Кіріспе

1975 жылы Пол Бартел режиссерлік еткен культты әрекет фильмі, 2008 жылы қайта түсірілген.

Роджер Корман продюсерлік еткен, Пол Бартел режиссерлік еткен және Дэвид Каррадиннің басты рөлде ойнаған. Фильм 2000 жылы дистопиялық американдық қоғамда өтеді, онда қатілдік Transcontinental Road Race ұлттық ойын-сауық нысанына айналған. Сценарий 1956 жылы жазылған Иб Мельхиордың "Жарысшы" атты әңгімесіне негізделген.

Сюжет

"79 жылғы әлемдік құлдыраудан" кейін жаппай азаматтық наразылықтар мен экономикалық қиындықтар басталды. АҚШ үкіметі әскери басқарумен тоталитарлық режимге айналды. Халықты бағындыру үшін үкімет Трансконтинентальдық автокөлік жарысын құрды, онда жүргізушілер күшті машиналарын пайдаланып елді кезіп өтеді. Бұл жарыс зорлық-зомбылық, қанды оқиғалар және бонус ұпайлары үшін бейкүнә жаяу жүргіншілерді қасақана қағып өлтірумен танымал. 2000 жылы 20-ші жылдық жарысқа қатысқан бес жүргізуші, кәсіби күреске ұқсас бейнелермен және сәйкес тақырыптық машиналармен көзге түсті: Франкенштейн – құпия қара киім киген чемпион және ұлттық қаһарман; Машиналы Джо Витербо – Чикаголық қатыгез гангстер; Каламити Джейн – ковбой қыз; Матильда Гун – неонацист; және Нерон Батыр – римдік гладиатор. Екінші орын алған чемпион Джо Витербо Франкенштейнді жеңіп, жарыста жеңіске жетуге ең бейілді болды. 1770 жылдардағы Америка революциялық соғысының батыры Томас Пейннің ұрпағы Томас Пейн басқарған қарсылық тобы, қазіргі уақытта тек «Президент мырза» деп танылатын адам басқаратын режимге қарсы көтеріліс ұйымдастыруды жоспарлады. Олар жарысты саботаж жасап, көптеген жүргізушілерді өлтіріп, Франкенштейнді тұтқынға алып, Президент мырзаға қарсы пайдалануды көздеді. Топқа Пейннің шөбересі Энни Смит, Франкенштейннің навигаторы көмектеседі. Ол оны тұзаққа түсіріп, орнына екіліктерді қоюды жоспарлайды. Пейн ханымның өзі жасаған пираттық ұлттық хабарламаға қарамастан, қарсылықтың жарысты бұзуы үкімет тарапынан жасырылып, оның орнына француздар кінәланды, олар елдің экономикасын және телефон жүйесін құлатқандары үшін де айыпталды. Бастапқыда қарсылық жоспары сәтті болады: Нерон Батыр ұпай үшін қағып өткен «бала» бомба болып шыққандықтан қаза табады, Матильда Гун қарсылық жасаған жалған бағыт бойынша жүріп, тік жардан құлайды, ал Матильда Гунның өліміне куә болған Каламити Джейн кездейсоқ жер минасына түседі. Бұл жарыста тек Франкенштейн мен Машиналы Джо Витербо қалады. Франкенштейн жарыста өміріне жасалған барлық қастандықтан аман қалғанда, Энни Франкенштейннің бетпердесі мен деформацияланған бетінің жай ғана маска екенін біледі; ол, шын мәнінде, осы рөлде жарысуға арнайы дайындалған мемлекеттің кездейсоқ тәрбиеленушілерінің бірі, және олар өлген сайын немесе қатыгездікпен мүгедек болған сайын, олар жасырын түрде ауыстырылады, сондықтан Франкенштейн жойылмас сияқты көрінеді. Қазіргі Франкенштейн Энниге өзінің Президент мырзаны өлтіру жоспарын ашады: жарыста жеңіске жетіп, Президент мырзамен қолдасса, ол оң қолындағы протезде орнатылған гранатаны жарылқазады. Алайда, жоспар Машиналы Джо Витербо Франкенштейнге шабуыл жасағанда бұзылады, және Энни оны Франкенштейннің «қол гранатасын» пайдаланып өлтіруге мәжбүр болады. Жарысқа қатысқан жүргізушілер мен қарсылық күштерін жеңіп, Франкенштейн жарыстың жеңімпазы деп жарияланады, бірақ ол жараланғандықтан бастапқы «қол гранатасы» шабуыл жоспарын орындай алмайды. Оның орнына Энни Франкенштейннің костюмін киіп, Президент мырзаның орнына тұрып, оған пышақтап шабуыл жасауды жоспарлайды. Ол мұны істеуге үлкермей тұрып, Томас «Франкенштейн» Энниді өлтіргенін сеніп, оқтап алады. Нағыз Франкенштейн шатастықты пайдаланып, Президент мырзаның сахнасына көлігімен шағылысып, оны өлтіру арманын орындайды. Франкенштейн жаңа президент болады, Энниге үйленеді және Томасинаны мемлекетті қайта құру және диктатураны тарату үшін Ішкі қауіпсіздік министрі етіп тағайындайды. Трансконтинентальдық автокөлік жарысының хабаршысы Джуниор Брюс жарысты жоюға қарсы шығып, зорлық-зомбылықты көрсетудің қажеттігін мәлімдейді. Оның шағымдарына ашуланған Франкенштейн Брюсті көлігімен қағып, Эннимен бірге көпшіліктің ықыласымен кетеді.

