Кіріспе
Украиналық канадалықтар – украин тегінен таралған Канада азаматтары немесе Украинада туып, Канадаға көшіп келген адамдар. XIX ғасырдың соңында алғашқы украин иммигранттары Канадаға келді. Олар негізінен жақсырақ өмір мен экономикалық мүмкіндіктер іздеген шаруалар мен жұмысшылар еді. Көбінесе олар Канаданың батыс провинцияларына, әсіресе Манитоба, Саскачеван және Альбертаға қоныстанды. Бұл провинциялар құнарлы жерлер мен шаруашылықпен айналысуға қолайлы жағдай ұсынды, бұл көптеген украиндықтар үшін таныс мамандық еді. Украиналық иммигранттар Канадада берік қауымдастық құрды. Олар өз тілі мен дәстүрлерін сақтау үшін шіркеулер, қоғамдық орталықтар мен мәдени ұйымдар салды. 1920 жылдан кейін көптеген адамдар Онтарионың қалаларына көшіп кетті. Украинадан Канадаға көшіп келгендердің көпшілігі алғашқы жылдары кемсітушілік пен жат көзқарасқа тап болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде украин иммигранттары "жау шетелдіктер" деп есептелгендерді ұстаудың бір бөлігі ретінде интернировкаланды. 1914-1920 жылдар аралығында мыңдаған украин канадалықтары лагерьлерде ұсталды. Бүгінде украин канадалықтары Канаданың мәдени мозаикасының маңызды бөлігі болып табылады. Олар Канада қоғамына елеулі үлес қосты және бай мәдени мұраларын сақтауды және мерекелеуді жалғастыруда. 2021 жылы Канадада толық немесе ішінара украин тегіне жататын шамамен 1,258,635 адам тұрды (көпшілігі Канадада туған азаматтар), бұл оларды Канаданың он бірінші ірі этникалық тобы етеді. 2011 жылғы халық санауы бойынша, украин деп өзін таныстырған 1,251,170 адамның тек 144,260-ы (немесе 11,5%) украин тілінде сөйлей алады (оның ішінде канадалық украин диалектісі).
Ukrainian Canadians are Canadian citizens of Ukrainian descent or Ukrainian born people who immigrated to Canada. In the late 19th century, the first Ukrainian immigrants arrived in Canada. They were primarily farmers and labourers who were looking for a better life and economic opportunities. Most settled in the western provinces of Canada, particularly in Manitoba, Saskatchewan, and Alberta. These provinces offered fertile land and economic opportunities for farming, which was a familiar occupation for most Ukrainians. Ukrainian immigrants were able to establish a strong community in Canada. They built churches, community centres, and cultural organizations to preserve their language and traditions. After 1920 many moved to urban Ontario. During the early years of Ukrainian immigration to Canada, many immigrants faced discrimination and prejudice. Ukrainian immigrants were interned during World War I as a part of the confinement of those deemed to be "enemy aliens." Between 1914 and 1920, thousands of Ukrainian Canadians were interned in camps. Today, Ukrainian Canadians continue to be an important part of Canada's cultural mosaic. They have made significant contributions to Canadian society and continue to preserve and celebrate their rich cultural heritage. In 2021, there were an estimated 1,258,635 persons of full or partial Ukrainian origin residing in Canada (the majority being Canadian born citizens), making them Canada's eleventh largest ethnic group According to the 2011 census, of the 1,251,170 who identified as Ukrainian, only 144,260 (or 11.5%) could speak the Ukrainian language (including the Canadian Ukrainian dialect).
