Кіріспе
Лондондық Simpson's in the Strand мейрамханасы Лондонның ең көне дәстүрлі ағылшын мейрамханаларының бірі. Strand көшесінде орналасқан, ол Savoy ғимараттарының бөлігі болып табылады, онда әлемдегі ең танымал қонақүйлердің бірі – Savoy да орналасқан. Ресторан 2020 жылдың наурызынан бері "уақытша жабық", 2024 жылы қайта ашылу күні жарияланады. 1828 жылы темекі шегу бөлмесі ретінде басталып, жақын арада кофеханаға айналған Симпсон, 1850 жыл шамасында дәстүрлі ағылшын тағамдарымен, әсіресе, ет тағамдарымен және 19 ғасырдағы Британиядағы шахмат ойнау үшін ең маңызды орын ретінде екі мәрте танылды. Savoy Hotel компаниялар тобы Симпсонды сатып алғаннан кейін шахматтың маңыздылығы азайды, бірақ дәстүрлі ағылшын тағамдарын ұсынатын мейрамхана ретінде Симпсон 20 және 21 ғасырлар бойына атақты орын болып қала берді. П. Г. Вудхаус оны "тамақтың тыныштық ордасы" деп атады. Шахмат ойындары қаладағы басқа кофеханалармен өткізілді, әр қимыл туралы хабарды бас киім киген елшілер жеткізді. "Гранд Сигар Диван" тез арада Англиядағы шахматтың үйі ретінде танылды. Бүгінде Симпсонның алғашқы шахмат жиынтықтарының бірі Епископ бөлмесінде қойылған. Кейін мейрамхана "Симпсонның үлкен диван мейрамханасы" деп аталды. Симпсон үстелдерге күміс тақталармен әкелінетін үлкен ет кесектерін кесіп беру дәстүрін енгізді. 1904 жылы мейрамхана бүгінгі атауымен – Simpson's in the Strand, Grand Divan Tavern – қайта ашылды. 1914 жылы Симпсонның бас аспазының қазасы The Times газетінде "Томас Дейви және оның аспаздық патриотизмі" деген тақырыппен жарияланды. Некрологта Дейвидің 72 жасында қайтыс болғаны, 100 адамнан тұратын бригадаға басшылық еткені және оның басшылығымен күн сайын шамамен 1400 фунт ағылшын еті, 300 фунт шаян, 100 фунт шотланд лососі және екі вагон көкөніс дайындалғаны айтылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Симпсонның тамақ қорларына әсер етпеді, бірақ жұмыс күші жетіспеді. 1915 жылы П. Г. Вудхаус: "Simpson's in the Strand бірегей. Мұнда британиялықтар қаласа, жарты долларға тамақпен өзін-өзі тойдыра алады. Жұмыржол құдайы осы жерді қорғап отыр. Оның негізгі ерекшелігі – ыңғайлылық. Бұл жағымды, тыныш, көңілді орын – тамақтың тыныштық беретін ғибадатханасы. Ешқандай шулы оркестр тамақхананы рагтаймда сиыр етін жеуге мәжбүр етпейді. Жаңа келгендердің ағынына толы орталық дәліз назарды бұрмаламайды. Ол тамағымен жалғыз отырады, ал ақ киімді қызметкерлер, түтін шығаратын арбаларын итеріп, әрдайым жаңа тағамдармен дайын тұрады." Кейінірек азық-түлік рационированиеленді. 1917 жылы барлық мейрамханалар, ең қарапайымдарынан басқа, аптасына бір күн етсіз мәзір ұсынуға міндетті болды, бірақ Симпсон әлі де лосось, тіл және турбот сияқты сәнді балық тағамдарын ұсынды. Соғыс аралық жылдар Симпсон үшін тағы бір өркендеу кезеңі болды. Тридци жылдан кейін қарт Джордж Литтелтон еске алды: "Соғыстан бұрын Симпсоннан қандай таңдау жасау керектігін білдіңіз бе – қой етінің белдемесі немесе сиыр еті, екеуі де өте тамаша?" 1934 жылы ұзақ жылдар бойы қызмет еткен қақпашының қазасы баспасөзде жарияланды, бұл мекеменің жоғары беделін көрсетеді: "Олтты Мэтт" 2 миллионнан астам жеке көліктердің, таксилердің және Эдвард дәуірінде Симпсонның алдына келген кабиналардың есіктерін ашқандығы естілді." Бұл кезеңнің бас аспазы А. Уиллис болды. 1939 жылдың басында, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін, Савой тобы, қазір Руперт Д'Ойли Карте басқарып отырған, Лестер алаңының жанында Симпсонның бауырлас мейрамханасын ашуды ұсынды, бірақ бұл жобаның іске асуына көп жыл кетті. Соғыс кезінде Симпсонның ет жетіспеушілігінен қатты зардап шекті, олардың танымал сироны және қой еті арбалардан жоғалып, соғыс аяқталғаннан кейін көп уақыт өткенге дейін толық даңқымен қайта көрінбеді, өйткені Ұлыбритания 1954 жылға дейін рационда болды. Кейбір қиындықтарды жеңілдету үшін Лохиелдің Камеронмен Шотландиядан бұғы етін және темекілеуге арналған селеуді жеткізу туралы келісім жасалды. Симпсон, барлық сәнді мейрамханалар сияқты, соғыс кезінде мейрамхана тағамын бағасын бес шиллингке шектеуді енгізген ережеге бағынды.
