Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анда муниципалитеті, ресми түрде Анда муниципалитеті (Болиноа: Babali nin Anda; ; ; ), Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. Осы провинцияның бұл бөлігінде ерекше, Болиноа самбали тілі немесе Бинуболиано муниципалитет пен оған іргелес Болиноа қаласында басымды түрде қолданылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 41 548 адамды құрайды.
Municipality in Pangasinan, Philippines
Anda, officially the Municipality of Anda (Bolinao: Babali nin Anda; ; ; ), is a 3rd class municipality in the province of Pangasinan, Philippines. Unique in this part of the province, The Sambalic language of Bolinao or Binubolinao is primarily spoken in the municipality and the adjacent town of Bolinao. According to the 2020 census, it has a population of 41,548 people.
Тарих
Лингяен шығанағының солтүстік-батыс бөлігінде Анда аумағын құрайтын аралдар тобы орналасқан. XIX ғасырдың ортасына дейін муниципалитет құрайтын аралдар адам қоныстанбаған. Теңізшілер мен балықшылар жағалауды тек сирек кездесетін панажай ретінде пайдаланған. Болианаода «Андрес де ла Круз Кулайо» деп лақап аталған Андрес де ла Круз Качо жайылымға және құнарлы жазықтарға қолайлы кең жерлерді, сондай-ақ егіншілік үшін мол су көздерін тапты. Ол 1842 жылы Болиано қаласынан үлкен қайықпен бірнеше отбасыны әкеліп, оларды Кабарруян аралына таратып орналастырды. Халық саны жылдам өсті. 1842 жылдың 10 мамырында алғашқы қоныс аударушылар қазіргі Долаоан ауылына қонды, қоныс салып, Сан-Мигель Архангелді өздерінің қасиетті қамқоршылары деп таңдады. 1842 жылдың 25 мамырында олар Карот және Кабуганды құрды, ал Санта-Люсия екі елді мекеннің де ортақ қасиеттісі болды. Сол жылдың маусым айының бірінші күні Тоңдол негізі қаланды. Сабилиг маусымның ортасында мекенделді. Макалинг маусымның үшінші аптасында басып алынды. Сол уақытта ешбір отбасы Ториториде тұруға келіспегендіктен, ол жер айналып өтілді. Қоныс аударушылар Ауиле және Аруабқа (қазіргі Роксас) бет бұрды және шілде айының басына қарай олар осы аймақта қоныстар құрды. Тамыз айында Маль-Онг, Аваг, Санта-Рита және Сан-Николас елді мекендері құрылды. 1842 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейінгі төрт айдың ішінде Кабарруян аралы толығымен қоныстанды. Алғашқы қоныс аударушылардан кейін қоныс аударушылар ағыны бірте-бірте күшейді және бірнеше жылдың ішінде халық саны муниципалитет құруға жетті. 1849 жылдың қаңтар айында Дон Пабло Качо Валерио өзінің ұлы Дон Доминго арқылы жаңа қала құру мақсатында көшбасшылардың кеңесін шақырды. Көшбасшылар жаңа қала құру туралы петиция жазып, 1849 жылдың 15 наурызында оның көшірмелерін Иба, Замбалес қаласындағы сол кездегі алкальде Дон Хосе Санчес и Геррероға және Манила архиепископына жіберді. 1849 жылдың 26 мамырында алкальде петицияны қанағаттандыратын жауап берді. Болианоның діни қызметкері, әкесі Хуан Миграно, капитан Фелипе Качо Валерио және басқа да муниципалдық қызметкерлерімен бірге алкальде Кабарруянға қала орнына қолайлы жерді таңдау үшін келді. Олар аралдың ортасындағы Сегат деген жерде, қазір Намабаган деп аталатын жерде келісімге келді. Плаза, шіркеу, қалалық әкімшілік, монастырь, зират және көшелер үшін жерлер 1850 жылдың 20 қаңтарында алкальденің бұйрығымен белгіленді. Анда бұрын Болиано муниципалитетінің бір бөлігі болған.