Бірінші толқын: Қоныс аударушылар, 18911914
XIX ғасырда Украинаның Еуропадағы аумағы Австро-Венгрия және Ресей империясы арасында бөлінді. Австрияның Галиция мен Буковина корольдік аймақтарында көптеген украин тілінде сөйлейтіндер тұрды. Австрия Галициясы Еуропадағы ең кедей және ең тығыз қоныстанған аймақтардың бірі болды, сонымен қатар бірнеше дүркін аштық пен ашаршылықты бастан өткерді. 1891 жылға қарай Галициядан Балқанға (Хорватия мен Боснияның солтүстік-оңтүстік шекаралық аймағы) және тіпті Бразилияға үлкен көлемде эмиграция басталды. Канадаға украин иммиграциясының алғашқы толқыны 1891 жылы келген Иван (Иван) Пылыпов пен Василь (Василь) Елениакпен басталды, олар 1892 жылы бірнеше отбасыны қоныстандырды. Пылыпов Эдмонтонның шығысындағы Эдн Стар қонысын құруға көмектесті, ол алғашқы және ең ірі украин блок қонысы болды. Дегенмен, дәл сол кезде доктор Йозеф Олесков пен Кирилл Геник 1890 жылдардың соңында Канаданы батыс (австриялықтар басқаратын) Украинадан келген иммигранттар үшін тарту арқылы үлкен украин-канад халқының қалыптасуына жауапты деп есептеледі. Ресей монархиясы билеген Орталық Украинадан келген украиндар да Канадаға келді, бірақ Галиция мен Буковинадан келгендерге қарағанда аз болды. 1891 жылдың қыркүйегінен 1914 жылдың тамызына дейін Австро-Венгриядан шамамен 170 000 украин Канадаға келді. Канаданың 1896-1905 жылдар аралығындағы ішкі істер министрі Клиффорд Сифтон да Австрия-Мажарстаннан келген украиндарды Канадаға көшіп келуге ынталандырды, себебі ол Канаданың далаларын жаңа ауыл шаруашылық иммигранттарымен толықтыруды қалады. Зейнетке шыққаннан кейін Сифтон Канадаға келген жаңа украин және шығыс еуропалық иммигранттарды қорғады – олар Ұлыбританиядан, АҚШ-тан, Скандинавиядан, Исландиядан, Франциядан немесе Германиядан емес еді, былай деді: Менің ойымша, [[Кожушанкадағы]] мықты шаруалар… Бұл украиндық иммиграция Канадаға негізінен аграрлық сипатта болды және бастапқыда украин канадалықтары далалық провинциялардың парктік белдеуіндегі бөлек блок қоныстарда шоғырланды: Альберта, Саскачеван және Манитоба. Канада далалары Украина далаларымен салыстырылғанмен, қоныстанушылар негізінен Галиция мен Буковинадан келді, олар далалық емес, Карпат тауларының етегіндегі жартылай орманды аймақтар. Сондықтан Канадаға келген украиндар оңтүстікке қарай ашық далаларға емес, Виннипег пен Стюартберн (Манитоба) және Эдмонтон мен Ледюк (Альберта) арасындағы орманды аспан парктеріне қоныстанды. Сонымен қатар, Австрия империясындағы жер иелігінің жартылай феодалдық сипаты "Ескі елде" адамдар отын мен құрылыс ағашы үшін панға (жер иесіне) төлеуге міндетті болды. Канадаға келгеннен кейін қоныс аударушылар көбінесе өздерінің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін федералды Доминион жерлері туралы заңның тіркеушілерінен орманды жерді талап етті, тіпті бұл егістік үшін өнімділігі төмен жерді алуды білдірсе де. Олар сондай-ақ отбасымен, жақын ауылдардан немесе басқа мәдени жақын топтардан келген адамдармен бірге қоныстануға үлкен мән берді, бұл блок қоныстардың өсуіне одан әрі көмектесті. Бұл қоныстанушылар құрған бауырластық және қайырымдылық ұйымдар: Украинаның еңбекші-шаруалар ғибадатханасы қауымдастығы (ULFTA, Канада Коммунистік партиясына қатысты), Украина католик бауырластығы (UCB, Канададағы Украина католик шіркеуіне қатысты), UCB және USRL бүгінгі Украина Канада конгресінің мүше ұйымдары болып табылады. 1914 жылға қарай Канаданың шығыс қалаларында, мысалы Торонто, Монреаль, Гамильтон және Виндзорда украин иммигранттарының саны да артты. Олардың көпшілігі Ресей билеген Украинаның Подилля, Волынь, Киев және Бессарабия провинцияларынан келген.