Simpson's in the Strand is one of London's oldest traditional English restaurants. Situated in the Strand, it is part of the Savoy Buildings, which also contain one of the world's most famous hotels, the Savoy. The restaurant has been "temporarily closed" since March 2020, with a reopening date to be announced in 2024. After a modest start in 1828 as a smoking room and soon afterwards as a coffee house, Simpson's achieved a dual fame, around 1850, for its traditional English food, particularly roast meats, and also as the most important venue in Britain for chess in the nineteenth century. Chess ceased to be a feature after Simpson's was bought by the Savoy Hotel group of companies at the end of the century, but as a purveyor of traditional English food, Simpson's has remained a celebrated dining venue throughout the twentieth century and into the twenty first. P. G. Wodehouse called it "a restful temple of food". Chess matches were played against other coffee houses in the town, with top hatted runners carrying the news of each move. The Grand Cigar Divan soon became recognised as the home of chess in England. Today, one of Simpson's original chess sets is displayed in the Bishop's Room. to expand the premises, renaming it "Simpson's Grand Divan Tavern". Simpson introduced its tradition of silently wheeling large joints of meat on silver dinner trolleys to each table and carving them in front of guests, The restaurant reopened in 1904 under the name it bears today, Simpson's in the Strand, Grand Divan Tavern. In 1914 the death of the head chef at Simpson's was a sufficiently noteworthy event that The Times featured the news under the headline "Thomas Davey and his culinary patriotism". The obituary noted that Davey, who died in harness aged 72, had commanded a brigade of 100 men, and that under his supervision 1,400 pounds of English meat, 300 pounds of turbot, 100 pounds of Scotch salmon, and two wagonsful of vegetables were on average prepared for the table every day. World War I did not at first affect Simpson's supplies, though manpower was scarce. In 1915 P. G. Wodehouse wrote:
Simpson's in the Strand, is unique. Here, if he wishes, the Briton may, for the small sum of half a dollar, stupefy himself with food. The God of Fatted Plenty has the place under his protection. Its keynote is solid comfort. It is a pleasant, soothing, hearty place – a restful temple of food. No strident orchestra forces the diner to bolt beef in ragtime. No long central aisle distracts his attention with its stream of new arrivals. There he sits, alone with his food, while white robed priests, wheeling their smoking trucks, move to and fro, ever ready with fresh supplies. Later, however, supplies were rationed. By 1917 all restaurants except the most basic kind were obliged to have a completely meat free menu one day a week, though Simpson's still offered luxurious fish, including salmon, sole and turbot. The inter war years saw another high period for Simpson's. Thirty years later the elderly George Lyttelton reminisced, "Did you never know the agonising choice put before you in the pre war Simpson's – saddle of mutton or beef both perfect of their kind?" It is illustrative of the continuing high profile of the establishment that the death of its long serving doorman in 1934 was covered in the press: "It is estimated that 'Old Matt' opened the doors of over 2,000,000 private cars, taxicabs, and – in Edwardian days – hansom cabs which drew up outside Simpson's." The head chef of this period was A. W. Willis. Early in 1939, before the outbreak of World War II, the Savoy Group, now under Rupert D'Oyly Carte, proposed to open a sister restaurant of Simpson's, near Leicester Square, but this took many years to come to fruition. During the war Simpson's was severely hit by the shortage of butchers' meat, their celebrated sirloins of beef and saddles of mutton disappearing from the trolleys, not to be seen again in their full glory until long after the end of the war, as Britain remained on rations until 1954. Partial relief came with an agreement with Cameron of Lochiel to supply his venison from Scotland, as well as herrings for smoking. Simpson's, like all luxury restaurants, was included in the wartime rule imposing a five shilling limit on the price of a restaurant meal.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Соғыстан кейін Симпсон, Савой тобының қалған бөлігі сияқты, Савой қонақ үйінен босатылған официантты қолдау үшін қызметкерлерінің ереуіліне ұшырады. Бұл мәселе соншалықты маңызды деп танылды, үкімет тергеу сотын құрды. Осы даудың шешілуінен кейін мейрамхана тарихындағы келесі маңызды оқиға – Лестер скверіне жақын орналасқан Стоунс Чоп Хаусының орнында бауырлас мекеме ашу жоспарын қайта жандандыру болды. 1959 жылы Симпсон тағы бір көрнекті қызметкерін жоғалтты. Фредерик Уильям Хек үйіне қайтып бара жатқанда, мол түскі ас ішіп, 55 жыл қызмет еткеннен кейін, соның ішінде 40 жыл менеджер болып жұмыс істегеннен кейін қайтыс болды. 1955 жылдан бері Хектің көмекшісі болған Ральф Р. Смайт менеджер болып тағайындалды. 1963 жылы Савой тобы 1939 жылдан бергі мақсатына қол жеткізіп, жаңғыртылған Стоунс Чоп Хауста екінші Симпсонды ашты. 1974 жылы Англияға арналған алғашқы Мишлен гиді жарық көргенде, Ұлыбританиядағы ешбір мейрамхана ең жоғары үш жұлдызға, тіпті екі жұлдызға лайық деп табылған жоқ, бірақ Симпсон Лондондағы тоғыз мейрамхананың бірі болды, оның ішінде Le Gavroche, бір жұлдызбен марапатталды. 1978 жылы Симпсон 150 жылдығын ең алғашқы жазылған мәзірдегі барлық тағамдардан тұратын түскі аспен атап өтті, ол тасбақа сорпасынан басталып, сиыр еті мен қой етімен жалғасып, қайнатылған сироп ролымен аяқталды. Келесі жылы менюден қой еті алынып, оның орнына қоян еті қосылды, себебі жоғары сапалы қой етін табу қиын болды және ет енді сәнге енбеді. 1982 жылы, отыз жылдық үзілістен кейін, қоян еті менюге қайта енгізілді; ол крем және саңырауқұлақ соусымен берілді. 1984 жылы Симпсон әйелдерге түскі ас уақытында панельдік қабаттағы асхананы пайдалануға тыйым салатын ережені жойды. 1984 жылға дейін әйелдер жоғары қабаттағы асхананы пайдалануға шақырылды, ол пастельді түстермен әшекейленген. Сонымен қатар, бірінші қабатта зәулім безендірілген Виктория дәуірінің соңғы кезеңіндегі банкет залы бар, онда 100-ден астам адам отыра алады. Төменгі қабаттағы тағы бір банкет залы 1930 жылдардың көшпенді стилінде жасалған. Сондай-ақ екі коктейль бары бар: бірінші қабаттағы Knight's Bar, танымал Art Deco стиліндегі пианино коктейль бары және қазір тек шараларға арналған The Bishop's Room-дағы бар. Симпсон саяси кешкі асқа да танымал орын болды, ол Батыс мақсаттары институтының сүйікті орны болды, ол 1989 жылдың 25 қыркүйегінде Сальвадор президенті Альфредо Кристиани мен оның кабинетінің мүшелері үшін үлкен кешкі ас өткізді. Дәстүрлі Британия тобы да олардың жылдық кешкі астарға демеушілік етті, соның ішінде 2006 жылдың 8 ақпанында өткен кеште құрметті қонақ Саймон Хеффер болды. 