Сёдеркёпинг: Швеция тарихы және Гёта каналы маңындағы қала

Кіріспе

Söderköping – Швециядағы Эстергётланд аймағындағы Söderköping муниципалитетінің орналасқан жері. 2010 жылы оның халқы 6 992 адамды құрады. Söderköping халқы аз болғанына қарамастан, тарихи себептерге байланысты әдетте қала деп аталады. Дегенмен, Швеция статистикалық бас басқармасы тек 10 000-нан астам халқы бар елді мекендерді ғана қала деп есептейді. Söderköping Норрчёпинг қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 15 км қашықтықта орналасқан.

Тарих

1592 жылы көптеген дау-дамайлар мен діни қақтығыстар кезінде Швеция тағына сайланғаннан кейін Зигмунд III Ваза Швеция мен Польша-Литва одағының патшасы болды. Протестанттық реформация мен католиктік контрреформация сол кезде Еуропаның түкпір-түкпірінде қарқынды жүріп, бір-бірімен қақтығысты. Содан кейін, 1593 жылы ол Швецияның протестант көпшілігіне діни еркіндік беру және елдегі діни алауыздықтарды басу үшін барлық секталармен келісімге қол қойды. Келісімге қол қойылғаннан кейін елдегі діни шиеленіс біраз уақытқа басылды, бірақ 1594 жылы Зигмундтың әрекеттері салдарынан қайта жанданып, күшейді. 1595 жылы Сословиелер Риксдағы Сёдерчепингте жиналды (соның салдарынан кейде Сёдерчепинг Риксдағы деп аталады) және оның католик немере інісі Зигмундтың орнына Швеция герцогы Карл IX-ты Швецияның регенті етіп сайлады, бірақ ол Зигмундты ресми түрде тақтан түсірмеді, өйткені ол патша ретіндегі келісімін, сондай-ақ 1593 жылғы Уппсала Синодымен жасалған келісімді бұзған еді. Оның орнына ол католиктік контрреформация шараларын қолдады, жоғары лауазымдарға католиктерді тағайындады және осы діни тұрақсыз кезеңде католиктік мектептер ашты – бәрі де 1593 жылғы Синодпен жасалған келісімді бұзу болды. Жаңадан туған дау 1594 жылы шиеленіске жетті, нәтижесінде Риксдаг оның билігін тоқтатты, ал Зигмундтың Швеция тағына талаптануы келесі жеті онжылдыққа созылған династиялық соғыстарға, яғни Польша-Швеция соғыстарына әкелетін оқиғалар тізбегіне айналды. Ол 1600 жылдың 24 ақпанында Линчепингте Риксенс стэндерлері арқылы ресми түрде тақтан бас тартқаны жарияланды. Сол Риксдаг король Зигмундтың одақтастары ретінде Карл IX-тың швед дворяндарынан сегіз қарсыласын өлім жазасына кесуге келісім берді. Ерте орта ғасырларда бұл Storån және Lillån өзендерінің қосылған жерінде орналасқан Швецияның ең маңызды порты болды, негізінен Любекпен тұз, мата, май және сыра саудасы жасаған. Өзендердің лайлануы сауда орталығы ретінде оның құлдырауына әкелді. Сёдерчепинг Гёта каналының шығыс жағында орналасқан, бұл 1832 жылы Гётеборгты Балтық теңізімен ішкі су жолдары арқылы байланыстыратын 390 километрлік канал.

Sigismund III Vasa became king of both Sweden and the Polish–Lithuanian Commonwealth in a personal union upon his election to the Swedish throne in 1592 amidst much controversy and religious strife. The protestant reformation and Catholic counter reformation were in full swing and at odds everywhere in Europe in the day. Subsequently, in 1593, he signed an agreement to guarantee religious freedom to the Protestant majority of Sweden and to pacify the Protestant concerns overall by all sects and the religion generated unrest in the country settled down for a time once the agreement was in place, but it came to rise refreshed and stronger in 1594 because of Sigismund's actions. In 1595 the Riksdag of the Estates assembled at Söderköping (consequently sometimes known as the Riksdag of Söderköping) and elected Duke Charles IX of Sweden as regent of Sweden in place of his Catholic nephew Sigismund—though it did not formally depose Sigismund—because he had violated his agreement as king elect and that of 1593 with the Uppsala Synod and had instead championed Catholic counter reformation measures, appointed Catholics to high offices and established catholic schools during this religiously volatile era—all in violation of his agreement with the Synod in 1593. The renewed controversy came to a head in 1594, resulting in the Riksdag setting aside his authority, and the whole history of Sigismund with his claim on the Swedish throne became a succession of trigger events leading to the subsequent seven decades of dynastic warfare known as the Polish–Swedish wars. He was formally deposed by the Riksens ständer at Linköping, 24 February 1600, which declared he had abdicated his throne. The same Riksdag approved the execution of eight of Charles IX's opponents in the Swedish nobility as allies of King Sigismund. In the early middle ages it was the most important port in Sweden at the confluence of the Storån and Lillån rivers trading mainly with Lubeck, principally in salt, textiles, butter and beer. Silting eventually led to its demise as a trading centre. Söderköping stands at the eastern end of the Göta Canal, a 390 km long canal opened in 1832 to connect Gothenburg to the Baltic Sea by inland waterway.

Көрікті жерлер

13-ші ғасырдың басында салынған екі шіркеу қала орталығына жақын орналасқан: Сент-Лоуренс шіркеуі мен Дротем шіркеуі. Бүгінде Сёдершепингке Гёта каналымен қайық саяхаты жасауға келген шетелдік туристер көптеп келеді, сонымен қатар бұл қала аймақ тұрғындары үшін де танымал демалыс орны. Гёта каналының жағасындағы "Смультронстальден" мұзбастық дүкені жақсы танымал. Сёдершепингке көптеген оқиға іздеушілер жиналады, себебі қала орталығында бірнеше шағын альпинизм маршруттары бар, ал архипелаг тек бірнеше шақырым қашықтықта. Жыл сайын күзде ортағасырлық фестиваль – Söderköpings gästabud өткізіледі.