Кіріспе

Халықтан жабық трибуналдағы дауларды шешу

Құпия сот – бұл жұртшылыққа ашық болмайтын, әсіресе сот процесінде жаңалықтарда кеңінен жарияланбайтын сот. Әдетте, іс бойынша немесе судьяның шешімі бойынша ресми тіркеме жасалмайды. Көбінесе айыптама болмайды. Құпия соттар қазіргі заманғы көптеген диктатуралық режимдерге тән, бірақ сонымен қатар көптеген демократиялық елдерде де ұлттық қауіпсіздік қажеттілігімен байланысты қолданылады. Бұл мәселе көптеген салаларда қызу пікірталас тудырады, бірақ Батыс әлемінде ол "жоғары мақсатты" қорғау ретінде қарастырылады.

Кеңес Одағы

Жозеф Сталиннің тұсында Кеңес Одағындағы Ұлы тазалаулар Мәскеу сот процестерімен ең көп есте қалады, бұл соттарда әділдік қоршауға айналған. Алайда, Террор құрбандарының басым көпшілігі жасырын сотталды. Михаил Тухачевский және оның Қызыл Армия офицерлері әскери трибуналдың жасырын отырысында сотталды, ал олардың атылуы туралы хабар тек кейін ғана жарияланды. Мәскеу сот процестерінің төрағасы Василий Ульрих көптеген жасырын сот процестеріне де төрағалық етті, олар небәрі бірнеше минутқа созылып, ол алдын ала дайындалған айыптама мен үкімді жылдам оқып шықты.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда 17 ғасырдың басында Англия королі Чарльз I тұсындағы Жұлдызды палата ең танымал құпия соттардың бірі болды. Жұлдызды палатаның теріс әрекеттері Оливер Кромвельдің айналасында біріккен оппозицияның маңызды себептерінің бірі болды және нәтижесінде, тақтан түскен король өлім жазасына кесілді. "Жұлдызды палата" термині ешкімге есеп бермейтін (жоғары басшыдан басқа) сотты білдіретін жалпы атауға айналды және саяси наразылықты басу немесе үкіметтің қарсыластарын жою үшін пайдаланылды. R v Incedal және Rarmoul Bouhadjar (2014) ісі Ұлыбританияда толығымен құпия өткізілетін алғашқы сот процесі болуға тиіс болған. Бірақ, Апелляциялық сот толық құпиялылыққа жол бермеді.

Америка Құрама Штаттары

Ұлттық барлау жүйесінің FISA соттары бастапқыда құпия соттар ретінде құрылған және 1978 жылғы «Шетелдік барлау қызметін қадағалау туралы» заңға сәйкес, құпия сот отырыстарын өткізуге және құпия жазалар тағайындауға уәкілетті. Бұл сотта іс жүргізетін адвокаттар соттағы кез келген іс туралы ақпаратты жария етуге қатысты құпиялылыққа қатысты бұйрыққа бағынады. Сотқа тартылған адамдарға да құпиялылық бұйрығы қолданылады. Сот отырыстары тек судья мен үкімет өкілдерінің қатысуымен, тараптарсыз өтеді. Мұндай жағдай, соттың қабылдамайтын өтініштерінің азайып бара жатуымен бірге, сарапшыларды оны «резеңке мөр» деп сипаттауға әкелді; бұрынғы Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің талдаушысы Расс Тайс оны «резеңке мөрмен жабдықталған кенгуру соты» деп атады.