1994 жылы Симпсон таңғы ас беруді бастады. Жеңіл меню де қолжетімді болды, бірақ басты назар аударылған нәрсе – мол ағылшын таңғы асы болды. Ең көп тағамды ұсыныс – «Он өлімдік күнә» болды, ол Камберленд шұжығы, жұмыртқа, жолақты және бекон, қара пудинг, қуырылған саңырауқұлақ, пісірілген қызанақ, бүйрек, қуырылған нан, бұршақ және сыңғырлап пісірілген бұршақтан тұрды. Симпсон 2017 жылы қайта жаңартылып, қайта ашылғаннан кейін таңғы ас беруді тоқтатты. Savoy Group 1998 жылы Blackstone Group жеке капитал компаниясымен сатып алынды, ал меншік иелерінің одан әрі өзгеруінен кейін Savoy Hotel және Simpson's 2005 жылы топтың қалған бөлігінен бөлініп, Fairmont Hotels and Resorts басқарады. 2020 жылға дейін Симпсонның кешкі асының ерекшелігі – сүйектегі шотландтық сиыр еті, қонақтардың үстелінде көне күміс күмбезді арбалардан кесілген, бұл мейрамхана 150 жылдан астам уақыт бойы сақтап келген дәстүр. Басқа да ерекше тағамдар – кастрюльдегі креветка, валлийлік тоқтының пісірілген тұяғы және стейк пен бүйрек пішіні, Йоркшир пудингімен бірге берілді. Ресторан 2020 жылы жабылды; 2023 жылы Савой Симпсонның күміс арбаларын, рояльдерін, шатырларын, люстраларын және басқа да жиһаздарын аукционға сатты, ал жаңа шеф-аспазбен қайта ашу жоспары жасалып жатыр. 2004 жылы жаңартылған Симпсон жаңа басшылығымен қайта ашылғанда, шахмат енді басты ерекшелік емес еді. "The Times" газеті жазғандай, бұл ғана шахмат әлемінің орталығын Лондоннан біржолата алыстатуға жеткілікті болды, оның орнын Вена мен Берлиндегі ұқсас клубтар басты. Шатта 1980 жылы Симпсонның үйінде қайта пайда болды, онда Ұлттық шахмат клубының финалы өтті. 2003 жылдың қыркүйек айында ресторанда шахматтың 175 жылдығын атап өту үшін шағын турнир өткізілді. Турнир 1840-50 жылдары Симпсонның ойындарында ойнаған бейресми әлем чемпионы Говард Стаунтонның есімімен аталды. Бұл 2009 жылға дейін жыл сайын өткізілетін осындай жарыстардың басталуына себеп болды. 2006 жылы төртінші Стаунтон Мемориалы 1986 жылдан бері ең күшті Лондондық турнир деп жарияланды, онда Майкл Адамс, Иван Соколов және Ян Тимман сияқты жоғары деңгейдегі гроссмейстерлер қатысты.
Кино мен әдебиетте
"Наваронның қарулары" фильмінде Дэвид Нивеннің кейіпкері жараланған, өліп бара жатқан серігіне сүйеніп, ол жазылғаннан кейін Лондонға оралып, бірден Симпсонға ростбиф жеуге баратынын айтады. Альфред Хичкоктың 1936 жылғы "Саботаж" фильмінде кейіпкерлер Симпсонде түскі ас ішеді. Э.М. Форстердің "Ховардс-Энд" романында Генри Уилкокс Симпсонның жанкүйері. Симпсон Шерлок Холмс әңгімелерінде де кездеседі, оның ішінде "Танымал клиент" және "Өліп бара жатқан детективтің оқиғасы", ол Холмс айтқан сөздермен аяқталады: "Менің ойымша, Симпсоннан дәмді тамақ ішпеуге болмас." П.Г. Вудхаус "Жаңа бір нәрсе" кітабында бірнеше абзацты осы мейрамханаға арнады, ал "Қаладағы Смит" романында оның екі батыры сол жерде тамақтанады: "Смит Майк киім ауыстырғанша күтті, сосын оны таксиге міндіріп Симпсонға алып барды, ол, әділ айтқанда, екі үлкен артықшылықты ұсынатын мейрамхана еді, атап айтқанда, киінудің қажеті жоқ, екіншіден, жарты тәжін төлеген соң, қанағаттана алғанша тамақ жеуге болады, егер көңілің сондай болса, қосымша төлемсіз." Симпсон Вудхаусның "Коктейль уақыты" романында да кейіпкерлердің бірі, Космо Висдом түрмеден шыққаннан кейін түскі ас ішу үшін таңдайтын мейрамхана ретінде бейнеленген.