Кіріспе

Pointer, кейде ағылшын Pointer деп аталады, Англияда дамыған орташа өлшемді бағыттаушы ит тұқымы. Пойнтерлер аңшылар үшін ойынды табуға қолданылады және оларды аң аулауға құштарлар өз түрінің ең жақсы тұқымдарының бірі деп санайды; алайда, көптеген басқа аң аулау тұқымдарынан өзгеше, оның міндеті ойынды әкелу емес, көрсету. Көпшіліктің пікірінше, Пойнтер 18 ғасырдың басында Испаниядан Англияға оралған әскерлермен бірге әкелінген Ескі испандық Пойнтерден шыққан. Англияға келгеннен кейін, оларды жергілікті иттермен будандастырып, аң аулау қабілеттерін жақсартты.

Этимология

Пойнтер өзінің атын аңның иісін сезгенде қабылдайтын ерекше қалпынан алады, ол жасырын аңға аңшыға бірдеңе тапқанын және оның қайда екенін көрсететін көзге көрінетін сигнал ретінде "көрсетеді"; осы тұқымды басқа бағыттаушы ит тұқымдарынан ажырату үшін кейде "ағылшын Пойнтері" деп атайды. "Құс иті" термині көбінесе барлық бағыттаушы иттер мен сеттерлерді сипаттау үшін қолданылады, бірақ АҚШ-та бұл термин көбінесе Пойнтер тұқымын сипаттау үшін қолданылады, әсіресе Мейсон-Диксон шебінің оңтүстігінде.

Тарих

Иттер тарихшылары арасында пойнтердің тегі туралы көптеген пікірталас болды. Көбінесе қабылданған пікір бойынша, бұл тұқым Англияға әкелінген ежелгі испандық пойнтерлерден тараған. Көпшілік пікірге сәйкес, испандық пойнтерлерді 1713 жылы Утрехт бейбіт шартынан кейін Испаниядан оралған әскерлер Англияға әкелген. 1800 жылы жарық көрген «Cynographia Britannica» еңбегінде Сиденхэм Эдвардс «Испан пойнтерін осы елге [Англияға] Португалиялық саудагер әкелді, бұл өте жаңа кезеңде болды, ал оны алғаш рет Норфолкте тұратын Бичелл деген ақсүйек қолданды, ол ұшуға қабілетті еді» деп жазған. Басқа ерте деректерде португалиялық пойнтерлер, итальяндық бракко немесе француздық пойнтерлер ағылшын тұқымының негізі болғаны айтылады. 1902 жылы Виктория дәуірінің спортшысы Уильям Аркрайт «Пойнтер және оның алдыңғылары» атты кітабын шығарды, ол пойнтер тарихының ең жақсы ерте зерттемелерінің бірі саналады. Ол континенттік мұрағаттарды іздеуге көп уақыт пен қаржы жұмсады. Кітапта ол испандық пойнтерлердің пойнтердің негізін құрағанына нақты дәлел таппағанын, бірақ барлық дәлелдерге сүйене отырып, бұл ең мүмкін жағдай деген қорытындыға келді. Сол кезде ит тұқымдары қазіргідей қалыптаспағанын және барлық елдерде жалпы типтегі пойнтерлер (әдетте, қысқа жүнді, иттің дене бітіміне жақын, ауаны сезуге қабілетті, сыртқы түрі аймақтық ерекшеліктерімен ерекшеленетін және аң құстарын табу үшін қолданылатын иттер) белгілі болғанын атап өткен жөн. Басқа, аз таралған пікір бойынша, испандық пойнтерлер келгенге дейін Англияда пойнтердің бір түрі болған, олар орта ғасырлардан бері қоянды табу үшін қолданылған, кейін грейхаундтармен қуылған немесе бүркіттермен ауланған. Осы иттерге импортталған еуропалық пойнтер қанының енгізілуі үлкен әсер еткені айтылады. Англиядағы пойнтерлер туралы ең алғашқы жазбалар 18 ғасырдың басына жатады. Джон Гей 1713 жылы жазған «Ауылдық ойын-сауықтар» поэмасында пойнтерлерді бөдене аулауда қолданылғанын айтады, ал Питер Тиллеманс 1725 жылы Халл герцогының пойнтерлерінің үйірінің суретін салған. Көптеген дереккөздерде Англиядағы алғашқы пойнтерлерді белгілі бір қасиеттерді беру үшін басқа тұқымдармен будандастырғаны, оның ішінде сеттерлер, қанды иттер және фоксхаундтар, сондай-ақ бультерьерлер мен бульдогтар туралы айтылады. Алғашқы пойнтерлер салыстырмалы түрде ауыр, салмақты болды және аңшы қаруын дайындағанда тұрақты түрде тоқтауға қабілетті еді. 18 және 19 ғасырларда атыс қаруларының жақсаруымен жылдам және епті иттер ізделді, сондықтан жылдамдықты арттыру үшін грейхаундтар көбірек қолданыла бастады. Грейхаунд қанының енгізілуі қазіргі заманғы пойнтердің жоғары көтерілген белдемесі, тар еріні және төмен орналасқан құйрығы бар, еуропалық пойнтер тұқымдарына қарағанда грейхаундқа көбірек ұқсас болуына әкелді. Пойнтер тұқымының стандарты 1936 жылы ресми түрде қабылданды және одан бері көп өзгермеді.

