Кіріспе
Виртуалды әуе қозғалысын басқару бағдарламалық жасақтамасы
Виртуалды әуе қозғалысын симуляциялау желісі (VATSIM) – белсенді мүшелігімен және шынайылығымен танымал онлайн ұшу симуляциясы желісін басқаратын коммерциялық емес ұйым. Пайдаланушылар ұшақты ұшқыш ретінде немесе әуе қозғалысын басқарушы ретінде нақты басқаруға мүмкіндік алады, бұл нақты өмірдегі авиациялық процедураларға өте жақын деп сипатталады.
Шолу
Пилоттар мен диспетчерлер арасындағы байланыс интеграцияланған VoIP немесе ойын ішіндегі мәтіндік хабарламалар арқылы жүзеге асырылады. Пайдаланушылар симуляцияға қосылу үшін мақұлданған клиенттер деп белгіленген арнайы бағдарламалық жасақтаманы қолдануға міндетті. Желінің басқару органдарына Басқарушылар кеңесі жатады, олардың үшеуі үш географиялық аймақтан – Еуропа, Таяу Шығыс және Африка (VATEMEA), Азия-Тынық мұхиты (VATAPAC) және Америка (VATAMAS) аймақтарынан жауапты. Бұл аймақтар бөлімдерге бөлінеді, ал кейбіреулері виртуалды аймақтық басқару орталықтарына және виртуалды әуе маршруттары бойынша трафикты басқару орталықтарына тармақталады. Әр аймақтағы жұмыс процедуралары жергілікті стандарттарға сәйкес келеді. Желіде сондай-ақ, желіде ұшуға көмектесетін және басқа пайдаланушылардың VATSIM мінез-құлық кодексін бұзу туралы хабарламаларды қарастыруға көмектесетін ерікті супервизорлар тобы бар. VATSIM желісіне тіркелген жаңа пайдаланушылар негізгі ұшқыш дағдылары мен желі ережелері туралы кіріс деңгейлі тесттен өтуі керек. Бұл 2020 жылдың 1 қыркүйегінде, VATSIM пайдаланушыларын желіні дұрыс пайдалануға үйрету және тығыз әуе кеңістігінде не істеу керектігін білмейтін ұшқыштардың санын азайту мақсатында, ұшқыштардың рейтингтік жүйесін қайта құрылымдаумен бірге енгізілді, бұл кейбір диспетчерлерге қиындық тудырып, наразылыққа әкелді. Симуляция нақты авиациялық процедуралар мен радио сөйлеу тіліне ең жақын болғандықтан, VATSIM тәжірибесіз студент-ұшқыштар үшін және радиобайланыс дағдыларын жақсартқысы келетін жеке және коммерциялық ұшқыштар үшін оқу құралы ретінде пайдалы. Симуляциядағы оқиғалар желіде алдын ала бағдарламаланбаған, олар адамдардың өзара әрекеттесуі мен қателіктері нәтижесінде пайда болады. Осы себепті, желі бұрынғыда жеке орындалатын тәжірибеге толыққанды ену сезімін сыйлайды деп сипатталады.
VATSIM-ті құру
Харви Стайн бастаған VATSIM-нің құрылуы 2001 жылғы 12 шілдеде Симуляциялық әуе қозғалысын бақылаушылар ұйымының (SATCO) таратылуынан кейін жарияланды. Бұл, SATCO-ға қарағанда, еуропалық бағытталған IVAO тағы бір желінің құрылуынан кейін болды, ал SATCO көбінесе американдық бағытталған болатын. Басқарма SATCO-ның сол кездегі президенті Рэнди Уистлермен келісім шарттарын жасастырып, VATSIM-ді SATCO-ның ресми мұрагері деп жариялады. 2020 жылы VATSIM алғаш рет 100 000 белсенді пайдаланушыға жеткенін хабарлады, бұл екі жыл ішінде 20 000 пайдаланушының өсуі болды.
