Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1522 жылы белсенділік танытқан саксон радикалды реформаторлары.
Saxon Radical Reformers active in 1522
Цвиккау пайғамбарлары (Zwickauer Propheten, Zwickauer Storchianer) – 1522 жылдың басында жақын орналасқан Виттенбергтегі және оның дамуындағы реформацияға қатысы болуы мүмкін, Киелі Рим империясының Саксония электоратындағы Цвиккау қаласынан шыққан радикалды реформацияның үш өкілі. Бұл үш адам – Николаус Сторх, Томас Дресхель және Маркус Штюбнер – өз қозғалысын Цвиккаудан бастады. Соңғы зерттеулерде осы үш есім жиі кездессе де, басқа да есімдер айтылған. Ларс Педерсон Куальбен "Дресхель" есіміне "Маркс" деген атты қолданса, Генри Клей Ведер Дресхельді Маркус Томмамен алмастырды (Уильям Роско Эстеп Штюбнерге "Томас" деген ортаңғы есім қосты). Цвиккау пайғамбарларының анабаптист қозғалысына қатысы түрліше түсіндірілді. Олар 1525 жылы швейцариялық бауырластар пайда болғанға дейін анабаптизмнің алғашқы негізі ретінде қарастырылды, қозғалыспен тікелей байланысы болмағанмен Томас Мюнцерге әсер еткендігі, сондай-ақ швейцариялық бауырластармен бірлесіп анабаптизмнің біртұтас қозғалысын құру үшін екі негіз болғандығы айтылды. Анабаптизммен нақты байланысына қарамастан, Цвиккау пайғамбарлары Виттенбергтегі дүрбелеңдерге қатысулары арқылы Мартин Лютер мен бағытталған протестантизмге радикалды балама ұсынды.
The Zwickau prophets (Zwickauer Propheten, Zwickauer Storchianer) were three men of the Radical Reformation from Zwickau in the Electorate of Saxony in the Holy Roman Empire who were possibly involved in a disturbance in nearby Wittenberg and its evolving Reformation in early 1522. The three men – Nikolaus Storch, Thomas Dreschel, and Markus Stübner – began their movement in Zwickau. Though these three names are favored in recent scholarship, others have been suggested. Lars Pederson Qualben used the name "Marx" for "Dreschel", and Henry Clay Vedder replaced Dreschel with Marcus Thomä (William Roscoe Estep gave Stübner the middle name "Thomas".). The relationship of the Zwickau Prophets to the Anabaptist movement has been variously interpreted. They have been viewed as a precursory foundation of Anabaptism before the rise of the Swiss Brethren in 1525, as unrelated to the movement except for the influence on Thomas Müntzer and as being a dual foundation with the Swiss Brethren to form a composite movement of Anabaptism. Regardless of the exact relationship to Anabaptism, the Zwickau Prophets presented a radical alternative to Martin Luther and mainstream Protestantism as demonstrated in their involvement in disturbances in Wittenberg.
Теология
Цвиккау пайғамбарларының ең ерекше белгісі – олардың спиритизмі болды, яғни теологиялық мәселелердегі басты құрылысы Киелі кітаптар емес, Киелі Рухтан тікелей келген аян болатын. Тағы бір айрықша ерекшелігі – олардың нәрестелерді шомылдыруға қарсылығы, бірақ Цвиккау пайғамбарлары анабаптизмге тән ересектерді сеніммен шомылдыруға көшкен сияқты теориядан аттаған жоқ. Цвиккау пайғамбарлары сонымен қатар жақын арада соңғы күннің келеді деген сенімде болды, бұл оларды дүниенің аяқталуына дайындыққа итерді. Олар, сондай-ақ, протестанттық және католик шіркеулерінен бөлек, сенушілердің шіркеуін құруға ұмтылған болуы мүмкін. Цвиккау пайғамбарларына вальденстер мен табористер әсер еткен.
Perhaps the most distinctive feature of the Zwickau Prophets was their spiritualism, which was that direct revelations from the Holy Spirit, not Scripture, were their authority in theological matters. Another highly distinctive feature was their opposition to infant baptism, but the Zwickau Prophets do not seem to have departed from theory to have taken the turn to practicing adult baptism of believers that would mark Anabaptism. The Zwickau Prophets also held to imminent apocalypticism, which led them to believe that the end of days would come soon. They also possibly sought a Believers' Church, which would be separate from the state churches of Protestantism and Catholicism. The Zwickau prophets were influenced by the Waldensians and the Taborites.
