Comic бұл стилдің негізін қалаушылары болып табылады. Олар дыбыс жүйелерінде ойналатын жазбаларды таныстыру және олардың үстінен сөйлеудің қалыптасқан әдісін алып, оны ерекше стильге жетілдірді. Ска стилі рокстедиге ауысқанда, бұл вокал стилі ямайкалық тыңдаушылар арасында кеңірек танылды. Бұл стильдің ең алғашқы мысалы – Sir Lord Comic-тің 1966 жылғы «The Great Wuga Wuga» жазбасы. 1960 жылдардың соңында U Roy және Dennis Alcapone сияқты диджейлер көптеген хиттер жасағанда бұл стиль кең танымал болды. Жамайкалық жас диджей Куль Херкке осы жазбалардың үстінен сөйлеу стилі үлкен әсер етті. Ол 1960 жылдардың соңында Нью-Йорк қаласына көшіп, Бронксте кештер өткізе бастады. Куль Херктің кештері мен олардың айналасында қалыптасқан орта хип-хоп пен рэптің тууына себепкер болды деп саналады. Кейін дамытылған даб музыкасындағы микстеу техникалары да хип-хопқа әсер етті.

Би залы

Дэнсхолл жанры 1970-ші жылдардың соңында Yellowman және Eek A Mouse сияқты пионерлер тарапынан дамытылды. Бұл стиль диджейдің риддмилер үстінен ән шырқауымен және рэп орындауымен сипатталады, ал бастапқыда Big Youth сияқты алғашқы пионерлердің танымалдылығы артуынан кейін дыбыс жүйесінің мәдениетінде қалыптасты. Осы ерте диджейлердің стилі Америкада сол кезде дамыған рэп стиліне қарағанда әлдеқайда мелодиялы, үздіксіз ырғақты рэпке айналды. Маңыздысы, дэнсхолл диджейлерінің рэптегі ырғақтық үлгілері ямайкалық патоистің фразалық құрылымы мен сөйлеу ерекшеліктеріне негізделген. Дэнсхоллдың ерекше бір белгісі – дауыс жүйелеріндегі селекторлардың (кейін операторлардың) рөлі, олар вокалисттің ырғақтық үлгісіне сәйкес риддмиді өзгерту үшін микшердегі дыбыс деңгейін реттеп отыратын. Музыканттар осы араластыру техникасы арқылы туған ырғақтарды өз музыкаларында пайдалана бастады, бұл стиль бүгінгі күнге дейін "микс" деп аталады. Мұның алғашқы мысалы – 1984 жылы Баррингтон Левидің "Here I Come" хиті. Рагга (немесе раггамуффин) әдетте 1980-жылдардан бері пайда болған дэнсхолл музыкасының түрін білдіреді, ол негізінен осы "микс" ырғақтарына негізделген және дәстүрлі реггиге тән элементтерден мүлдем құрылмайды. Рагганың студиялық аспаптары негізінен синтезаторлар мен барабан автоматтарынан тұрады. Сэмплинг және MIDI тізбегі де рагга өндірісінде жиі қолданылады. "Рагганың" нақты мысалы – Beenie Man-нің 1998 жылғы "Who Am I" хиті. Дэнсхолл – Ямайканың қалалық жастары дамытқан стиль және жанр. Сондықтан оның мәтіні оны жасаған адамдардың өміріне негізделген, көбінесе көптеген ямайкалықтар тым ашық сексуалдық немесе зорлық-зомбылық деп санайтын мазмұнға ие. Бір сөзбен айтқанда, дэнсхоллды "шикі" деп сипаттауға болады, және ол көптеген "ояу" (conscious) артистер дэнсхолл музыкасын шығаруды жалғастырғанына қарамастан, гангста рэп сияқты жиі жамандалады. 2009 жылдың ақпан айында Ямайканың хабар тарату комиссиясы "ашық жыныстық және зорлық-зомбылық" деп танылған мәтінді дэнсхоллды эфирден тыйым салды.

Жағажай

Raggamuffin, көбінесе ragga деп қысқартылатын, reggae жанрының бір саласы болып табылады, ол dancehall және dub жанрларымен тығыз байланысты. Raggamuffin термині – ragamuffin сөзінің қасақана бұрмаланған жазылуы, ал raggamuffin музыкасы Ямайканың "гетто жастарының" музыкасын сипаттайды. Аспаптар негізінен электронды музыкадан тұрады. Үлгілеу (sampling) де маңызды рөл атқарады. Ragga жанры дамыған сайын, көбірек dancehall әртістері хип-хоп музыкасының стильдік элементтерін қабылдай бастады, ал ragga музыкасы өз кезегінде хип-хоп әртістеріне күшті әсер етті. Қазіргі кезде ragga көбінесе dancehall reggae сөзінің синонимі ретінде немесе диджейдің риддимнің үстіне ән салмай, сөйлеу арқылы dancehall-ды сипаттау үшін қолданылады.

Реггетон

Реггетон – 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың басына дейін Латын Америкасы жастары арасында кең таралған қалалық музыканың бір түрі. Реггетонның бастауы Панамада «reggae en español» орындаушысы El General есімді әртіспен байланысты. Музыка Панамада біртіндеп танымал болғаннан кейін, Ямайканың мәдени әсері мен мұрасы Панамада реггетонға эволюция жасады. Ол Батыс Үндістанның регги және дэнсхолл музыкасын, сондай-ақ бомба, плена, сальса, меренге, латын поп және бачата сияқты Латын Америкасы жанрларын, ал қосымша хип-хоп, заманауи R&B және электроникамен үйлеседі. Реггетон стилінің алғашқы өкілдері – Dj Nelson және Dj Playero.

Регги синтезі

Регги фьюжн – регги немесе дэнсхоллдың хип-хоп, R&B, джаз, рок, драм-н-бэйс, панк немесе полька сияқты басқа жанрлардың элементтерімен қосылған түрі. Әртістер реггиді басқа жанрлармен 1970 жылдардың басынан-ақ араластырғанмен, бұл термин 1990 жылдардың соңында ғана қолданыла бастады.