On the north west portion of Lingayen Gulf lies a group of islands which comprise the territory of Anda. Before the middle of the nineteenth century, the islands which comprise the municipality were uninhabited. Only occasionally did seafarers and fishermen use the coast as havens. Andres de la Cruz Cacho, fondly called in Bolinao as Andales Kulayo, discovered a vast tract of land suitable for grazing and fertile lowlands, and an abundant spring for agriculture. It was he who brought families from the town of Bolinao aboard a big boat and dispersed them on the island of Cabarruyan in 1842. The spread of population was rapid. On May 10, 1842, the pioneers landed on what is now the barrio of Dolaoan, put up a settlement, and chose San Miguel Arcangel as their Patron Saint. On May 25, 1842, they established Carot and Cabungan with Santa Lucia as the common Saint of the two settlements. In the first of June of same year, Tondol was founded. Sablig was settled in the middle of June. By the third week of June, Macaleeng was occupied. No family was willing, to stay in Toritori at the time and so the place was bypassed. The settlers proceeded to Awile and Aruab (now Roxas) and by early July, they have established settlements in the area. By August, Mal Ong, Awag, Santa Rita, and San Nicolas were established. Within a period of only four months, May to August, 1842, the whole island of Cabarruyan was populated. A steady stream of settlers followed the first pioneers and soon within a few years, the population was large enough to form a municipality. In January, 1849 a conference of leaders was called by Don Pablo Cacho Valerio through his son Don Domingo with the end in view to established a new town. The leaders drafted a petition for the creation of a new town and sent copies on March 15, 1849, to Don Jose Sanchez y Guerrero, the then Alcalde at Iba, Zambales and to the Archbishop of Manila. On May 26, 1849, the Alcalde brought the reply granting the petition. Accompanied by the Parish Priest, Rev. Fr. Juan Migrano, Capitan Felipe Cacho Valerio, and other municipal officials of Bolinao, the Alcalde came to Cabarruyan to choose a suitable location for the town site. They agreed on Segat in the center of the island which is now known as Namagbagan. The site for the plaza, church, town hall, convent, cemetery, and streets were laid out on January 20, 1850, by order of the Alcalde. Anda was once a part of the municipality of Bolinao.
География
Муниципалитет негізінен Кабарруян аралынан (Анда аралы деп те аталады), сондай-ақ оны қоршаған шағын аралдардан тұрады. Өз жағажайлары мен үңгірлерімен танымал Жүз аралға жақын орналасқандықтан, Анда "Жүз аралдың анасы" деп аталады. Анда Лингаеннен және Маниладан шалқары орналасқан.
The municipality consists primarily of Cabarruyan Island (also known as Anda Island), as well as minor surrounding islets. Because of Anda's proximity near the Hundred Islands, a popular tourist destination for its caves and beaches, it is the so called "Mother of the Hundred Islands." Anda is from Lingayen and from Manila.
Тіл
Анда халқы көбінесе пангасинан, болинао және илокано тілдерінде сөйлейді.
The people of Anda generally speak Pangasinan, Bolinao, and Ilocano.
Экономика
Қала егіншілік пен терең теңізде балық аулау есебінен гүлденеді. Бұрын қаладағы даму баяу болды, себебі Анданы материктік Болианодан бөліп тұратын Катубиг арнасынан өту үшін қону баржасына тәуелділік болды. 1996 жылы муниципалитетті материкке жалғастыратын көпір салынғаннан кейін сауда көбейді. Бұл көпір, «Анда көпірі» деп белгілі, сол кездегі президент Фидель В. Рамос тарапынан демеушілік етіліп, ашылу салтанаты өткізілді, ол Пангасинаннан шыққан. Бағаналарға, әсіресе туризммен байланысты жерлерге жылдам қол жеткізу үшін негізгі жолдар бетонмен жабылды.
