Бельгияда электрондық дауыс беру тәжірибесі және проблемалары

Кіріспе

Бельгияда электрондық дауыс беру 1991 жылы басталды, осыған орай 1991 жылдың 24 қарашасындағы жалпы сайлау кезінде екі орын әртүрлі электрондық дауыс беру жүйелерін сынау үшін таңдалды. Бұл экспериментке рұқсат беру туралы 1991 жылдың 16 шілдесіндегі заң абсолютті көпшілік дауысымен, қарсылықсыз қабылданды. Сыналған жүйелердің бірі Нидерландыда қолданылатын сенсорлық панельге ұқсас болды. 2004 жылға дейін қолданылып келген екінші жүйе магниттік карта мен жарық қалам арқылы электрондық бюллетеньді толтыруға негізделген. 1994 жылы электрондық дауыс беру эксперименті Бельгия халқының шамамен 22 пайызына дейін таратылды. Әртүрлі дауыс беру аймақтары – үлкен қалалар, шағын ауылдар, француз тілді, голланд тілді және екі тілді аймақтар сынақтан өтті. 1999 жылы жүйе халықтың 44 пайызына дейін кеңейтілді. Бірақ PourEva сияқты ұйымдардың лоббилеуі мен жүйеге деген күмәннің күшеюіне байланысты қосымша сынақтар жүргізіліп, бақылау шаралары күшейтілді. Ең маңызды сынақ – қағаз бюллетеньдерді оптикалық оқу құралымен сканерлеуді енгізу болды. Бұл сынақ 2003 жылға дейін үш сайлауда жоспарланған, бірақ қайтадан жүргізілген жоқ. Сынақ сәтті аяқталды, ешқандай мәселе туындамады, тіпті бұл технология алғаш рет қолданылып жатқан сайлау болғанына қарамастан. Электрондық дауыс берудегі оптикалық оқу – бұл дауыс беруші растаған қағаз аудиті және адам күшімен қайта санау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Қосымша бақылау ретінде электрондық сайлау процесін қадағалау үшін сарапшылар комитеті құрылды. Бұл комитет ішкі істер министрлігінің электрондық дауыс беру жүйесін жеткізуші компанияға үлкен тәуелді екенін анықтады. 2000 жылы Аудергемдегі (Брюссельдің бір бөлігі) жергілікті сайлау нәтижелері Бельгияның барлық соттарында күдік тудырды, электрондық дауыс берудің заңдылығы мәселесі Еуропалық Адам Құқықтары Сотында көтерілді. Еуропалық сот арызды мазмұнымен таныспай-ақ қабылдамады. 2003 жылы азаматтарды жүйенің қауіпсіздігіне көндіру үшін жаңа электрондық дауыс беру жүйесі енгізілді. Электрондық дауыс беруді бастаған екі орында "билеттеу" жүйесі қолданысқа енгізілді. Бұл жүйе бойынша дауыс беру машинасының жанына принтер (магниттік карта және жарық қалам) қойылып, дауыс берушінің таңдауының қағаз көшірмесі басылып, оның бекітілуімен расталды. Сайлау аяқталғаннан кейін барлық қағаз дауыс (билеттер) саналып, электрондық нәтижелермен салыстырылды. Егер сәйкессіздік байқалса, қағаз нұсқасы басымдыққа ие болды. Бірақ қағазбен және электрондық санау нәтижелері ешбір жерде сәйкес келмеді, соның салдарынан (заңға қайшы) электрондық нәтижеге сенім артылып, ол сенімдірек деп есептелді. Бұл жаңа сынақты ұйымдастыру туралы заңда бұл тек бір сайлау үшін екендігі нақты көрсетілген. 2004 жылы Еуропалық парламент сайлауында барлық сынақтар тоқтатылды және электрондық дауыс беруге көшкен халықтың 44 пайызы магниттік карта арқылы дауыс берді. Билеттеу және оптикалық оқу жүйелері енді қолданылмайды. 1999 жылдан бері қағаздан электрондық дауыс беруге ауысқан басқа аймақтар жоқ. 1994 жылы сатып алынған жабдықтар 2004 жылы қолданылмауы тиіс еді, бірақ үкімет оны тағы бір жыл пайдалануға шешім қабылдады.