This Ukrainian immigration to Canada was largely agrarian, and at first Ukrainian Canadians concentrated in distinct block settlements in the parkland belt of the prairie provinces: Alberta, Saskatchewan, and Manitoba. While the Canadian Prairies are often compared to the steppes of Ukraine, the settlers came largely from Galicia and Bukovina – which are not steppe lands, but are semi wooded areas in the foothills of the Carpathian Mountains. This is why Ukrainians coming to Canada settled in the wooded aspen parklands – in an arch from Winnipeg and Stuartburn, Manitoba to Edmonton and Leduc, Alberta – rather than the open prairies further south. Furthermore, the semi feudal nature of land ownership in the Austrian Empire meant that in the "Old Country" people had to pay the pan (landlord) for all their firewood and lumber for building. Upon arriving in Canada, the settlers often demanded wooded land from federal Dominion Lands Act registry officials so that they would be able to supply their own needs, even if this meant taking land that was less productive for crops. They also attached deep importance to settling near to family, people from nearby villages or other culturally similar groups, furthering the growth of the block settlements. Fraternal and benevolent organizations established by these settlers include the Ukrainian Labour Farmer Temple Association (ULFTA, affiliated with the Communist Party of Canada), the Ukrainian Catholic Brotherhood (UCB, affiliated with the Ukrainian Catholic Church in Canada), the UCB and USRL are member organizations of the Ukrainian Canadian Congress today. By 1914, there were also growing communities of Ukrainian immigrants in eastern Canadian cities, such as Toronto, Montreal, Hamilton, and Windsor. Many of them arrived from the provinces of Podillia, Volhynia, Kyiv and Bessarabia in Russian ruled Ukraine.
Интернаттау (1914-1920)
1914 жылдан 1920 жылға дейін Бірінші дүниежүзілік соғыстың саяси жағдайы Канада үкіметіне австро-венгрия азаматтығы бар иммигранттарды «жау ұлтының шетелдіктері» деп жіктеуге мүмкіндік берді. 1914 жылдың тамызында қабылданған Соғыс шаралары заңымен рұқсат етілген бұл жіктеу, үкіметке Канададағы мыңдаған украиндерді федералдық органдарда тіркелуге заңды түрде міндеттеуге мүмкіндік берді. Шамамен 5000 украин ер адамы, сондай-ақ кейбір әйелдер мен балалар үкімет лагерьлерінде және жұмыс орындарында ұсталды. Көптеген украиндер 1917 жылға қарай жеке компанияларда жұмыс істеуге «босатылса» да, ұстау 1920 жылдың 20 маусымына дейін жалғасты – Канада 1919 жылдың 28 маусымында Версаль келісіміне қол қойғаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң. Канадада украиндерге қатысты алғашқы ұлттық ұстау операцияларын еске түсіретін екі десяткаға жуық арнайы тақталар мен ескерткіштер бар, оның ішінде бірнеше мүсіндер де бар. Олар Канаданың Ұлттық украин фестивалінің Манитоба штатындағы Дофин қаласының оңтүстігіндегі жайлауында, Манитоба заң шығарушы ғимаратының Виннипегтегі аумағында; сондай-ақ Банф ұлттық паркінде (Альберта), Спирит көлінде (Ла Ферме, Квебек) және Капускингте (Онтарио) бұрынғы ұстау лагерьлерінің орналасқан жерлерінде орналасқан. Олардың көпшілігін Украина Канадалық азаматтық бостандықтар қауымдастығы (UCCLA) және оның қолдаушылары орнатты. 2005 жылдың 24 тамызында премьер-министр Пол Мартин украин канадалықтарының ұсталуын Канада тарихындағы «қара бет» деп мойындады және UCCLA, Украина Канадалық Конгресі және Тарас Шевченко атындағы Украина Канадалық қоры (Шевченко қоры деп те аталады) сияқты украин канадалық қауымдастығының өкілдерімен бірнеше айлық келіссөздерден кейін ескерткіштер мен білім беру көрмелерін қаржыландыруға 2,5 миллион доллар бөлді. Осылайша, Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ұстауларын тану қоры (CFWWIRF) құрылды. CFWWIRF-тың Эндаумент Кеңесі осы сомадан түскен табысты 1914-1920 жылдар аралығында ұсталған украиндер мен басқа еуропалықтардың тағдырын еске түсіретін жобаларды қаржыландыру үшін пайдаланады. Бұл қаражат Шевченко қорында сақталады. Эндаумент Кеңесі қаржылаған еске алу жобаларының бірі – 2014 жылдың 24 тамызында Канада бойынша бірдей уақытта 115 екі тілді тақтаны ашу болды. Бұл жоба «Сто» (Сто; «жүз» деген мағынаны білдіреді) деп аталды және UCCLA ұйымдастырды.
