Михаэль Гамбургер: Ағылшын-неміс аудармашысы, ақын және сыншысы

Кіріспе

Британдық аудармашы, ақын, сыншы, мемуаршы және ғалым Майкл Питер Леопольд Хамбургер (22 наурыз 1924 – 7 маусым 2007) – танымал неміс-британдық аудармашы, ақын, сыншы, мемуаршы және ғалым. Ол неміс тілінен Фридрих Хёльдерлин, Пол Селан, Готфрид Бенн және В.Г. Себальдтың туындыларын аударғандығымен және әдеби сын саласындағы еңбектерімен әйгілі болды. Оның кіші інісі Пол Хамлин (1926–2001) – баспагер.

Өмір және жұмыс

Майкл Хамбургер 1933 жылы Берлинде, Ұлыбританияға көшіп, Лондонға қоныс аударған еврей отбасында дүниеге келді. Ол Вестминстер мектебінде және Оксфордтағы Крайст-Черчте білім алды, 1943 жылдан 1947 жылға дейін Италия мен Австрияда британ армиясында қызмет етті. Содан кейін ол білімін аяқтап, біраз уақыт жазумен шұғылданды. 1951 жылы Лондон университетінің колледжінде, ал 1955 жылы Рединг университетінде жұмыс істеді. Одан кейін Ұлыбритания мен АҚШ-та көптеген академиялық қызметтер атқарды. Гамбургер Германиядағы Маунт-Холиоке колледжінде (1966–67), Буффало университетінде (1969), Стони-Брук университетінде (1970), Веслиан университетінде (1971), Коннектикут университетінде (1972), Сан-Диегодағы Калифорния университетінде (1973), Оңтүстік Каролина университетінде (1973) және Бостон университетінде (1975 және 1977) уақытша қызмет етті. 1978 жылы ол Англияға тұрақты қоныс аударды, сонымен қатар Эссекс университетінде жарты күндік профессор болып жұмыс істеді. Гамбургер көптеген маңызды неміс жазушыларының, әсіресе ақындардың аудармаларын жариялады. Оның еңбектері көптеген сыйлықтармен марапатталды, соның ішінде 1990 жылы Аристион сыйлығы және 1992 жылы Британ империясының ордені. Гамбургер Миддлтон қаласында, Саффолк графтығында тұрды және В.Г. Себальдтың «Сатурн сақиналары» романындағы кейіпкердің бірі болды. Өліміне бірнеше ай қалғанда суретші Тацита Дин оны зиярат етті, ол Майкл Хамбургер туралы әсерлі фильм түсірді, ол адамның және оның үйінің, сондай-ақ адам мен алма бағының байланысын көрсетеді. Оның ең танымал еңбектерінің бірі – «Поэзияның шындығы» (1968) атты сындық зерттеуі. Оның «Жинағы» (1941–1994, 1995) жиырмадан астам жыр жинағынан құралған. Гамбургер өзінің поэзиясы жарияланғанда сыншылардың «Майкл Хамбургер, көбінесе аудармашы ретінде танымал» деген стандартты сөздерін айтуына наразы болды. Алайда, иронияға толысымен, оның түпнұсқа поэзиясы австриялық ақын және аудармашы Питер Уотерхаус жасаған неміс тіліндегі аудармаларында жақсы танымал. Ол әдеби өмір туралы жиі пікір білдірді: оның автобиографиясының бірінші басылымы Т.С. Элиоттың сөзінен алынған «Аңшының ойыны» деген атпен шықты, оған Гамбургер өте құрметпен қарады және оның алпысыншы туған күніне арналған библиографиялық симпозиумға төрт шумақты көркем өлең арнады. Майкл Хамбургер 1964 жылы Иоганн Генрих Восс аудармасы үшін сыйлығымен және 1992 жылы Петрарка сыйлығымен марапатталды. Ол 2007 жылдың 7 маусымында Саффолк графтығындағы үйінде қайтыс болды.