Жазу және әзірлеу

Роджер Корман "Ролерболдың" (1975) алдын ала жарнамасының артықшылығын пайдаланып, футуристикалық әрекет спорты туралы фильм түсіргісі келді. Ол Иб Мелхиордың әңгімесін сатып алып, оны бейімдеу үшін Роберт Томды жалдады. Режиссер Пол Бартел оның түсірілуі мүмкін емес деп ойлады, сондықтан Чарльз Б. Гриффит оны қайта жазды. Корман басты рөлді Питер Фонда ойнауын қалаған, бірақ ол сценарийді оқып, оны түсіруге тым абсурдті дей отырып бас тартты, сондықтан Дэвид Каррадин рөлге бекітілді; Каррадин адамдар оны "Кунг-фудағы" Кейннен гөрі басқаша қабылдасын және кино мансабында алға жылжу үшін осындай рөлді ойнағысы келді. Каррадинге фильмнің кірісінен 10% төленді.

Үй медиасы

Шырқаңдар! Factory 2010 жылдың 22 маусымында 1/A аймағында Deluxe Edition DVD және Blu-ray шығарды. Бұрынғы бейне нұсқалары VHS және DVD форматында Buena Vista Home Entertainment және New Concorde сияқты студиялар тарапынан жарық көрген.

Кассалық жинақ

Variety басылымының хабарлауынша, фильм АҚШ-та 4,8 миллион доллар табыс тапқан. Тағы бір мәлімет бойынша 5,25 миллион доллар болған.

Бейне ойындар

1982 жылы ZX81 компьютерлері үшін (және 1983 жылы ZX Spectrum үшін) шыққан Maze Death Race видео ойыны, қаптамасы, атауы және көлік жүргізу мазмұны арқылы фильмге ұқсас. Carmageddon видео ойындары сериясы Death Race 2000 фильмінің сюжетінен, кейіпкерлерінен және көлік дизайнынан көп нәрсе алған. Алғашқы ойын 1990 жылдары комикстер сериясына негізделген болуы жоспарланған, бірақ кейін жоспар өзгертілді.

Комикстер

Death Race 2020 деп аталатын комикс-сериалдың жалғасы 1995 жылдың сәуір-қараша айларында Роджер Корманның қысқа ғұмырлы Роджер Корманның Космикалық комикс баспасынан жарық көрді. Оны 2000 AD комиксімен танымал Пат Миллс жазды, ал суреттерін Кевин О'Нилл (және қосымша суреттерді Тревор Горинг) салған. Миллс пен О'Нилл бұрын бірнеше комикстерде, оның ішінде "Маршал Заңы" комиксінде бірге жұмыс істеген. Комикс-сериясы, атауынан көрініп тұрғандай, фильм аяқталғаннан кейін 20 жыл өткен оқиғаны көрсетеді және Франкенштейннің жарысқа қайта оралуымен айналысады. Бұл серияда жаңа жарысқа қатысушылар: Фон Датч, Алкоголик, Клоун Хэппи, Степпенвольф, Рик Ресус және Гарри Кэрри енгізілді. Комикс-сериясы сегіз нөмірден кейін тоқтатылып, оқиғасы аяқталмай қалды.

Қайта жасау сериясы

Пол У. С. Андерсон 2008 жылғы 22 тамызда шыққан «Өлім жарысы» атты туындыны қайта түсірді, басты рөлді Джейсон Стэтам сомдады. Қайта түсіру жұмысы 2007 жылдың тамыз айының соңында басталды. Бұл жаңа нұсқада Стэтамнан басқа, Ян МакШейн, Джоан Аллен және Тайрис Гибсон да ойнады. Сонымен қатар, Дэвид Каррадин Франкенштейн рөлін қайта ойнап, дауыспен камео жасады. «Өлім жарысы 2» (2010) және «Өлім жарысы 3: Inferno» (2013) деп аталатын екі тікелей DVD-ге шығарылған түпкілікті фильмдері, Лука Госс, Танит Феникс, Дэнни Трехо және Винг Рэймс қатысуымен, сондай-ақ «Өлім жарысы: Анархиядан тыс» (2018) атты тікелей DVD-ге шығарылған жалғасы да түсірілді.

Жалғасы

Роджер Корман продюсерлік еткен және 2017 жылдың басында шыққан «Death Race 2050» фильмінің ресми жалғасы жарық көрді.

Танымал мәдениетте

Buckethead тобының "Isle of Dead" әнінің басында фильмнен қысқа үзінді естіледі. 1992 жылы Роджер Корман өндірген "Мунчи кері шабуыл жасайды" фильмінде фильмнің кадрлары (соның ішінде тікұшақпен қуу сахнасы) "Өлім жарысы 2000" атты бейне ойынының бір бөлігі ретінде қолданылады. The Alex Jones Show бағдарламасы жиі Harold есімді кейіпкердің ұпалды жүйесін түсіндіретін сахнаның аудиосын қолданады. Бағдарлама сондай-ақ Soylent Green және They Live сияқты басқа да антиутопиялық фильмдерден алынған кадрларды қамтитын ұқсас промо-роликтерді де көрсетеді. Jumpsteady тобының "In The Last Second" әнінің кіріспесінде Machine Gun Joe-ның фильмдегі алғашқы өлтіруінен үзінділер пайда болады. Фильмнен алынған үлгілер 1991 жылғы Bomb the Bass әні "Dune Buggy Attack 1991"-де кеңінен қолданылған. Panty & Stocking with Garterbelt анимациялық сериалының 1-ші эпизодының екінші бөлімі "Death Race 2010" деп аталады, бұл фильмнің атына сілтеме жасау.