Кіріспе

Сканниядағы қала, Швеция. 1285 жылы қаланың атауы Ystath деп жазылған. Оның түпкі мағынасы толыққанды түсініксіз, бірақ "y" әрпі ықтимал ескі сөзбен байланысты, яғни қасиетті жиде ағашымен, ал "stad" сөзі қала немесе жер дегенді білдіреді.

Тарих

Роскилде епискобы және Лунд архиепискобы Абсалон заманынан кейін, 11 ғасырда аймаққа бейбітшілік келді, балықшы отбасылары Васса өзенінің сағасына қоныстанды, себебі сельдь балық аулау сауданың басты көзіне айналды. Истад қаласы 1244 жылға дейін құжаттарда есімдерін таппады, ол король Эрик өзінің інісі Абельмен қалаға келгені туралы жазбада көрсетілген. 1267 жылы францискандық монастырь, Грэбродраклострет құрылды, ал Истад 14 ғасырда Ганза одағына қосылды. 1599 жылғы жарғы қалаға өгіздерді экспорттау құқығын берді. Истад, Сканияның барлық аймағымен бірге, 1658 жылғы Роскильде шартынан кейін Даниядан Швецияға өткізілді.

Экономика

Қаланың маңызды салаларының бірі – сауда, қолөнер және туризм. Бұл, Скания провинциясындағы ең жақсы сақталған ортағасырлық қалалардың бірі болуымен және Валландер детективтік романдарымен байланыстылығымен байланысты.

Көлік

Кемежай порты Данияның Борнхольм аралына, Германияның Сассниц қаласына және Польшаның Свинуйсте қаласына қызмет көрсетеді, соңғысы Мальмёден оңтүстікке қарай E65 тас жолының бөлігін құрайды. Ystad қаласы Ystad Line және Österlen Line теміржолдарымен байланыстырады. Жолаушылар тасымалы Мальмё мен Симришамн арасында жүзеге асырылады (Skåne Commuter Rail компаниясы басқарады). 2017 жылдың желтоқсанына дейін Дания мемлекеттік темір жолдары (ДМТЖ) жүргізген Эресунн көпірі арқылы Ystad пен Копенгаген қалаларын тікелей теміржолмен байланыстырды.

Спорт

Истадтағы ең танымал спорт түрі - гандбол, онда екі ірі клуб бар. Ystads IF Elitserien-де (2008 жылдан бастап Швецияның ең жоғары ерлер ұлттық лигасы), ал IFK Ystad 1-ші дивизионда (2008 жылдан бастап екінші ең жоғары лигада) ойнайды. Бірнеше әйгілі гандболшы осы клубтар құрамында ойнаған, соның ішінде Пер Карллен.

Медиа

Қазіргі уақытта Ыстадта жарияланатын жалғыз газет – "Ystads Allehanda", ол сонымен қатар көршілес Скуруп, Томелилла, Симришамн және Сёбо муниципалитеттерінің жаңалықтарын да жабады. Газет 1873 жылы негісталған.

Қызықты орындар

Швецияның ең жақсы сақталған ортағасырлық монастырьларының бірі – Грейфриарс аббаттығы – Истад қаласында орналасқан. Қалада сонымен қатар үлкен ортағасырлық шіркеу, Мәриям шіркеуі (Мариакыркан) де бар. Екеуі де готикалық Ханза сәулетінің күшті ықпалында (Балтық теңізі маңындағы шіркеулерде де көрінеді, мысалы, Хельсинборг, Мальмё және Росток қалаларында) және Швециядағы кірпіш готиканың ең көрнекті мысалдарының бірі болып табылады. Бұған қоса, ортағасырлық қала сәулетінің сақталған бөліктері бар, мысалы, латын мектебі (шамамен 1500 жылы салынған) және бірнеше қалалық үйлер. Қала сондай-ақ Еуропалық кірпіш готика жолына енген. Мәриям шіркеуінің мұнарасынан Мұнара күзетшісі (tornväktaren немесе lurblåsaren) Истад халқына қала өрттен және жаулардан аман екенін білдіру үшін сағат 21:15-тен 01:00-ге дейін әр 15 минут сайын дауысын естіртеді. Мұнара күзетшісі дауыс берер кезде арнайы сөздер айтады: "Сағат (мысалы, он екі) соғып тұр. Барлығы тыныш! Құдай қаламызды өрттен және ұрылардан сақтасын!". Бұл дәстүр XVIII ғасырдан бері сақталып келеді.