Michael Hamburger was born in Berlin into a Jewish family that left for the UK in 1933, and settled in London. He was educated at Westminster School and Christ Church, Oxford and served in the British Army from 1943 to 1947 in Italy and Austria. After that he completed his degree, and wrote for a time. He took a position at University College London in 1951, and then at the University of Reading in 1955. There followed many further academic positions in the UK and the US. Hamburger held temporary appointments in German at Mount Holyoke College (1966–7), the University of Buffalo (1969), Stony Brook University (1970), Wesleyan University (1971), the University of Connecticut (1972), the University of California at San Diego (1973), the University of South Carolina (1973), and Boston University (1975 and 1977). He resettled permanently in England in 1978, the year he became a part time professor at the University of Essex. Hamburger published translations of many of the most important German language writers, particularly poets. His work was recognised with numerous awards, including the Aristeion Prize in 1990, and the Order of the British Empire in 1992. Hamburger lived in Middleton, Suffolk, and appeared as a character in W. G. Sebald's The Rings of Saturn. A few months before his death he was visited by the artist Tacita Dean, whose poignant film Michael Hamburger focuses on the man and his home and the bonding of the man and his apple orchard. Representative works included The Truth of Poetry (1968), a major work of criticism. His Collected Poems, 1941–1994 (1995) drew on around twenty collections. Hamburger himself commented unhappily on the habit that reviewers have of greeting publication of his own poetry with a ritualised "Michael Hamburger, better known as a translator ". Perhaps ironically, his original poetry is better known in its German translations, by the Austrian poet and translator Peter Waterhouse. He often commented on the literary life: the first edition of his autobiography came out with the title A Mug's Game, a quotation from T. S. Eliot, whom Hamburger greatly admired, and to whose sixtieth birthday biblio symposium he contributed an eponymous poem of four stanzas which tells its own story. Michael Hamburger was honoured with the Johann Heinrich Voß Preis für Übersetzung in 1964 and with the Petrarca Preis in 1992. He died on 7 June 2007 at his home in Suffolk.

Поэзия

Гүлді кактус. Өлеңдер 1942–1949 жж. Hand & Flower Press, Aldington 1950
Өлеңдер 1950–1951 жж. Hand & Flower Press, Aldington 1952
Екі жақты орын. Өлеңдер. Routledge & Kegan Paul; Лондон 1958
Ауа райы мен маусым. Жаңа өлеңдер. Longmans, Лондон 1963; Atheneum, Нью-Йорк 1963
Чикадилерді қоректендіру. Turret Books, Лондон 1968
Penguin Modern Poets. № 14. Penguin Books, Harmondsworth 1969 (Алан Браунжон және Чарльз Томлинсонмен бірге)
Саяхат. Fulcrum Press, Лондон 1969
Саяхат I–V. Agenda Editions, Лондон 1973
Иесіз жер. Жаңа және таңдалған өлеңдер. Carcanet Press, Cheadle, Cheshire 1973
Саяхат VI. I. M. Imprimit, Лондон 1975
Жылжымайтын мүлік. Carcanet, Манчестер 1977
Моральдық нормалар. Morden Tower Publications, Newcastle upon Tyne 1977
Суффолк вариациялары, IV. Sceptre Press, Knotting 1980
Вариациялар. Carcanet New Press, Манчестер 1981
Суффолк. Five Seasons Press, Hereford 1982
Жинақталған өлеңдер. 1941–1983 жж. Carcanet Press, Манчестер 1984
Ағаштар. Embers Handpress, Llangynog 1988
Таңдалған өлеңдер. Carcanet, Манчестер 1988
Ауадағы тамырлар. Anvil Press Poetry, Лондон 1991
Жинақталған өлеңдер. 1941–1994 жж. Anvil Press Poetry, Лондон 1995
Кейін. Anvil Press Poetry, Лондон 1997
Қиылыстар. 1994–2000 жж. қысқа өлеңдер. Anvil Press Poetry, Лондон 2000
Оқиғасыз күнделіктен. Anvil Press Poetry, Лондон 2002
Жабайы және жараланған. 2000–2003 жж. қысқа өлеңдер. Anvil Press Poetry, Лондон 2004
Төртбұрышты айналып өту. Anvil Press Poetry, Лондон 2006

Басқа

Гамбургер, Майкл. «Т. С. Элиот». Т. С. Элиот: Симпозиум, Ричард Марч және Тамбимутту құрастырған, 178-бет. Лондон: «Поэзия» басылымы, 1948 жыл.