Екінші толқын: Көшіп келушілер, жұмысшылар мен мамандар, 1923-1939
1923 жылы Канада үкіметі Иммиграциялық заңды Австрия империясының бұрынғы подданныйларына Канадаға қайта кіруге мүмкіндік беру үшін өзгертті, соның арқасында украин иммиграциясы жаңадан басталды. Батыс Волыниядан – Полесье және Волынь воеводшалықтарынан (поляк үкіметінің бастығында) және оңтүстік Бессарабиядан – Буджак (румын үкіметінің бастығында) деп те аталатын украиндықтар, поляк басқаратын Галиция мен румын басқаратын Буковинадан келген эмигранттардың жаңа толқынына қосылды. 1923 жылдан 1939 жылдың қыркүйегіне дейін Польша, Румыния және Чехословакиядан шамамен 70 000 украин Канадаға келді. Олардың көпшілігі Оңтүстік Онтарионың дамып келе жатқан өнеркәсіптік орталықтарында, Монреаль аймағында және Квебектің Шығыс облыстарында; Солтүстік Онтарионың кен орындарында, қорыту заводтарында және орман шаруашылығында; сондай-ақ Батыс Канаданың қалалық аудандарындағы кішігірім ауыр өнеркәсіптерінде жұмыс істеді. Олар Павло Скоропадский басқаратын украиндық «коссак патшалығы» идеясын қолдады; ал 1932 жылы қарсылас Украин ұлттық федерациясы (УҰФ) құрылды – ол тәуелсіз украин мемлекеті идеясын қолдады және Польша басып алған Батыс Украинадағы қарулы украин ұлтшыл қозғалысын саяси тұрғыдан қолдады. UHO 1960 жылы таратылды, ал УҰФ кеңейіп, Канададағы ең ірі және беделді украин ұйымына айналды, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлттық украин-канадтық комитетін (кейіннен Украин-канадтық конгресі) құруға жетекшілік етті.
Үшінші толқын: Жұмысшылар, кәсіби мамандар және саяси босқындар, 1945-1980 жылдар
1945 жылдан 1952 жылға дейін Канадаға келген украиндықтардың көпшілігі саяси босқындар және орын аударылған адамдар еді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, соғыс салдарынан отандық жерлерінен айрылған көптеген украиндықтар Канадаға көшіп келе бастады. Бұл иммигранттар көбінесе үйлерін тастап, қауіпсіз баспана іздеген босқындар еді. 1950-1960 жылдары Еуропадағы босқындар лагерьлерінде тұрған көптеген украиндықтарға Канадаға көшіп келу мүмкіндігі берілді. Бұл иммигранттардың көпшілігі жоғары білікті және жақсы білім алған, олар Канада экономикасының өсуіне және дамуына үлес қосты. Саяси және экономикалық факторлардың ықпалымен 1970-1980 жылдары украиндық иммиграцияның тағы бір толқыны орын алды. Көптеген украиндар Кеңес үкіметінің саясатына наразы болып, көбірек еркіндік пен мүмкіндіктерді іздеді. Сонымен қатар, жұмыс орындарының жетіспеуі және тұрмыс деңгейінің төмендеуі сияқты экономикалық факторлар да көші-қонға түрткіс болды. Осы кезеңде көптеген украин иммигранттары Торонто және Монреаль сияқты қалаларда қоныстанды және өндіріс және басқа да салаларда жұмыс таба алды. Кемсітушілік пен жат көзқарасқа қарамастан, украиндық иммигранттар Канадада берік қауымдастықтар құрып, мәдениеті мен мұрасын сақтап қалды. Нәтижесінде Торонто, Монреаль және Ванкуверде ірі украин қауымдастықтары қалыптасты. Олар бірқатар жаңа ұйымдар, газеттер, әйелдер мен жастар топтарын құрды, олардың ең танымалсы – Украинаны азат ету үшін Канада лигасы (КСРО-ның ыдырауынан кейін 1991 жылы Украина канадалықтарының лигасы болып қайта аталды). 1959 жылы Лига Украина Канада комитетіне (кейіннен Украина Канада Конгресі) мүше ұйым ретінде қосылды.
