Кіріспе

Грекия мифологиясының кейіпкері

Грекия мифологиясында Меликерт (Μελικέρτης, кейде Мелекерт), кейін Паламон немесе Палаимон (Παλαίμων) деп аталған, Теба королі Кадмустың қызы Ино мен король Атамастың ұлы, Боэтиялық ханзада еді. Ол Леархтың бауыры болды.

Мифология

Ино, күйеуінен қашып, Гераның салдарынан есінен шығып қалған күйеуінен қашып, Ино сәби Дионисты баққандықтан, өзін және Меликертті Мегара мен Коринф арасындағы биік жартастан теңізге лақтырды. Екеуі де теңіз құдайларына айналды: Ино – Гомер атап өткендей Леукотея, ал Меликерт – Паламон. Кейін дельфин оның денесін Коринфқа алып барып, қарағай астына қойды. Оны оның араласқан ағасы Сизиф тауып, Коринфке әкелдірді және Нерейдтердің бұйрығымен оның құрметіне Истмия ойындарын және құрбандықтар ұйымдастырды.

Әдебиет пен өнерде

Палемон алғаш рет Эврипидтің «Тавридадағы Ифигения» пьесасында пайда болады, онда ол бұдан бұрыннан «кемелердің сақшысы» ретінде танылады. Август дәуірі латын ақындары арасындағы ең маңызды байланыс – Портун, қауіпсіз бейіштердің римдік құдайы, Вергилийдің «Георгикаларында» ерекше аталады. Овидий Иноның Меликертті құшақтап теңізге секіргенін екі рет баяндады. Овидийдің «Фасти» еңбегінде Истмус алғаш рет жер телімі деп аталады, бірақ тікелей аты айтылмайды: «Екі теңізді кері қайтаратын, екі жақты сулармен шайылатын, тар шекараға дейін қысқарған жер бар». Кейінгі латын ақындары Палемонды Истмустағы қасиетті орынмен байланыстырған көптеген мысалдарды келтіреді, бірақ онда Августтан бұрынғы культтың археологиялық дәлелі табылған жоқ. Гигин Иноның Атамастың кіші ұлы Меликертпен бірге теңізге тасталып, құдайшаға айналғанын, сондай-ақ Кадмустың қызы Иноның Аэолдың ұлы Атамастан қашып бара жатқанда Меликертті өлтіргенін айтады. Грек-римдік көзқарастарда Палемон дельфинге мініп жүрген бала немесе тритонның құйрығы бар бала ретінде бейнеленеді.

Шығу тегі

Palaemon атауының нақты шығу тегі анықталған жоқ. Бұл есім "күрескер" деген мағынаны білдіреді және ол Гераклдың лақап аты, оны гректер Мелькартпен байланыстырып, "Тир Гераклесі" деп атаған. Алайда, Геракл мен Палемон арасында ешқандай дәстүрлі байланыс байқалмайды. Меликерт финикиялық болғандықтан, Палемонды да "жалындаған мырза" (Баал хаман) деп түсіндіруге тырысқан, бірақ теңіз құдайы мен от құдайы арасында ортақ белгілер шамалы. Римдіктер Палемонды Портунусқа (жағалау құдайы) теңестірген, ал кейбіреулер Палемон есімінің "бал жеуші" дегенді білдіретінін айтқан.

Дін

Біздің заманымыздың 2-ші ғасырының соңында Паузанияс Истмиядағы Посейдон қасиетханасында Палемон ғибадатханасын көрді: ішінде Посейдон, Левкотея және Палемонның өзінің мүсіндері болған. Сондай-ақ, оның «Қасиеттілер қасиеті» деп аталатын жері және оған жер астына түсетін жолы бар, онда Палемон жасырылған деседі. Осы жерде жалған ант берген адам, ол қорынттық болсын немесе шетелдік, сөзінен қайта алмайды. «Циклоптар құрбандығы» деп аталатын ежелгі қасиетті орын да бар, онда олар Циклоптарға құрбандық шалады. Леукотеямен бірге Меликерт/Палемон теңіздегі қауіптерден қорғау үшін жиі шақырылған. Осы сияқты бірнеше дұғалар бар, олардың барлығы Хауторн (1958) еңбегінде көрсетілген. Меликертке арналған ежелгі культ, мүмкін, гректерге дейінгі Ино мен Меликерт тұлғаларына негізделген, Уилл осы орынның табылуына дейін болжаған, бірақ 1958 жылы Хауторн оны жоққа шығарды.