Кіріспе

Архангелдердің зұлым әріптестері

Кейбір оккульттік және осыған ұқсас жазбаларда, архидемон (сонымен қатар архдемон деп те жазылады), архдевиль немесе архдевинд – тозақ иерархиясындағы жын-перілердің басшысы ретіндегі маңызды рухани тұлға. Ақиқатында, архидемондар – архангелдердің зұлым қарсыластары болып табылады.

Ислам дәстүрі

Таяу Шығыс халықтық сиқырына сәйкес, әдетте аптаның әр күніне жеті жын патшасы тағайындалады. Олар, көктегі рухтардан айырмашылығы, жақсылық та, жамандық та істей алады, бірақ Құдай оларға жер істеріне қатысты жауапкершілік жүктеген. Кейбір мәліметтерде олар джинн емес, тозақтан келген ібілістер (ʻIfrīt). Вахб ибн Мунаббихтің хадисінде айтылғандай, джинндердің түпкі үлгілері ауа сияқты, олар қалыпты джинндерден өзгеше, тамақтанбайды, су ішпейді және бала тудырмайды. Олар өздері қозғалмайтындықтан, бағынышты шайтандарды (шайатиндерді) жібереді. Олар мұсылман трактаттарында, мысалы, «Ғажайыптар кітабында» кездеседі. Мұсылман оккультисі Ахмад әл-Буни осы патшалардың төртеуін – Мудхиб, Маймун, Баркан және әл-Ахмар деп атап, оларды исламның төрт бас періштесіне қарсы қояды. Олар жиі талисманға жазылған күйде кездеседі. Мұсылман астрологиясына сәйкес, сиқыр жасау үшін сол күндік жын патшасының рұқсатын алу қажет. Жын патшасы күніне жауапты періштемен бірге шақырылғанда, оның сиқыршының бұйрығын орындамауы мүмкін емес. Масудидің «Уақыт жылнамаларында» айтылғандай, төрт Афарит Иблис тағын көтеріп жүреді, бұл Құдай тағын көтеріп жүрген Хамлат әл-Аршқа ұқсас.

Таяу Шығыс ертегілері

Таяу Шығыстың кейбір аңыздарында он тоғыз тозақ періштесінің құрамы бар, олардың әрқайсысы шайтандар әскеріне басшылық етеді. Олардың ішінде Құрандағы тозақ отының сақшысы Маалик бар. Тағы бір Құран аятындағы мүше – құлаған періште Иблис, ол сондай-ақ олардың басшысы. Дегенмен, көптеген жеке мүшелер Құранға негізделмеген, олар мұсылмандық күнә түсінігіне енгізілген. Тозақтың кеңесінің бір мүшесі намаз оқу кезінде алаңдатумен айналысады, біреуі діни мәселелерде рұхсатсыз жаңалықтарды қолдайды, ал тағы біреуі құмарлықты қоздырады (сияқты). Бұл шайтандар әдетте колдовниктердің тілегін орындамайды, ақыретте жазалау құралы ретінде немесе пайғамбар Сүлейменнің қарсыластары ретінде тағайындалады. Аңызға сәйкес, Сүлеймен мен басты шайтандар джин мен джиббке билік ету үшін күреседі.

Зороастризм

Зороастриялық дуализм бойынша әлем екі қарама-қарсы күш арқылы жаратылған. Жақсылық құдайы Ахура Мазда барлық жақсы нәрсені жаратты, бірақ Ариман жақсылықтың әрбір жаратылысына зұлымдыққа толы қарсылық тудырды. Осының нәтижесінде жеті Бас Демон пайда болды, олар өз кезегінде сансыз көп демонды бағындырады. Бұл Бас демондылар Амеша Спентаға тікелей қарсы тұрады.