Төртінші толқын: Тәуелсіздік алғаннан кейінгі көшіп келушілер мен соңғы босқындар, 1991 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1991 жылы КСРО тарағаннан кейін Украинадан эмиграция артты. Украинадағы сыбайлас жемқорлықтың күшеюі, кейбір әлеуметтік қызметтердің тоқтатылуы, аз төленетін жұмыстардың пайда болуы және жұмыс орындарының азаюы иммиграцияны қайтадан тартымды етті. Көптеген украиндықтар Канаданы мүмкіндіктер елі және өздері мен отбасылары үшін жақсы өмір құруға болатын жер деп санады. Канада үкіметі украиндықтарға көшіп келуді жеңілдетіп, білікті жұмысшылар мен кәсіпкерлерді тартуға арналған түрлі бағдарламалар мен бастамаларды ұсынды. Украиналық иммигранттар үшін ең танымал бағдарламалардың бірі – білім деңгейі, жұмыс тәжірибесі, тіл білу және басқа да факторлар негізінде Канадаға көшіп келуге мүмкіндік беретін Federal Skilled Worker Program болды. Сонымен қатар, көптеген украиндықтар отбасылық байланыс арқылы Канадаға көшті, себебі олардың туыстары бұрыннан Канадада тұрған. Экономикалық мүмкіндіктермен қатар, украиндықтарды Канаданың көпмәдениетті қоғамы және азаматтарға берілген бостандық пен құқықтар да қызықтырды. Көптеген украиндық иммигранттар бизнес, ғылым, саясат және өнер салаларында Канада қоғамына маңызды үлес қосты.
Канада экономикасына қатысу
ХХ ғасырдың бірінші жартысында украиндық канадалықтардың басым көпшілігі негізгі салаларда – көбінесе ауыл шаруашылығында, сондай-ақ тау-кен өндірісінде, орман шаруашылығында, құрылыста және Канада темір жол жүйесін кеңейтуде еңбек етті. Ең маңыздысы, олар Канаданың Солтүстік темір жолы мен Гранд-Транк-Пасифик темір жолдарының құрлысын аяқтауға еңбек етті, бұл екі темір жол кейіннен мемлекеттік меншікке алынып, Канада Ұлттық темір жолы (CN) құрамына біріктірілді. Ауыл шаруашылығының механикаландырылуы мен іріктелуіне байланысты, украиндық канадалық ерлер ауыл шаруашылығынан тыс негізгі және екінші деңгейлі өнеркәсіп салаларына ауысты, ал әйелдер үй шаруашылығы және қара жұмыс салаларында жұмыс істеді. 1971 жылға қарай, украиндық канадалықтардың ауыл шаруашылығында жұмыс істейтіндерінің саны, жалпы канадалық еңбек күшімен салыстырғанда, аздап басым болды. Бүгінгі күні олар ауыл шаруашылығында (барлық жұмыс істейтін канадалықтардың 7%-ы, ал жалпы көрсеткіш 4%) біршама көп өкілдік етсе, элиталық басқарушы лауазымдарда жеткіліксіз өкілдік етеді.