Виттенберг
Звиккаудан қуылған үштік 1521 жылдың 27 желтоқсанында Виттенбергке келді. Лютер көп ұзамай "Швармер" ("Фанатиктер") деп атағандарға қарсы сегіз уағыз айтты, және осы уағыздардың күші қаладағы өсіп келе жатқан радикализмді басуға жеткілікті болды. Кейін Пайғамбарлар Лютермен кездесіп, Лютердің және оның Ілгі хабарынан гөрі, Киелі Рух арқылы жеткізілген хабардың билігін орнатуға тырысты. Лютер олардан хабарларын кереметпен растауды талап еткенін мәлімдеді, бірақ олар одан бас тартты. Содан кейін Пайғамбарлар Лютерді кінәлады және Виттенбергтен кетіп қалды.
The trio, having been exiled from Zwickau, arrived in Wittenberg on December 27, 1521. Luther soon preached eight sermons against those he would label Schwärmer ("Fanatics") and the force of these sermons was enough to calm the growing radicalism in the city. The Prophets then reportedly confronted Luther in order to assert the authority of the Spirit mediated message over Luther and his gospel. Luther claimed to have demanded that they authenticate their message with a miracle, a sign which the men refused to give. The Prophets then denounced Luther and left Wittenberg.
Мюнцер
Томас Мюнцер 1520/21 жылдары Цвиккауда уағыздаушы болып екі қызмет атқарды және Цвиккау пайғамбарларымен байланыс құрды. Мюнцер біраз уақыт бойы олармен қарым-қатынаста болып, доктринаның бірнеше саласында олармен ұқсас пікірлерде болған болуы мүмкін, бірақ бұл Мюнцердің олардың тобының құрамына кіргенімен тең емес. Веддер түсіндіргендей, Мюнцер Пайғамбарлармен "бірге" болды, бірақ олардың "ішінде" емес.
Thomas Müntzer held two posts as preacher in Zwickau in 1520/21 and had contact with the Zwickau Prophets. While Müntzer may have associated himself for a time with them and held similar views to them in several areas of doctrine, this is not the same as Müntzer being a part of their group. As Vedder explained it, Müntzer was "with" the Prophets, but not "of" them.
Жаңа түсіндірме
1522 жылдың басында Виттенберг оқиғаларының жоғарыда баяндалған нұсқасы және Цвиккау пайғамбарларының олармен байланысы осы мәселенің стандартты оқулық түсіндірмесіне айналғанмен, Олаф Кухр оқиғаны түсіну үшін жаңа түсіндірме ұсынды. Кухр хат алмасулар сияқты бастапқы дереккөздерге сілтеме жасап, Дрезхель мен Сторх 1 қаңтарға дейін, ал Штюбнер 6 қаңтарға дейін Виттенбергтен кеткенін тұжырымдайды. Олардың екеуі Виттенбергте төрт күннен аспайтын, ал үшіншісі он күннен аспайтын болғандықтан, Кухр пайғамбарлардың қаншалықты әсер еткенін және олар Виттенбергтегі алабалықтың себебі болған-болмағанын сұрақ қояды. Олардың қатысусыздығы Куальбеннің (Кухрдің ескі тарихнаманы ұстанатынын атап өткен) байқауын түсіндіреді: Лютер оралғаннан кейін айтқан сегіз уағызында пайғамбарларға тікелей сілтеме жасамаған. Кухр сонымен қатар пайғамбарлар мен Лютердің арасындағы қақтығысқа қатысты бұрынғы түсіндірмені де сынға алды. Кухр пайғамбарлардың Лютерге бір топ болып келмегенін, бірақ олардың әрқайсысы келесі жылы Виттенбергке жеке сапарлар жасаған кезде әртүрлі уақытта Лютерге жақындасқанын тұжырымдады. Лютердің кездесулер туралы есебі бірегей болғанымен, ол әрбір кездесу Лютердің оны бір кездесу ретінде сипаттауы үшін жеткілікті ұқсас болған жеке кездесулердің жиынтығы болуы мүмкін.
While the above narrative of the events of Wittenberg in early 1522 and the association of the Zwickau Prophets with them had become the standard textbook explanation of the case, Olaf Kuhr has proposed a new explanation for understanding the occasion. Referencing primary sources such as correspondences, Kuhr concludes that Dreschel and Storch left Wittenberg before January 1 and Stübner by January 6. With the former pair in Wittenberg for no more than four days and the latter for no more than ten, Kuhr questioned how great of an impact the Prophets could have had and if they were the source of the Wittenberg disturbances. Their absence would explain Qualben's observation (noting that is named by Kuhr as holding to the older historiography) that Luther made no personal references to the Prophets in the eight sermons preached upon his return. Kuhr also challenged the older explanation on the confrontation that the Prophets had with Luther. Kuhr concluded that the Prophets did not come to Luther as a group but had each approached Luther at various times in the following year during separate visits to Wittenberg. Luther's account of the encounters, though appearing singular may have been a conflation of separate meetings, each meeting being similar enough for Luther to describe as one.