Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді ақыны, ХХ ғасырдағы үнді ақыны
Indian poet
the 20th century Indian poet
Вайдянатх Мишра (11 маусым 1911 – 5 қараша 1998), көбінесе Нагарджун атты қаламдығымен танымал, хинди және маитили тілдерінде көптеген роман, әңгіме, әдеби өмірбаян және саяхат жазбаларын жазған, сондай-ақ "Халық ақыны" – Жанақави деп аталды. Ол маитили әдебиетіндегі заманауилықтың ең көрнекті өкілі саналады.
Vaidyanath Mishra (11 June 1911 – 5 November 1998), better known by his pen name Nagarjun, was a Hindi and Maithili poet who has also penned a number of novels, short stories, literary biographies and travelogues, and was known as Janakavi the People's Poet. He is regarded as the most prominent protagonist of modernity in Maithili.
Ерте өмір және білім
Вайдянатх Мишра 1911 жылғы 11 маусымда (Жейшта Пурнима) Үндістанның Бихар штатындағы Дарбханга ауданындағы Тарауни селолық округі мен Бенипур бөлімінде Ума Деви мен Гокул Мишра отбасында дүниеге келді. Өмірінің көп бөлігін ол анасының Сатлаха ауылында (Махдубани ауданы, Бихар) өткізді. Кейін буддизм дініне өтіп, Нагарджун есімін алды. Анасы оның төрт жасында қайтыс болды, ал әкесінің өзі сарандыққа бейім болғандықтан, жас Вайдянатхты асырай алмады. Сондықтан Вайдянатх туыстарының көмегімен және ерекше қабілетті студент болғандықтан алған стипендиясының есебінен өмір сүрді. Ұзақ уақыттан кейін ол санскрит, пали және пракрит тілдерін меңгерді, алдымен жергілікті жерде, содан кейін Варанаси мен Калькуттада оқып жүргенде, жартылай жұмыс істей отырып үйренді. Осы уақытта ол Апражита Девиге үйленді және олардың алты баласы болды.
Vaidyanath Mishra was born on 11 June 1911 (Jyeshtha Purnima), in the Gram Panchayat Tarauni and Block Benipur in Darbhanga District of Bihar, India to Uma Devi and Gokul Mishra. He spent most of his days in his mother's village Satlakha of Madhubani district, Bihar. He later converted to Buddhism and got the name Nagarjun. His mother died when he was only four years old, and his father being a vagabond himself, couldn't support him so young Vaidyanath thrived on the support of his relatives, and the scholarships he won on the account of him being an exceptional student. Soon he became proficient in Sanskrit, Pali and Prakrit languages, which he first learnt locally and later at Varanasi and Calcutta, where he was also semi employed, while pursuing his studies. Meanwhile, he married Aparajita Devi and the couple had six children.
Мансап
1930 жылдардың басында "Ятри" (यात्री) атты бүркеншік атымен майтхили тілінде поэмалар жазып, әдеби мансабын бастады. 1930 жылдардың ортасында ол хинди тілінде өлеңдер жаза бастады. Оның толық уақытты мұғалімдік алғашқы тұрақты жұмысы оны Сахаранпурға (Уттар-Прадеш) жеткізді, бірақ ол ұзаққа сонда тұрмады, себебі буддалық жазбаларды терең зерттеуге деген құштарлығы оны 1935 жылы Келаниядағы (Шри-Ланка) буддалық монастыріна жетеледі, онда ол буддалық монахқа айналып, монастырға кірді және жазбаларды оқыды, дәл сол сияқты, оның ұстазы Рахул Санкритьян бұрынғыдай, соның салдарынан "Нагарджун" есімін қабылдады. Монастырда ол Ленинизм мен марксизм идеологияларын оқыды, содан кейін 1938 жылы Үндістанға оралып, белгілі шаруалар көшбасшысы Сахаджананд Сарасвати ұйымдастырған "Саясат мектебінің" жазғы сессиясына қатысты, ол Кисан Сабханың негізін қалаушы еді. Табиғатынан көшпелі болған Нагарджун 1930 және 1940 жылдары көп уақытын Үндістанды аралап жүрумен өткізді. Ол тәуелсіздікке дейін және кейін де көптеген халықты ояту қозғалыстарына қатысты. 1939-1942 жылдары ол Бихардағы шаруалар көтерілісін басқарғаны үшін британдық соттармен түрмеге қамалды. Тәуелсіздік алғаннан кейін ұзақ уақыт бойы журналистикамен айналысты. Ол 1975-1977 жылдар аралығындағы төтенше жағдай алдында Жаяпракаш Нараянның қозғалысында белсенді рөл атқарды, сол себепті төтенше жағдай кезінде он бір ай түрмеде отырды. Ол Ленинистік-марксистік идеологияның күшті ықпалында болды. Осының салдарынан ол негізгі саяси топтардың қолдауын таба алмады. 1998 жылы Дарбханга қаласында 87 жасында дүние салды.