Дін
Галициядан Канадаға келген украиндықтардың көпшілігі украин католиктері болды, ал Буковинадан келгендер украин православиеліктері болды. Дегенмен, екі шіркеудің де өкілдері Канадада дін қызметкерлерінің жетіспеушілігімен күресті. Украина католик дін қызметкерлері Рим католик шіркеуі басшылығымен қақтығысқа түсті, себебі олар бойдақ емес еді және жеке басқару құрылымын қалаған. Сол кезде Ресей православие шіркеуі Солтүстік Америкадағы жалғыз православие христиан шіркеуі болып табылды, өйткені олар алдымен Аляска арқылы келген, ал дәстүрлі православие шіркеулері аумақтық принцип бойынша жұмыс істейді. Алайда, Канададағы украиндықтар Ресейден, біріншіден патша үкіметінен, кейіннен кеңестік биліктен басқарылуынан күдіктенді. Осыған жауап ретінде, толыққанды украин-канадтық басқаруға бағынған Канаданың украин православие шіркеуі құрылды. Сонымен қатар, украин католик дін қызметкерлеріне Рим шіркеуінен тәуелсіз құрылым берілді.
Облыстар мен аумақтар
Облыс / аумақ Украиндықтардың үлесіЖалпы украиндықтар 9,3% 369,090 5,0% 229,205 14,5% 180,055 0,5% 3,535 0,3% 1,350 3,2% 1,290 1,0% 9,115 0,5% 190 2,8% 376,440 0,7% 930 0,5% 42,550 13,4% 143,700 6,3% 2,205 Барлығы 3,9% 1,359,655
Қалалар
Қала халқы украин халқы украиндықтардың үлесі (жалпы халық санынан) Канададағы барлық украиндықтардың үлесі Калгари 1,239,220 77,670 6,4% 5,7% Эдмонтон 932,546 98,820 10,8% 7,3% Гамильтон 536,917 18,990 3,6% 1,4% Монреаль 1,704,694 18,010 1,1% 1,3% Оттава 923,243 24,965 2,7% 1,8% Регина 215,106 26,590 12,6% 2,0% Саскатун 246,376 38,600 16,0% 2,8% Торонто 2,721,571 72,345 2,7% 5,3% Ванкувер (Метрополитендік Ванкувер) 2,463,431 94,400 3,9% 6,9% Виктория 85,792 5,015 6,1% 0,4% Виндзор 217,188 6,165 2,9% 0,5% Виннипег 705,244 99,365 14,4% 7,3% 2006 жылы бір немесе бірнеше тегі украиндықтардың ең көп саны бар провинциялар: Онтарио, 336,355; Альберта, 332,180; Британдық Колумбия, 197,265; Манитоба, 167,175; Саскачеван, 129,265; және Квебек, 31,955. Жалпы халық санына шаққандағы украиндықтардың ең көп үлесіне ие провинциялар мен аумақтар: Манитоба (15%), Саскачеван (13%), Альберта (10%), Юкон (5%), Британдық Колумбия (5%) және Онтарио (3%). 2006 жылы украин халқының ең көп саны бар (бір немесе бірнеше тегі) метрополитендік аймақтар: Эдмонтон, 144,620; Торонто, 122,510; Виннипег, 110,335; Ванкувер, 81,725; Калгари, 76,240; Саскатун, 38,825; Гамильтон, 27,080; Монреаль, 26,150; Регина, 25,725; Оттава-Гатинеу, 21,520; Сент-Катаринес-Ниагара, 20,990; Тундэр-Бэй, 17,620; Виктория, 15,020; Келоуна, 13,425; Ошава, 12,555; Лондон, 10,765; және Китченер, 10,425. 2006 жылы украиндықтардың ең көп үлесі бар санақ бөлімдері: Манитоба #12 (25%), Альберта #10 (20%), Альберта #12 (19%), Манитоба #11 (15%), Манитоба #7 (13%), Манитоба #10 (12%), Манитоба #9 (12%), Манитоба #2 (10%). Батыс Канадада украиндықтардың үлесі жоғары шағын ауылдық қауымдастықтар көптеген, оның ішінде: Канора, Саскачеван (52,6%), Спирс, Саскачеван (50%), Эндрю, Альберта (48%), Мундере, Альберта (46%), Брэдвелл, Саскачеван (41%), Вильна, Альберта (40%), Смоки Лейк, Альберта (39%), Хаффорд, Саскачеван (39%).