Сыртқы келбеті

Пойнтер – орташа денелі, спорттық тұқым, ол төзімділік пен жылдамдық үшін шығарылған. Олардың бойы әдетте суырларына қарағанда биік болады. Кеннел клубының тұқымдық стандартында иттердің бойы тік болуы керек деп көрсетілген, ал суырларының бойы төмен болуы тиіс. Тұқымның салмағы әдетте , иттердің салмағы , ал суырларының салмағы болады. Пойнтердің басы ерекше, сәл қисық және жоғары орналасқан мұрын, көтерілген маңдай және кең мұрын тесіктері бар. Құлақтары төмен түсіп, бетке жақын жатыр, биік орналасқан, орташа өлшемді және сәл үшкір. Тұқымдық стандарт бойынша, олардың мойны ұзын, мықты, сәл иілген; иықтары тік, жақсы орналасқан; көкірегі кең, жүрегіне жеткілікті орын бар; алдыңғы аяқтары тік және берік, сүйектері мықты; артқы жағы мықты; аяқтары сопақша; құйрығы тамырында қалың, орташа ұзындықта. Жүні қысқа, жұқа, қатты, тегіс және біркелкі таралған; әдетте екі түсті болады – лимон, апельсин, бауыр немесе қара дақтары бар ақ түс, ал сирек үш түсті және бір түсті Пойнтерлер де кездеседі. Пойнтердің қысқа және жұқа жүні оны жаз айларында далалық жұмыстарға өте ыңғайлы етеді, бірақ ылғалды және суық ауа райында суық сезінуге бейім етеді. 19 ғасырғы Пойнтерлердің суреттерімен салыстырғанда, қазіргі тұқым әлдеқайда нәзік, бұл грейхаундтың қанының қосылуын көрсетеді. Көптеген британдық далалық тұқымдар сияқты, далалық жұмыс үшін өсірілген Пойнтерлер мен конформацияға қатысу үшін өсірілгендер арасында айқын айырмашылықтар пайда болды, олар тұқымның белгілі бір ерекшеліктерін, мысалы, тар көкірек, бет пішінінің шамадан тыс өрнектілігі, тік иық, табиғи емес қозғалыс және далалық жұмыс үшін өсірілгендерге қарағанда бұлшық еттерінің аздығын күшейтеді.

Кейіпкер

Пойнтер – бейімделгіш, бағынышты, және мінезі тепе-тең тұқым. Әсіресе, далалық желілердегі Пойнтерлер өте жандануы мүмкін. Басқа аңшыл иттермен салыстырғанда, Пойнтерлер көбінесе алыс және ұяң болады, адаммен бірге болу қажеттілігі төмендеу, бұл олардың шежіресіндегі ұяң миуіктердің қанынан туындаған болуы мүмкін.

Популярлығы және далалық спортта қолдануы

Аң аулау кезінде пойнтер аңшының алдында жүйелі түрде басын жоғары көтеріп, жел соғатын бағытқа қарай ауаны иіскеп, кең аумақты аралайды. Ит жасырын аңды сезгенде, кенеттен тоқтап, аңшының атуға дайындалуы үшін мұрнын аңға бағыттайды. Аңшы дайын болған кезде пойнтерге аңды қоздырып, атуға мүмкіндік береді. Көптеген жазушылар пойнтерді сезімтал мұрны, әсем және кең қозғалыстары, ерекше тұрқы үшін ең жақсы бағыттаушы ит тұқымы деп санайды. Пойнтер Ұлыбританиядағы спорттық егін шаруашылықтарында және АҚШ-тағы коммерциялық ату алаңдарында ең көп қолданылатын бағыттаушы ит тұқымы болып табылады, сонымен қатар екі елде де бағыттаушы иттердің сынақтарында ең танымал және сәтті тұқымдардың бірі. Көптеген еуропалық бағыттаушы ит тұқымдарымен салыстырғанда, классикалық жаттығудан өткен пойнтер көбінесе ату алдында аңды көрсетуге және оны қоздыруға қолданылады, ал қажет болған жағдайда, атып алынған аңды әкелу үшін арнайы ретриверлер пайдаланылады. Еуропалық тұқымдар, көбінесе "аңды көрсетіп әкелушілер" немесе "әмбебап аңшылық иттер" деп аталады, аңды көрсетіп, атып алғаннан кейін әкеліп береді. Сонымен қатар, еуропалық бағыттаушы тұқымдармен салыстырғанда, пойнтер жұмыс істегенде әдетте жылдамырақ және аңды іздеу кезінде көбірек аумақты аралайды. Пойнтерді соколовшылар мен соқпақшылар да соқпақ құстың аңды ұстауы үшін аңды табуға және қоздыруға пайдаланады.

Денсаулық

Пойнтер тұқымы 13–14 жылға дейін өмір сүретін, жалпы алғанда дені сау тұқым деп есептеледі. Кеннел клуб бұл тұқым үшін генетикалық немесе скринингтік тесттер жүргізуді ұсынбайды. Тұқымға тән болған мұрагерлік аурулардың ішінде жамбас дисплазиясы, шынтақ дисплазиясы, тізе бунағының шығуы, тұқым қуалайтын сенсорлық нейропатия, омыртқа бұлшық еттерінің атрофиясы, Х-хромосомасына байланысты шаңқау және саңыраулық бар. Бұл тұқым гипотиреоз, демодекоз, катаракта, торлы қабық дисплазиясы және мүйіз қабығының дистрофиясына бейім.