He started his literary career with Maithili poems by the pen name of Yatri (यात्री) in the early 1930s. By the mid 1930s, he started writing poetry in Hindi. His first permanent job of a full time teacher, took him to Saharanpur (Uttar Pradesh), though he didn't stay there for long as his urge to delve deeper into Buddhist scriptures, took him to the Buddhist monastery at Kelaniya, Sri Lanka, where in 1935, he became a Buddhist monk, entered the monastery and studied the scriptures, just as his mentor, Rahul Sankrityayan had done earlier, and hence took upon the name "Nagarjun". While at the monastery, he also studied Leninism and Marxism ideologies, before returning to India in 1938 to join 'Summer School of Politics' organised by noted peasant leader, Sahajanand Saraswati, founder of Kisan Sabha. A wanderer by nature, Nagarjun spent a considerable amount of his time in the 1930s and the 1940s travelling across India. He also participated in many mass awakening movements before and after independence. Between 1939 and 1942, He was jailed by the British courts for leading a farmer's agitation in Bihar. For a long time after independence he was involved with journalism. He played an active role in Jayaprakash Narayan's movement prior to the Emergency period (1975–1977), and therefore was jailed for eleven months, during the emergency period. He was strongly influenced by Leninist Marxist ideology. This was one of the reasons that he never found patronage from the mainstream political establishments. He died in 1998 at the age of 87 in Darbhanga.
Шығармалары мен әдебиеті
Оның өлеңдерінің тақырыптары алуан түрлі. Оның көшпелілікке бейімділігі мен қоғамдық белсенділігінің әсері орта және кейінгі туындыларында жақсы көрінеді. "Бадал ко Гирате Деха Хай" сияқты әйгілі өлеңдері – өзінің саяхат жазбасы іспеттес. Ол заманауи әлеуметтік және саяси мәселелер туралы жиі жазды. Оның "Мантра Кавита" (मंत्र कविता) атты өлеңі Үндістандағы бір буынның санасын ең дұрыс бейнелейтін туынды деп есептеледі. Тағы бір осындай өлең – "Ао Рани Хум Дхоэнге Палаки", ол Елизавета патшайымды зәулім күтіп алғаны үшін Үндістанның сол кездегі премьер-министрі Джавахарлал Неруді сарказммен сынға алады. Бұл тақырыптардан өзге, Нагарджун поэзияда әдеттен тыс нәрселерде де сұлулық тапты. Оның ең таң қалдырарлық туындыларының бірі – "Кескір тісті" (पैने दाँतो वाली) телешоуға арналған өлең. Тағы бір осындай туынды – піскен жұқаның толық сериясын бейнелейтін өлеңдер жинағы. Өлеңдерінің кеңдігінің арқасында Нагарджун Тулсидастан кейін ауылдық тұрғындардан бастап, зиялы қауымға дейін оқырмандары бар жалғыз хинди ақыны деп саналады. Ол поэзияны элиталық шеңберден шығарды.
