Кіріспе

Панкост ісігі – өкпенің ең жоғарғы бөлігінде пайда болатын ісік. Бұл өкпе қатерлі ісігінің бір түрі, ол негізінен оң немесе сол өкпенің жоғарғы ұшында орналасады. Әдетте, ол қабырғалар мен омыртқа сияқты жақын тіндерге таралады. Панкост ісіктерінің көпшілігі – ұсақ емес жасушалы өкпе қатерлі ісігі. Өсіп келе жатқан ісік брахиоцефальдік тамыр, қолыстық артерия, диафрагмалық жүйке, қайталама қалқанша безі жүйкесі, вагус жүйкесі және ерекше жағдайда, симпатикалық ганглий (жұлдыз тәрізді ганглий) сияқты көптеген жақын құрылымдардың қысылуына әкеледі. Бұл әртүрлі белгілерге, ең бастысы жақын симпатикалық жүйкелердің қысылуынан туындайтын Горнер синдромына себеп болады. Панкост ісігі алғаш 1924 және 1932 жылдары оны сипаттаған американдық радиолог Генри Панкосттың құрметіне аталған. Оның алғаш рет жіктелуінен бері емдеуде үлкен жетістіктерге қол жеткізілсе де, хирургиялық араласу мүмкіндігінің төмен болуына байланысты Панкост ісігін емдеу қиын болып қалады, сондықтан да оның болжамы нашар.

Тарих

Панкост ісігін алғаш рет 1838 жылы Харр "кейбір нервтерге әсер ететін ісік" деп сипаттады. 1924 жылға дейін ісік толыққанды зерттелмеді, сол кезде Филадельфиялық радиолог Генри Панкост көптеген еңкейген кеуде ісігінің жағдайларын зерттеп, олардың барлығында бірдей радиографиялық белгілер мен клиникалық симптомдар болғанын анықтады. Мұндай симптомдардың қатарында – сегізінші мойын, бірінші және екінші кеуделік нерв талшықтарының таралу бағытында қолдың ауыруы, сондай-ақ "симпатикалық құбылыстар" болды. 1932 жылы Панкост екінші мақаласын жариялады, онда ісікке "өкпенің жоғарғы сулькусы ісігі" деген ат берілді.

Эпидемиология

Панкост ісігі өкпе қатерлі ісігінің сирек кездесетін түрлерінің бірі болып табылады, ол өкпе қатерлі ісігі жағдайларының шамамен 3-5% құрайды. Өкпе қатерлі ісігі әлем бойынша ең көп кездесетін екінші қатерлі ісік түрі болып есептеледі. Басқа көптеген өкпе қатерлі ісіктері сияқты, Панкост ісігі де көбінесе ерлерде және егде жастағы адамдарда кездеседі, ал орташа диагноз жасы 60-70 аралығында болады.

Ісіктің сатысы

Панкост ісіктері басқа көптеген ұсақ емес жасушалы өкпе қатерлі ісіктері сияқты, ісік, түйін және метастаз (TNM жүйесі) бойынша, сондай-ақ ауырлық дәрежесін көрсету үшін сандар (1-4) арқылы сатыланады. Ісікті толыққанды резекциялау ұсынылғанмен, оның орналасуы және маңызды құрылымдарға (мысалы, жүйкелер мен омыртқаға) жақындығы хирургиялық араласуды қиындатуы мүмкін. Ішек қызыл жолының/трахеяның қатысуы, омыртқаның 50%-дан астам зақымдануы сияқты көптеген абсолютті қарсы көрсетімдер де болуы мүмкін. Осыған байланысты, қатерлі ісіктің сатысына қарай, емдеуге операцияға дейін сәулелік терапия мен химиотерапия (неоадъювантты емдеу) кіруі мүмкін. Хирургиялық емдеу өкпенің жоғарғы бөлігін және оған байланысты құрылымдарды (субклавиалық артерия, вена, қолқа арқасының тармақтары, қабырғалар мен омыртқа денелері) алып тастаудан, сондай-ақ медиастинальды лимфаденэктомиядан тұрады. Хирургиялық кіру кеуде қуысының артқы немесе алдыңғы жағынан, сондай-ақ оның модификациялары арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Хирургиялық емес емдеуге тек сәулелік терапия немесе емдеудің жаңа комбинациялары бойынша клиникалық сынақтар кіруі мүмкін.