SquawkBox және ProController
1990 жылдардың ортасында Интернеттің пайда болуы заманауи ұшу симуляторларын пайдаланушыларға көп ойыншылы мүмкіндіктерді қолдана отырып, бірге ұшуға мүмкіндік берді. 1997 жылы Джейсон Грумс Microsoft Flight Simulator 95 үшін SquawkBox қосымшасын жасады, ол ойынға көптеген ойыншылардың қосылуына мүмкіндік беретін кіріктірілген көп ойыншылы мүмкіндіктерді кеңейтті. Сонымен қатар, Джейсон Грумс әзірлеген радарлық симуляция бағдарламасы ProController, сол жылы виртуалды пилоттарды виртуалды диспетчерлермен байланыстыру үшін құрылды. FSD серверін Марти Бокхан ProController және Squawkbox-ты интеграциялау үшін қажетті сигнал беру инфрақұрылымын және логиканы қамтамасыз ету мақсатымен жасады, бұл пайдаланушыларға нақты ауа райы жағдайында ұшуға мүмкіндік берді. ProController 2004 жылғы 13 наурызда бекітілген диспетчерлік қызметтер клиенті ретінде қолданыстан алынды.
VRC және EuroScope
2006 жылдың 17 сәуірінде Виртуалды радар клиенті (VRC) VATSIM желісінде пайдалануға рұқсат етілді. Росс Карлсон жасаған бұл клиент, оңай орнатылуының арқасында негізінен Америка және Океания аймақтарында қолданылды, бірақ оның параметрлеу мүмкіндігі шектеулі. 2007 жылдың 15 қыркүйегінде EuroScope ATC клиенті VATSIM желісінде пайдалануға рұқсат етілді. Gergely Csernák жасаған бұл клиент, кеңейтілген плагин қолдауы, шынайы радар экраны және автоматты диспетчерлік үйлестіруінің арқасында VATSIM-де ең көп қолданылатын ATC клиенті болып есептеледі. Ол VRC, vSTARS және vERAM сияқты басқа ATC клиенттерімен де үйлесімді. Ол негізінен Еуропа, Азия және Оңтүстік Америка аймақтарында қолданылады. 2012 жылдың 14 қаңтарында vSTARS ATC клиенті VATSIM желісінде пайдалануға рұқсат етілді. Росс Карлсон жасаған бұл клиенттің мақсаты, көптеген АҚШ TRACON орталықтарында қолданылатын нақты STARS жүйесін қайта жасау. 2016 жылдың 27 ақпанында vERAM ATC клиенті VATSIM желісінде пайдалануға рұқсат етілді. Росс Карлсон жасаған бұл клиенттің мақсаты, көптеген АҚШ ARTCC орталықтарында қолданылатын ERAM жүйесін қайта жасау. 2023 жылдың 9 қазанынан бастап VRC, vSTARS және vERAM қолданыстан шығарылып, олардың орнына Виртуалды Ұлттық Әуе Кеңістігі жүйесінің өнімдері енгізілуде. 2020 жылдың 18 шілдесінде vatSys ATC клиенті VATSIM желісінде пайдалануға рұқсат етілді. Джейк Соу жасаған бұл клиент, бастапқыда Австралияда қолданылған TAAATS жүйесін қайта жасауға бағытталған, бірақ қазір Eurocat/TopSky жүйелерінің үлгісі бойынша жасалған. Ол "клиенттің интерфейсін бірнеше кликпен өзгертуге мүмкіндік беретін" жетілдірілген профильдеу жүйесімен жабдықталған.
VATSIM үшін дыбыс
VATSIM құрылғаннан бастап дауыс "бөлмелері" жүйесі қолданылып келді. Бұл жүйеде арнайы жазылған TeamSpeak 2 серверлері негіз ретінде пайдаланылды, соның арқасында әрбір виртуалды "жиілік" VoIP конференц-байланысына ұқсас жұмыс істеді. Кез келген ұшқыш немесе ұшқыштар жиілікте хабар жіберіп, кез келген жиілікте бір-бірімен сөйлесе алады, бірақ жиіліктерді операциялық емес мақсаттар үшін пайдалануға тыйым салынады. 2019 жылдың қазан айында VATSIM дауыс жүйесін толық жаңартып, оны VATSIM Audio деп атады. Бұл жүйенің басты ерекшелігі – бүкіл VHF радио жиіліктерінің диапазонының нақты симуляциясы, бұл дауыс бөлмелеріне деген қажеттілікті жояды. Жүйе сигналдың нашарлауын, дыбыс сапасын, радиостанцияның жұмысын, жиіліктердің өзара әсерін және биіктіктің әсерін шынайы түрде симуляциялайды.
