Нацистік Германияның көшпенді өлім отрядтары

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Einsatzkommandos – Einsatzgruppen (мобильді өлтіру отрядтары) тобының құрамындағы кіші топ (барлығы 3000-ға дейін адам), көбінесе СС және Гестапоның 500–1000 қызметкерінен тұратын, олардың міндеті басып алынған аумақтарда, көбінесе неміс әскерінің алдыңғы шебінен шалқап жатқан жерлерде еврейлерді, поляк зиялыларын, цыгандарды және коммунистерді жою болды. Einsatzkommandos, Sonderkommandos-пен бірге, Кеңес Одағына жасалған Барбаросса операциясынан кейін еврейлерді жүйелі түрде өлтіруге жауапты болды. Соғыстан кейін бірнеше командирлер Einsatzgruppen ісі бойынша сотталып, кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді.

Einsatzgruppen-тің ұйымдастырылуы

Einsatzgruppen (арнайы операциялар бөлімдері) – 1938 жылы Райнхард Гейдрихтің, SD басшысының, және Sicherheitspolizei (Қауіпсіздік полициясы; SiPo) басшылығымен құрылған жарымәскери топтар. Оларды Штуцштафел (СС) басқарды. Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы Einsatzgruppen 1939 жылы Польшаға басып кіру кезінде құрылды. Содан кейін Гитлер мен Гиммлердің директивасы бойынша, 1941 жылы Кеңес Одағына басып кіруге дайындықпен байланысты Einsatzgruppen қайта құрылды. Einsatzgruppen тағы да Рейх қауіпсіздік бас кеңсесінің (RSHA) басшысы Райнхард Гейдрихтің бақылауында болды; ал оның қаза болғаннан кейін, оның ізбасары Эрнст Кальтенбруннердің бақылауында болды. Гитлер СД мен Қауіпсіздік полициясына Вермахттың алдыңғы шебінен кейін жергілікті қарсылықты басуды тапсырды. Гейдрих Вильгельм Кейтельдің өкілі генерал Эдуард Вагнермен кездесті, ол Қауіпсіздік полициясы мен SD бөлімшелерін операциялар мен жабдықтар тізіміне (TOE) енгізуге, оларға міндеттеме беруге, басқаруға және юрисдикцияны жүзеге асыруға келісті; алдыңғы операциялық аймақтарда Einsatzgruppen Гейдрих тапсырған міндеттерді орындау үшін далалық армияларға әкімшілік бағыныштылықта жұмыс істеуі керек еді. SS генералы Эрих фон де Бахтың Нюрнберг процесінде айтуынша, олардың басты міндеті (соғыс кезінде): «жүйттерді, цыгандарды және кеңестік саяси комиссарларды жою» болды. Олар басып алынған аумақтарда «Яһуди мәселесінің соңғы шешімін» (нем. Die Endlösung der Judenfrage) іске асырудың маңызды бөлігі болды. Бұл өлтіруші топтарды Холокостпен байланысты қарастыру қажет. Әскери командирлер Einsatzgruppen-нің міндетін білді. Einsatzgruppen жалдама ақы, тамақ және көлік үшін өздерінің армия командирлеріне тәуелді болды. Қалыпты армия мен SiPo және SD арасындағы қарым-қатынас жақын болды. Einsatzgruppen командирлері Вермахт командирлерінің Einsatzgruppen міндеттерін түсінуі олардың операцияларын айтарлықтай жеңілдеткенін хабарлады. 1941 жылғы маусымдағы «Барбаросса» операциясы үшін бастапқыда төрт Einsatzgruppen құрылды, олардың әрқайсысында 500-990 адам болды, жалпы саны 3000 адамды құрады. Әр бөлім әртүрлі армия тобына бекітілді: Айнзатгруппа А – Солтүстік армия тобына; В-Айнзатгруппа – Орталық армия тобына, С-Айнзатгруппа – Оңтүстік армия тобына, ал Д-Айнзатгруппа – 11-ші неміс армиясына. Einsatzgruppen-ге SD, Гестапо және Криминалды полиция (Крипо) офицерлері басшылық етті. Олардың құрамына тұрақты полициядан (Orpo), SD және Вафен СС-тен келген жалдамалы қызметкерлер кірді, сондай-ақ жергілікті көмекші полиция күштерінен келген бірыңғай киім киген еріктілермен толықтырылды. Қажет болған жағдайда, неміс армиясының командирлері өздерінің әскерлерімен Einsatzgruppen-нің күшін арттырып, яһудилерді ұстауға және өлтіруге өз еркімен көмектесті.

