Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Макроэкономикалық сауда теоремасы
Macroeconomic trade theorem
Столпер-Сэмюэлсон теоремасы – Гекшер-Олин сауда теориясының негізгі теоремасы. Ол өнімнің салыстырмалы бағасы мен салыстырмалы факторлық табыстардың – атап айтқанда, нақты жалақы мен капиталға нақты табыстың арақатынасын сипаттайды. Теоремаға сәйкес, белгілі бір экономикалық шарттар (масштабтың өзгерейін қайтарымы, толық бәсекелестік, факторлар санының өнімдер санына теңдігі) орындалған жағдайда, тауардың салыстырмалы бағасының өсуі сол тауарды өндіруде ең көп пайдаланылатын факторға нақты табыстың өсуіне, ал екінші факторға нақты табыстың төмендеуіне алып келеді.
The Stolper–Samuelson theorem is a basic theorem in Heckscher–Ohlin trade theory. It describes the relationship between relative prices of output and relative factor returns—specifically, real wages and real returns to capital. The theorem states that—under specific economic assumptions (constant returns to scale, perfect competition, equality of the number of factors to the number of products)—a rise in the relative price of a good will lead to a rise in the real return to that factor which is used most intensively in the production of the good, and conversely, to a fall in the real return to the other factor.
Тарих
Ол 1941 жылы Вольфганг Столпер мен Пол Самуэльсон Heckscher–Ohlin моделі шеңберінде жасады, бірақ кейіннен одан да шектеусіз модельдерде де дәлелденді. Бұл термин әсер көрінетін барлық жағдайларға қолданылады. Рональд В. Джонс және Хосе Шейкман теорема болжағандай, факторлық табыстардың өндіріс бағаларымен өзгеретінін өте жалпы жағдайларда көрсетті. Халықаралық сауданың ұлғаюымен нақты табыстардың өзгеруін қарастырғанда, теореманың берік тұжырымы – сирек факторға табыс азаяды, ceteris paribus. Теореманың тағы бір мықты салдары – бұл әсерді жеңіп, сауданы Парето-оптималды ететін сирек факторға компенсация бар. Heckscher–Ohlin моделінің бастапқы нұсқасы екі факторлы модель болатын, онда еңбек нарығы бір ғана санмен сипатталған. Сондықтан теореманың алғашқы нұсқалары сауданы либерализациялау кезінде жоғары кірісті елдердегі біліктілігі төмен жұмыс күшіне тиетін әсер туралы ешқандай болжам жасауға мүмкіндік бермеді. Алайда, жұмысшы өнімділігінің бірнеше кластары бар күрделі модельдер әрбір жұмысшы класы үшін Столпер–Самуэльсон әсерін тудырады: жоғары білікті елде сауда тауарларын өндіретін біліктілігі жоқ жұмысшылар халықаралық сауданың ұлғаюымен жағдайын нашарлатады, себебі олар өндіретін тауардың әлемдік нарығына қатысты, бірінші дүниежүзілік өндіріс желісіндегі біліктілігі жоқ жұмысшы капиталға қарағанда аз өнімді фактор болып табылады. Столпер–Самуэльсон теоремасы факторлық бағаларды теңестіру теоремасымен тығыз байланысты, ол халықаралық факторлардың қозғалысына қарамастан, технологиялық айырмашылықтары жоқ елдерде факторлық бағалар теңестіріледі деп мәлімдейді.
It was derived in 1941 from within the framework of the Heckscher–Ohlin model by Wolfgang Stolper and Paul Samuelson, but has subsequently been derived in less restricted models. As a term, it is applied to all cases where the effect is seen. Ronald W. Jones and José Scheinkman show that under very general conditions the factor returns change with output prices as predicted by the theorem. If considering the change in real returns under increased international trade a robust finding of the theorem is that returns to the scarce factor will go down, ceteris paribus. An additional robust corollary of the theorem is that a compensation to the scarce factor exists which will overcome this effect and make increased trade Pareto optimal. The original Heckscher–Ohlin model was a two factor model with a labor market specified by a single number. Therefore, the early versions of the theorem could make no predictions about the effect on the unskilled labor force in a high income country under trade liberalization. However, more sophisticated models with multiple classes of worker productivity have been shown to produce the Stolper–Samuelson effect within each class of labor: Unskilled workers producing traded goods in a high skill country will be worse off as international trade increases, because, relative to the world market in the good they produce, an unskilled first world production line worker is a less abundant factor of production than capital. The Stolper–Samuelson theorem is closely linked to the factor price equalization theorem, which states that, regardless of international factor mobility, factor prices will tend to equalize across countries that do not differ in technology.
Сын
Хекшер-Олин моделінің қолданылуы классикалық Леонтьев парадоксынан бері күмәндік тудырып келеді. Шындығында, Фенстра Хекшер-Олин моделін "тарихи және қазіргі сауда үлгілерін түсіндіруде мүлдем жеткіліксіз" деп атады. Столпер-Сэмюэлсон теоремасына келсек, Дейвис пен Мишра жақында "Столпер-Сэмюэлсон теоремасының өлімін жариялауға уақыт келді" деп мәлімдеді. Олар Столпер-Сэмюэлсон теоремасының "өлі" екенін, себебі кейбір дамып келе жатқан елдерде (әсіресе Латын Америкасында) сауданы либералдаудан кейін жалақыдағы теңсіздік артқан. Ал бұл елдер еңбек ресурстарына бай деп есептелінетін болғандықтан, SS теоремасы жалақыдағы теңсіздік төмендеуі тиіс екенін болжайды. Латын Америкасында сауданы либералдаудан кейін ұзақ мерзімді перспективада байқалған жалақы теңсіздігінің төмендеу тенденциясынан басқа (Лопес Кальва мен Лустигті қараңыз), тағы бір көзқарас SS теоремасының техникалық тұрғыдан өнім бағасы мен жалақының салыстырмалы шамасы арасындағы байланысты болжайтынын мойындау болып табылады. Өнім бағасын жалақының салыстырмалы өзгерісімен салыстыратын зерттеулер Чили, Мексика және Бразилияда Столпер-Сэмюэлсон теоремасын орташадан күшті демеп тұратынын көрсетіп отыр.
The validity of the Heckscher–Ohlin model has been questioned since the classical Leontief paradox. Indeed, Feenstra called the Heckscher–Ohlin model "hopelessly inadequate as an explanation for historical and modern trade patterns". As for the Stolper–Samuelson theorem itself, Davis and Mishra recently stated, "It is time to declare Stolper–Samuelson dead". They argue that the Stolper–Samuelson theorem is "dead" because following trade liberalization in some developing countries (particularly in Latin America), wage inequality rose, and, under the assumption that these countries are labor abundant, the SS theorem predicts that wage inequality should have fallen. Aside from the declining trend in wage inequality in Latin America that has followed trade liberalization in the longer run (see Lopez Calva and Lustig), an alternative view would be to recognize that technically the SS theorem predicts a relationship between output prices and relative wages. Papers that compare output prices with changes in relative wages find moderate to strong support for the Stolper–Samuelson theorem for Chile, Mexico, and Brazil.