Microsoft серіктестігі
2020 жылдың 23 шілдесінде VATSIM өзінің брендін толық жаңартып жариялағанмен қатар, Microsoft Flight Simulator 2020 үстел компьютеріндегі нұсқасының іске қосылған кезде VATSIM жүйесімен үйлесімді болуын қамтамасыз ету үшін Microsoft компаниясымен серіктестікке келгенін хабарлады. Дегенмен, VATSIM Microsoft Flight Simulator 2020 Xbox нұсқасын қолдамайды және болашақта да қолдамайтын сыяқты.
VATSIM жылдамдығы
2021 жылдың 13 наурызында VATSIM желідегі позиция жаңартуларының жылдамдығын арттыру мақсатында VATSIM Velocity деп аталған жабық бета-тестілеуді жариялады. Бұл жаңартумен бірге позиция жаңарту жиілігі 10 миль радиусы ішінде 0,2 Гц (5 секундтан) 5 Гц (0,2 секундқа) дейін артты. SquawkBox және FSInn пилоттық клиенттері 2021 жылдың 1 сәуірінде желіде қолданудан тоқтатылды, себебі олар енді қолдау көрсетілмейтін болғандықтан, VATSIM Velocity жаңартуымен келген жылдам позиция жаңартуларымен үйлесімсіздік тудырды. VATSIM көптен күткен жаңартудың 2022 жылдың 31 қаңтарында 22:00 UTC уақытында шығарылатынын хабарлады. Жаңартуға дайындық шараларына пилоттық клиенттерге негізгі жаңартулар енгізілуі, сондай-ақ желімен үйлесімсіздікке тап болған SquawkBox қолданудан шығарылуы кірді. Алайда, Velocity диспетчерлік клиенттерінің жұмыс істеуіне ешқандай әсер етпеді.
VATSIM Inc.
2023 жылдың 16 қаңтарында VATSIM жаңа 501(c)(3) коммерциялық емес ұйым, VATSIM Inc. құрылғанын жариялады және ол қайырымдылықтарды қабылдай бастайтынын мәлімдеді. VATSIM сонымен қатар меншік құқығын жаңа директорлар кеңесіне беруді жоспарлап отырғанын хабарлады.
Оқиғалар
Желі ұшқыштар мен диспетчерлер арасындағы байланысты ынталандыру үшін тұрақты түрде іс-шаралар ұйымдастырып, демеушілік етеді, олардың барысында трафик нақты өмірдегі деңгейге жуық болуы мүмкін.
Әлемдік ұшақ
Worldflight Australia – 2001 жылдан бері үздіксіз өткізіліп келе жатқан жыл сайынғы виртуалды дүниежүзілік қайырымдылық шарасы. Әртүрлі елдерден 11 команда өздерінің бекітілген базалық ұшақ симуляторларында VATSIM желісі арқылы әлемнің 40-тан астам бағытына ұшып, Австралия Корольдік Ұшу Дәрігерлер Қызметіне қаражат жинайды. VATSIM әуе қозғалысын бақылаушылары осы шара бойында қызмет көрсетеді. 2006 жылы он бес әуесқой толық өлшемді Boeing 747-400 симуляторында 130 сағаттық ұшу жасады, ал Qantas оларға тамақпен қамтамасыз етті. VATSIM әуе қозғалысын бақылаушылары шара барысында осы әуежайлардың барлығына толық қызмет көрсетеді. Бұл шараны VATSIM-нің барлық басшы қызметкерлері ұшқыштардың қызметтен ләззат алуын қамтамасыз ету үшін мұқият жоспарлап, үйлестіреді. 2024 жылғы көктемде VATSIM желіге 3120 бірегей қосылу рекордын жаңартты, сондай-ақ ол бүгінгі күнге дейін ең ірі онлайн ұшу симуляциясы желісі болып табылады.
Өңірлік іс-шаралар
VATSIM демеушілік ететін және жарнамалайтын жаһандық/халықаралық шаралардан өзге, желіде күн сайын аймақтық шараларды кездестіруге болады. Бұл шаралар көлемі жағынан кішкентай – бірнеше әуежай мен қызметтерді қамтудан бастап, өте ірі – бірнеше аймақтар мен қызметтерді қамтуға дейін жете алады. Олар әдетте рекордтық трафикке ие болмаса да, таңдалған қызметтерде нақты операцияларды модельдеуге (көбінесе олардан асып түсуге) жететін жеткілікті ұшқыштарды тартуы мүмкін.