Einsatzgruppen (special ops units) were paramilitary groups originally formed in 1938 under the direction of Reinhard Heydrich – Chief of the SD, and Sicherheitspolizei (Security Police; SiPo). They were operated by the Schutzstaffel (SS). The first Einsatzgruppen of World War II were formed in the course of the 1939 invasion of Poland. Then following a Hitler Himmler directive, the Einsatzgruppen were re formed in anticipation of the 1941 invasion of the Soviet Union. The Einsatzgruppen were once again under the control of Reinhard Heydrich as Chief of the Reich Security Main Office (RSHA); and after his assassination, under the control of his successor, Ernst Kaltenbrunner. Hitler ordered the SD and the Security Police to suppress the threat of native resistance behind the Wehrmacht's fighting front. Heydrich met with General Eduard Wagner representing Wilhelm Keitel, who agreed to the activation, commitment, command, and jurisdiction of Security Police and SD units in the Wehrmachts table of operations and equipment (TOE); in the rear operational areas, the Einsatzgruppen were to function in administrative sub ordination to the field armies in order to effect the tasks assigned them by Heydrich. Their principal task (during the war), according to SS General Erich von dem Bach, at the Nuremberg Trials: "was the annihilation of the Jews, Gypsies, and Soviet political commissars". They were a key component in the implementation of the "Final Solution of the Jewish question" (German: Die Endlösung der Judenfrage) in the conquered territories. These killing units should be viewed in conjunction with the Holocaust. The military commanders knew the task of the Einsatzgruppen. The Einsatzgruppen depended upon their sponsoring army commander for billet, food, and transportation. Relations between the regular army and the SiPo and the SD were close. Einsatzgruppen commanders reported that the understanding by Wehrmacht commanders of Einsatzgruppen tasks made their operations considerably easier. For Operation Barbarossa (June 1941), initially four Einsatzgruppen were created, each numbering 500–990 men to comprise a total force of 3,000. Each unit was attached to an army group: Einsatzgruppe A to Army Group North; Einsatzgruppe B to Army Group Center, Einsatzgruppe C to Army Group South, and Einsatzgruppe D to the 11th German Army. Led by SD, Gestapo, and Criminal Police (Kripo) officers, Einsatzgruppen included recruits from the regular police (Orpo), SD and Waffen SS, augmented by uniformed volunteers from the local auxiliary police force. When occasion demanded, German Army commanders bolstered the strength of the Einsatzgruppen with their own regular army troops who assisted in rounding up and murdering Jews of their own accord.

Тунис операциялық тобы

Эйнзацкоманда басшысы, СС офицері Уолтер Рауф Тунис қаласында, Солтүстік Африкада.

Einsatzkommando Финляндия

Einsatzkommando der Sicherheitspolizei und des SD beim AOK Norwegen, Befehlsstelle Finnland, Einsatzkommando Finnland – Солтүстік Финляндия және Солтүстік Норвегияда әрекет еткен неміс жарымәскери жасағы. Рейхсқауіпсіздік бас басқармасы (Reichssicherheitshauptamt) және финляндиялық Вальпо қауіпсіздік полициясының бағынысында жұмыс істеген Финляндиядағы Einsatzkommando 2008 жылға дейін құпия сақталды.

Италиялық Einsatzkommando

Einsatzkommando Italien – Италиядағы неміс жарымәскери бөлімі, оны еврейлер жөніндегі референт, СС гауптштурмфюрері Теодор Даннекер басқарды.

Жоспарланған Einsatzkommando бөлімшелері

Einsatzkommando 6 – Ұлыбританияға жоспарланған және доктор Франц Сикс басқарған (Жоба тоқтатылды. Сикс Мәскеуді басып алғаннан кейін іске қосылатын арнайы бөлімге жіберілді). Einsatzkommando Ägypten – Палестинаны қоса алғанда, Таяу Шығыстағы еврей халқына бағытталған жоспар.