Құдайлардың заңдары: Сумер мифологиясындағы "Ме" туралы

Кіріспе

Шумерлік мифологияда ме (; Шумерлік: [[Me (cuneiform);) – құдайлардың заңдарына берілген шумерлік атау. Месопотамия өркениетін мүмкін еткен шумерлік діни және әлеуметтік институттардың, технологиялардың, мінез-құлықтардың, әдет-ғұрыптардың және адам жағдайларының негізі болып табылатын құдайлық жарлықтардың бірі. Олар шумерлердің адам мен құдай арасындағы қарым-қатынасты түсінуінде маңызды рөл атқарады.

Мифологиялық шығу тегі мен табиғаты

Мештерді бастапқыда Энлил жинаған, содан кейін оларды Энкидің қамқорлығына тапсырған. Энки оларды өзінің Эриду қаласынан бастап, Ур, Мелуха және Дилмунға дейін әртүрлі шумерлік орталықтарға бөліп беруге тиіс болған. Бұл "Энки және әлемдік тәртіп" поэмасында сипатталған, онда ол түрлі қолөнерлер мен табиғи құбылыстарға жауапкершілікті кіші құдайларға қалай үлестіретінін айтады. Мұнда әртүрлі жерлердің мештері мақталады, бірақ олардың өзі нақты көрсетілмейді және әр құдайдың жеке жауапкершілігінен өзгеше, себебі олар құдайлармен емес, нақты жерлермен байланысты айтылады. Энки өзін көп мақтағаннан кейін, оның қызы Инанна оның құдайлық ықпалына жеткіліксіз көңіл бөлгендігіне шағымданады. Энки оған ие болғандарын көрсете отырып, оны тыныштандыруға тырысады. Мифологиялық айналымда бұл поэма мен біздің "Иннана мен Энки: Эридудан Урукқа өркениет өнерін беру" туралы негізгі мәлімет көзі арасында тікелей байланыс жоқ, бірақ тағы да Инаннаның наразылығы тақырып болып табылады. Ол Уруктың қамқоршы құдайы және Эридудан мештерді алып келіп, оның ықпалын және даңқын арттыруды қалайды. Ол Энкидің Эриду ғибадатханасына, Э абзуға, "көк қайығымен" барады және одан мас болғаннан кейін мештерді сұрайды, ол да орындайды. Ол олармен бірге кеткеннен кейін, есіне келіп, олардың әдеттегі орнынан жоғалып кеткенін байқайды және олармен не істегенін білгеннен кейін оларды қайтаруға тырысады. Әрекет сәтсіз аяқталады, ал Инанна оларды Урукқа жеткізеді. Шумерлік тақташаларда мештердің қандай екендігі ешқашан сипатталмайды, бірақ олар қандай да бір физикалық нысандармен бейнеленгені анық. Олар Э абзуда маңызды жерде сақталғаннан басқа, Инанна оларды қайығымен Урук халқына көрсетуге мүмкіндік алады. Олардың кейбіреулері музыкалық аспаптар сияқты физикалық заттар, бірақ көптегендері "құрыш тоқу" сияқты технологиялар немесе "жеңіс" сияқты абстракциялар. Мұндай заттарды қалай сақтауға, ұстауға немесе көрсетуге болатыны поэмада нақтыланбаған. Мештердің барлығы да құнды немесе қажетті қасиеттер емес. "Батырлық" және "жеңіс" сияқты функциялармен қатар "қалаларды қирату", "өтірік" және "агрессия" да бар. Шумерлер мұндай жамандықтар мен күнәларды адамзаттың өмірлік тәжірибесінің ажырамас бөлігі деп санаған, олар құдайлық және түсініксіз бұйрықпен белгіленген және оған сұрақ қоюға болмайтын нәрсе.

The mes were originally collected by Enlil and then handed over to the guardianship of Enki, who was to broker them out to the various Sumerian centers, beginning with his own city of Eridu and continuing with Ur, Meluhha, and Dilmun. This is described in the poem, "Enki and the World Order" which also details how he parcels out responsibility for various crafts and natural phenomena to the lesser gods. Here the mes of various places are extolled but are not themselves clearly specified, and they seem to be distinct from the individual responsibilities of each divinity as they are mentioned in conjunction with specific places rather than gods. After a considerable amount of self glorification on the part of Enki, his daughter Inanna comes before him with a complaint that she has been given short shrift on her divine spheres of influence. Enki does his best to placate her by pointing out those she does in fact possess. There is no direct connection implied in the mythological cycle between this poem and that which is our main source of information on the mes, "Inanna and Enki: The Transfer of the Arts of Civilization from Eridu to Uruk", but once again Inanna's discontent is a theme. She is the tutelary deity of Uruk and desires to increase its influence and glory by bringing the mes to it from Eridu. She travels to Enki's Eridu shrine, the E abzu, in her "boat of heaven", and asks the mes from him after he is drunk, whereupon he complies. After she departs with them, he comes to his senses and notices they are missing from their usual place, and on being informed what he did with them attempts to retrieve them. The attempt fails and Inanna triumphantly delivers them to Uruk. The Sumerian tablets never actually describe what any of the mes look like, but they are clearly represented by physical objects of some sort. Not only are they stored in a prominent location in the E abzu, but Inanna is able to display them to the people of Uruk after she arrives with them in her boat. Some of them are indeed physical objects such as musical instruments, but many are technologies like "basket weaving" or abstractions like "victory". It is not clarified in the poem how such things can be stored, handled, or displayed. Not all of the mes are admirable or desirable traits. Alongside functions like "heroship" and "victory" are "the destruction of cities", "falsehood", and "enmity". The Sumerians apparently considered such evils and sins an inevitable part of humanity's experience in life, divinely and inscrutably decreed, and not to be questioned.