The town thrives on farming and deep sea fishing. In the past, progress in the town was sluggish due to its dependence to a landing barge to cross the Catubig Channel separating Anda to mainland Bolinao. In 1996, trade has increased due to a bridge connecting the municipality to the mainland. This bridge, known as Anda Bridge, was sponsored and inaugurated by then President Fidel V. Ramos, who hails from Pangasinan. Main roads have been concreted for faster access to the barangays, especially tourism related places.
Жергілікті билік
Пангасинан провинциясының бірінші округіне қарасты Анда қаласын жергілікті басқару кодексіне сәйкес, тағайындалған әкім басқарады, ал қалалық кеңес заң шығару органы болып табылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өтеді.
Anda, belonging to the first congressional district of the province of Pangasinan, is governed by a mayor designated as its local chief executive and by a municipal council as its legislative body in accordance with the Local Government Code. The mayor, vice mayor, and the councilors are elected directly by the people through an election which is being held every three years.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Қалалық кеңес мүшелері (2019–2022) Лауазымы Аты-жөні Конгрессмен Арнольд Ф. Селесте Мэр Жогание С. Раранг Вице-мэр Артемио Б. Каролино Ж. Кеңесшілер Эрвин С. Катабай Лоренцо С. Кабалькинто Эстер С. Карпо Лилибет С. Кионгсон Руэл Б. Квилла Марвин Чарльз С. Каранай Кристиан С. Качо Жосель З. Селесте
+ Members of the Municipal Council(2019–2022) Position Name Congressman Arnold F. Celeste Mayor Joganie C. RarangVice Mayor Artemio B. Carolino Jr. Councilors Erwin C. Catabay Lorenzo C. Cabalquinto Ester C. Carpo Lilybeth C. Kiongson Ruel B. Quilla Marvin Charles C. Caranay Christian C. Cacho Jocelle Z. Celeste
Көлік
Қалаға құрлық көлігі арқылы жетуге болады. Андадан Манилаға немесе көршілес қалаларға және аудандарға жолаушы тасымалдауды екі ірі автобус компаниясы жүзеге асырады. Олар – Dagupan Bus Co., Inc. және Pangasinan Five Star Bus Co. Сонымен қатар, Аламинос және Дагупан сияқты көршілес қалалар мен аудандарға баруға ниеттенген жолаушылар үшін шағын автобустар мен джипнилер де қолжетімді.
The town is accessible through land transportation. Two main bus companies serve commuters to and from Anda to Manila or neighboring towns and cities. These are Dagupan Bus Co., Inc. and Pangasinan Five Star Bus Co. Mini buses and jeepneys are also available for commuters going to neighboring towns and cities, like Alaminos and Dagupan.
Қалдық табылған
2000 жылы Сан-Хосе және Авиле барангайында қазбалар табылған. Авиле барангайындағы қазбалар аймақтағы күшті эрозия салдарынан жер бетінен бірнеше сантиметрдей тереңдікте орналасқан. Сан-Хоседе қазбалар жер бетінен 3 метр тереңдікте табылды. Қазбалардың көп бөлігі саз қабатында, әктас сынықтарымен бірге кездесті. Табылған жануарлардың қазбаларының арасында Stegodon sp., Elephas sp. (ірі), Elephas beyeri Von Koenigsvald (карлик), Rhinoceros philippinensis, Cerpis sp. және Bovid sp. түрлері болды.
In the year 2000, fossils were found in barangay San Jose and barangay Awile. Fossils in barangay Awile were found only a few centimeters from the surface due to extensive erosion in the area. In San Jose, the fossils were discovered 3 meters from the ground surface. Most of the fossils were found in clay layer with limestone rubbles. Among the faunal fossils discovered were from Stegodon sp., Elephas sp (large)., Elephas beyeri Von Koenigsvald (dwarf), Rhinoceros philippinensis, Cerpis sp. and Bovid sp.