The provinces with the largest Ukrainian populations (single and multiple origins, 2006) are Ontario, 336,355; Alberta, 332,180; British Columbia, 197,265; Manitoba, 167,175; Saskatchewan 129,265; and Quebec, 31,955. In terms of proportion of the total population, the most Ukrainian provinces and territories are Manitoba (15%), Saskatchewan (13%), Alberta (10%), Yukon (5%), British Columbia (5%), and Ontario (3%). The metropolitan regions with the largest Ukrainian populations (single and multiple origins, 2006) are: Edmonton, 144,620; Toronto, 122,510; Winnipeg, 110,335; Vancouver, 81,725; Calgary, 76,240; Saskatoon, 38,825; Hamilton, 27,080; Montreal, 26,150; Regina, 25,725; Ottawa Gatineau, 21,520; St. Catharines Niagara, 20,990; Thunder Bay, 17,620; Victoria, 15,020; Kelowna, 13,425; Oshawa, 12,555; London, 10,765; and Kitchener, 10,425. The Census Divisions with the largest percentage of Ukrainians (single and multiple origins, 2006) are Manitoba #12 (25%), Alberta #10 (20%), Alberta #12 (19%), Manitoba #11 (15%), Manitoba #7 (13%), Manitoba #10 (12%), Manitoba #9 (12%), Manitoba #2 (10%). There are a number of smaller rural communities in Western Canada with significant proportions of Ukrainians (single and multiple origins, 2016), including: Canora, Saskatchewan (52.6%), Speers, Saskatchewan (50%), Andrew, Alberta (48%), Mundare, Alberta (46%), Bradwell, Saskatchewan (41%), Vilna, Alberta (40%), Smoky Lake, Alberta (39%), Hafford, Saskatchewan (39%).
Мәдениет
Украинадан бөлініп шыққаннан кейін украин канадалықтары Канадада өзінің ерекше украин мәдениетін дамытты. Өздерінің бірегей гибридтік мәдениетін көрсету үшін украин канадалықтары украин канадалық мәдениетін таныстыратын мекемелер құрды. Мысалы, Эдмонтонның Черемош және Шумка ұжымдары – әлемдегі ең жақсы украин бишілерінің бірі; немесе Украинаның мәдени мұрасы ауылы – Эдмонтоннан шығысқа қарай 39 шақырым жерде орналасқан, онда украин пионерлерінің құрылыстары мен кең мәдени көрмелер көрсетіледі. Украин канадалықтары жалпы канадалық мәдениетке де үлес қосты. Актриса және комедия актрисасы Люба Гой, әнші Глория Кей, «Jeopardy!» ойынының жүргізушісі Алекс Требек, хоккей басшысы Кайл Дубас және суретші Уильям Курелек, мысалы, украин қауымынан тыс жерлерде де танымал. Болжам бойынша, украин канадалықтарының Канада мәдениетіне ең ұзаққа созылған үлесі – 1963 жылы сенатор Пол Юзик ұсынған көпмәдениеттілік тұжырымы. Ұлтшыл қозғалыс, Украина Ұлттық Федерациясы және Украинаны азат ету үшін Канадалық лига арқылы, қоғамның маңызды бөлігі болды. Украина тәуелсіздік алғаннан кейін Канада Украинаны алғашқылардың бірі ретінде мойындады. 