Electronic voting in Belgium started in 1991 when two locations were chosen to experiment on different electronic voting systems during the 24 November 1991 general elections. The law of 16 July 1991 to permit this experiment was passed by an absolute majority with no opposition at all. One of the systems tested was based on a touch panel similar to those used in the Netherlands. The other system, still in use in 2004, is based on a magnetic card and an electronic ballot marking device with a light pen. In 1994 the electronic voting experiment was extended to around 22% of the Belgian population. Every kind of voting area was tested: big cities, small villages, French speaking, Dutch speaking or legally speaking both languages. In 1999 the system was extended to 44% of the population. However, due to lobbying from groups like PourEva and increasing doubt about the system, new tests were done and more controls were added. The most important test is the introduction of optical reading of paper ballots in two areas. This test was scheduled for 3 elections up to 2003 and was not re conducted. The test was successful and gave no problems, despite this being the first election to use it. Optical reading of eVoting is Voter Verified Paper Audit Trail and guarantees the possibility of a human recount. The extra control introduced is the creation of an expert committee to monitor the electronic election process. That committee discovered the high dependency of the ministry of interior toward the vendor of the eVoting system. In 2000 the local elections in Auderghem (part of Brussels) were contested in all available Belgian courts and the issue of legality of eVoting was raised before the European Court of Human Rights. The European court discarded the request without analysing the content. In 2003 a new eVoting system was introduced to try to convince citizens that the system was safe. In the two locations that originally started eVoting, a "Ticketing" system was introduced. The principle of this is to add a printer next to the voting machine (magnetic card and light pen), and a paper copy of the vote is printed and approved by the voter. Once the elections are finished, all the paper votes (tickets) are counted and compared to the electronic result. In case of discrepancy, the paper version rules. The paper count and the electronic count matched nowhere, and it was decided (against the law) to favour the electronic result, which was considered more reliable. The law to organise this new test stated explicitly that this was for one election only. In 2004, for the European Elections, all the tests were ended and all 44% of the population already voting electronically did so with the magnetic card. Ticketing or Optical Reading were no longer used. Since 1999 no further locations migrated from paper to eVoting. The equipment acquired in 1994 was not supposed to be used in 2004; however, the government chose to use it for one more year.

Мәлімет берілген мәселелер

2003 жылдың 18 мамырындағы сайлауда бір кандидатқа 4096 артық дауыс берілген электрондық дауыс беру мәселесі хабарланды. Қате тек оның өзінің тізімінен көптеген басымдық дауыстары анықталғанда ғана байқалды, бұл дауыс беру жүйесінде мүмкін емес нәрсе. Ресми түсіндірме: «Компьютер жадының 13-ші позициясында бит спонтанды түрде пайда болды». Қатеге ықтимал түсіндірме – бұл дауыс беру жүйесі қорғалмаған ғарыш сәулесінен туындаған жекелеген оқиға. Сонымен қатар, 2004 жылы DigiVote жүйесінің бастапқы кодына жасалған талдау, шифрлау кілттерінің қауіпсіздігімен байланысты бірнеше анық қателерді, құпия ақпараттың жария болуын және қорғанысқа бағытталған қауіпсіз кодтау тәжірибесінің болмауын көрсетті. Дауыс беру жүйесінің шектеулі қайта ойнату шабуылдарына да осал екені анықталды. DigiVote – неміс компаниясы Brähler ICS Konferenztecknik AG-нің (неміс тілін білмейтін аймақтарда Brahler және Braehler деп те жазылады) тіркелген тауарлық атауы. Бұл компания жиналыстарда қолдануға арналған аккумуляторлық радиолық жауап беру құрылғыларын шығарады және оны Бельгияда қолданылатын дауыс беру жүйесімен шатастыруға болмайды.