The subjects of his poetry are varied. Effects of both his wandering tendencies and activism, is evident in his middle and later works. His famous poems like Bādal kō Ghiratē Dēkhā hai , is a travelogue in its own right. He often wrote on contemporary social and political issues. His famous poem Mantra Kavita (मंत्र कविता), is widely considered the most accurate reflection of a whole generation's mindset in India. Another such poem is Āō Rānī Hum Ḍhōēṅgē Pālakī , which sarcastically humiliates the then prime minister of India, Jawaharlal Nehru, for the extravagant welcome thrown by him for Queen Elizabeth. Besides these accepted subjects of poetry, Nagarjun found poetic beauty in unconventional subjects. One of his most astonishing works is a poem based on a show called With Sharp Teeth (पैने दाँतो वाली). Another such creation is a series of poems on a full grown jackfruit. Because of the breadth of his poetry, Nagarjun is considered the only Hindi poet after Tulsidas to have an audience ranging from the rural sections of society to the elite. He effectively freed poetry from the bounds of elitism.
Тілдер
Майтхили тілі оның ана тілі болғандықтан, ол көптеген өлеңдер, эсселер мен романдарды майтхили тілінде жазды. Ол санскрит, пали және хинди тілдерінде білім алған. Бірақ оның әдебиетінің көп бөлігі хинди тілінде болды. Оның туындыларындағы хинди тілінің стилі жоғары сақталған санскриттік түрінен бастап, қарапайым халық тіліне дейін ауысады. Ол халық ақыны болғандықтан, тікелей жергілікті ортаға әсер ететін тілде жазуды қалаған. Сондықтан ол тілдердің нақты шектеріне қатаң бағынбады. Ол бенгал тілін де жақсы білген және бенгал газеттеріне материалдар жазатын. Ол бенгалдық "Аштық буыны" немесе "Бхуки Пери" ақындарымен жақын қарым-қатынаста болды және Канчан Кумариға Малай Рой Чоудхуридің "Жақхам" және "Чана Йор Гарам" атты ұзын өлеңдерін хинди тіліне аударуға көмектесті.
Maithili was his mother tongue and he authored many poems, essays and novels in Maithili. He was educated in Sanskrit, Pali, and Hindi. Hindi remained the language of the bulk of his literature. The Hindi of his works varies from highly sanskritized to vernacular forms. He was a poet of the masses, and preferred to write in the language of immediate local impact. Therefore, he never adhered to specific bounds of languages. He also had good grasp of the Bengali language and used to write for Bengali newspapers. He was close to the Bengali Hungry generation or Bhookhi Peerhi poets and helped Kanchan Kumari in translating Malay Roy Choudhury's long poem Jakham and Chana Jor Garam in Hindi.
Марапаттар
Нагарджун 1968 жылы тарихи "Патархин нагна гач" кітабы үшін Сахитя Академия сыйлығымен марапатталды, ал 1983 жылы Уттар-Прадеш штатының үкіметі оның әдеби еңбектері үшін "Бхарат Бхарати" сыйлығын табыс етті. 1994 жылы ол өмірінің бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін Сахитя Академиясының құрметті мүшелігімен, Үндістандағы ең жоғары әдеби сыйлықпен марапатталды.
Nagarjun was given the Sahitya Akademi Award in 1968 for his historic book Patarheen Nagna Gachh, and the 'Bharat Bharati Award' by the Uttar Pradesh government for his literary contributions in 1983. He was also honoured by the Sahitya Akademi Fellowship, India's highest literary award for lifetime achievement, in 1994.
Баба Нагарджунның шығармалары
Ақын Кумар Вишвас және ABP News арнасы "Махакави" сериясы аясында Нагарджунның өмірі мен туындылары туралы деректі фильмді эфирге берді.
Poet Kumar Vishwas and channel ABP News aired a video documentary about the life and writings of Nagarjun in their Mahakavi Series.