1992 жылдан 1994 жылға дейін украин канадалықтары Украина елшілігін орналастыру үшін Оттавада ғимарат сатып алуға қаржы жинауда маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, Канада Голодоморды (Украинадағы ашаршылықты) геноцид актісі деп таныды. Канада 2004 жылғы президенттік сайлау кезінде Украинаға көптеген бақылаушылар жіберді (қараңыз: «Қызғылт революция»). Канада үкіметі, сондай-ақ оның провинциялық үкіметтері, әсіресе Альберта, Манитоба және Саскачеван провинцияларындағы украиндық орталықтар Украинаның экономикалық және саяси дамуын қолдау үшін көп жұмыс істеді. Украин канадалықтары Канада қоғамы мен саясатына басқа шығыс еуропалық топтарға қарағанда әлдеқайда көп ықпал етті және осылай болды; сондықтан олардың жоғары лауазымдарда бірнеше көрнекті тұлғалары болды. Рей Хнатышин Канаданың 24-ші генерал-губернаторы (1990–1995) және украин тегінен шыққан алғашқы генерал-губернатор болды. Украиндықтар Канаданың далалық провинцияларының басшылары болып сайланды: Гари Филмон Манитобаның премьер-министрі болды (1988–1999), шамамен Хнатышинмен бір уақытта, ал Рой Романов Саскачеванның премьер-министрі болды (1991–2001), сондай-ақ Филмон мен Хнатышинмен бірге. Эд Стелмах 2006 жылы Альбертаның үшінші провинциялық премьер-министрі болды, украин тегінен шыққан. Ол көптеген украин министрлері бар кабинеттері болған Ральф Клейнді (1992–2006) алмастырды. Стелмахтың өзі украин иммигранттарының немересі және украин тілінде еркін сөйлейді. 2023 жылы Кононенко «Прайридегі украиндық рәсім: украиндық-канадтық сәйкестікті дамыту» атты кітап жариялады. Британ Колумбиясынан украин-канад жазушысы Дэнни Эваншен украин халық ертегілерін ағылшын тіліне аударып, балалық шағы мен саяхаттары туралы әңгімелерді бөлісіп, оннан астам кітап жазды және жариялады.
Музыка
Украиналық-канад музыканттары мен топтарына Рэнди Бахман, Канадалық бандурист капелласы, Рон Кахут, Рик Данко, Виктор Мишалов, Шантал Кревиазук, Горди Джонсон, Canadian Idol 2-ші маусымының екінші орын жеңімпазы Тереза Сокирка, Торонтодан Зирка, Виннипегтен D Drifters, Монреальден Черемшина (ансамбль), Монреальден Стептер ұлдары (Сини степів немесе Syny Stepiv деп белгілі), прогрессивті рок тобы CANO-ның Василь Кохут және Монреальден Рушничок кіреді. Эдмонтон қаласындағы "Кубасоникс" тобы дәстүрлі украин музыкасын заманауи элементтермен үйлестіретін халықтық фьюжнға баса назар аударады.
Тағам
Мәдени тағам – украин мәдениетінің маңызды бөлігі. Жасыл шашуда және Рождествода дайындалатын арнайы тағамдар жылдың басқа уақытында жасалмайды. Шындығында, Рождество алдында (Грегориан күнтізбесі бойынша 6 қаңтарда) он екі түрлі етсіз тағамдық дастарқан дайындалады. Ең танымал тағамдар – борщ (әдетте қызылша қосылған көкөніс сорпасы), голобцы (капустаға оралған ет), пироги немесе вареники (көбінесе "перуги" деп аталатын қанттар), және колбаса (шұжық). Украина тағамы мен мәдениетінің бірнеше нышаны Прайрия провинцияларындағы жол бойындағы қызықты орындарда бейнеленген. Бұл мерекелер Кубасоникстердің "Прайриядағы алыптар" полькасында тойланады. Мысалы, әлемдегі ең үлкен вареник Альберта провинциясының Глендон қаласында, ал әлемдегі ең үлкен колбаса Альберта провинциясының Мундаре қаласында орналасқан.
Негізгі дереккөздер
Кордан, Богдан және Лучук, Любомир, ред. (1986). Нағыз және қиын мәселе: Канададағы украиндықтар тарихындағы құжаттар, 1899–1962, Кингстон: Лаймстоун Пресс.