Дарси Ниланд: Австралиялық жазушының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Австралиялық романист және әңгімелер авторы

Д'Арси Фрэнсис Ниланд (20 қазан 1917 – 29 наурыз 1967) – австралиялық шаруа жұмыскері, романист және әңгімелер авторы. 1955 жылы ол «Ширале» романын жазды, ол саяхатшының және оның төрт жасар қызының өмірін бейнелеуімен халықаралық деңгейде танылды. 1957 жылы Питер Финчтің қатысуымен фильмге, ал 1987 жылы Брайан Браунның қатысуымен телесериалға бейімделді. Ниланд 1942 жылдың 11 мамырында дағыстан Рут Паркке (1917–2010) үйленді және олардың бес баласы болды: Энн (шамамен 1943 жылдың маусымында туған), Рори, Патрик және егіз қыздары Кильмени (1950–2009) мен Дебора (1950 жылдан қазірге дейін). Ниланд 1967 жылдың 29 наурызында 49 жасында миокард инфарктінен қайтыс болды.

Ерте өмір

Д’Арси Ниланд 1917 жылғы 20 қазанда Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Глен-Иннес ауылдық қаласында Дарси Фрэнсис Ниланд болып дүниеге келді. Оның әкесі Фрэнсис Август Ниланд – шебер жұмысшы және жүн сарлаушы, ал анасы Барбара Люси, туған тегі Эган. Ол ирландтық католик отбасының алты баласының үлкені болды. Ниландты әкесі боксшы Лес Дарсидің (1895–1917) құрметіне атады, ал ересек болған соң өзінің есімінің жазылуын Д’Арси деп өзгертті. Ол Глен-Иннестегі «Иерусалимдегі қасиетті Жүрек» әпкелерінің мектебіне қатысты. 1935 жылғы желтоқсанда ол сол газетке «Рождестволық шыршы туралы әңгімелер мен жұмбақтар» деген мақала жазды. Ұлы депрессия осы жұмыс мүмкіндігін тоқтатты, бірақ ол бірнеше жыл бойы елді аралап, түрлі мамандықтарда жұмыс істеді, соның ішінде фермадағы жұмысшы, опал кеншісі, цирк артисі, картоп қазушы және қой жуу орталығындағы жұмысшы. 1930 жылдардың соңында ол Сиднейге оралды, онда теміржол портері болып жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ниланд жүрек ауруына байланысты әскери қызметке жарамсыз деп танылды – ол Адам күші басқармасының аясында қой қырқушы болып жұмыс істеді. 1944 жылдың қаңтарына қарай Ниланд пен Парк Австралиялық хабар тарату комиссиясының «Балалар сессиясы» сериалы үшін радио сценарийлерін жазды және «Көңілі қалған құймақ» атты Рождестволық пьесаны бірлесіп жазды. 1949–1952 жылдары Ниланд көптеген сыйлықтарды қысқа әңгімелері мен романдары үшін жеңіп алды, ал үш жылдан кейін «Ширали» романымен халықаралық деңгейде танымал болды. Одан кейін «Түйе бұрылғанда қоңырау шал» (1957) және тағы төрт роман жарық көрді. Ол радио және теледидар пьесаларын, сондай-ақ жүздеген қысқа әңгімелерді жазды, олардың кейбіреулері 1961 жылдан 1966 жылға дейін төрт томдық жинақта жарияланды. Ниландтың барлық кітаптарының ішінде «Ширали» ең танымал болып табылады. Онда Австралиялық Макаули және оның қызының саяхаттары мен басынан өткен оқиғалары суреттеледі. Ол 1955 жылы жарық көрді және 1957 жылы Питер Финчтің қатысуымен фильмге түсірілді, ал 1987 жылы Брайан Браунның қатысуымен телесериал болып экранизацияланды. Ниланд сонымен қатар Австралия халық әндерінің жинағын құрастырып, оны «Ескі Австралияның саяхат әндері» (1966) деген атпен шығарды.

D'Arcy Niland was born Darcy Francis Niland on 20 October 1917 in the rural town of Glen Innes, New South Wales. His father Francis Augustus Niland was a cooper and wool classer, and his mother was Barbara Lucy, née Egan. He was the eldest of six children in the Irish Catholic family. Niland was named by his father after the boxer, Les Darcy (1895–1917), he changed the form of his first name to D'Arcy as an adult. He attended the Sisters of St Joseph of the Sacred Heart school in Glen Innes. In December 1935 he wrote an article, "Lore and Legends of the Christmas Tree", for the same newspaper. The Great Depression ended this avenue of employment, however, and for some years he travelled the country, finding work in a wide variety of occupations including as a farm labourer, opal miner, circus hand, potato digger, and shearing shed roustabout. In the late 1930s he returned to Sydney where he worked as a railway porter. During World War II, Niland was rejected for military service due to a heart condition – he worked as a shearer under the Manpower Directorate. By January 1944 both Niland and Park had each written radio scripts for Australian Broadcasting Commission's serial, Children's Session, and collaborated on a Christmas play, The Disappointed Dumpling. Between 1949 and 1952, Niland won many prizes for his short stories and novels and, three years later, achieved international fame with the novel The Shiralee. This was followed by Call Me When the Cross Turns Over (1957) and four more novels. He also wrote radio and television plays, and hundreds of short stories, some of which were collected and published in four volumes from 1961 to 1966. Of all Niland's books, The Shiralee remains his most renowned. It portrays the wanderings and experiences of an Australian swagman named Macauley and his daughter. It was published in 1955 and made into a 1957 film, starring Peter Finch, and a 1987 TV mini series, starring Bryan Brown. Niland also compiled a collection of Australian folk songs, releasing them under the title Travelling songs of old Australia (1966).

Өлімнен кейінгі еңбек және жеке өмірі

Парк күйеуінің қысқа әңгімелерінен таңдап алғандарын күйеуінің өлімінен кейін өңдеді және оларды 1987 жылы Penguin Books баспасында жариялады. Ол сондай-ақ Лес Дарсидің өміріне қатысты зерттеулерін аяқтап, күйеуінің ұлы Раф Чемпионмен бірге жазған "Қараңғылыққа дейінгі үй" (1995) атты өмірбаяны түрінде шығарды. Дарсидің өмірбаяны Ниландтың кітаптар, фотосуреттер, кескіндер, хаттар, жарияланбаған естеліктер мен боксшы туралы жазылған сұхбаттардан тұратын мол мұрағатынан құрастырылды, сондай-ақ кейінгі зерттеулермен толықтырылды. (Көптеген ирланд австралиялықтарының батыры Дарси, Ниландтың 1917 жылы дүниеге келгеніне бірнеше ай қалғанда, Америкада спорттық өркендеуінің шағында инфекциядан қайтыс болды.) Ниланд тоқтаған жерден бастап, Парк аяқтаған өмірбаян – Дарсидің қысқа өмірінің оның замандастарының көзімен көрінген мұқият жинақталған тарихы. Бұл сонымен қатар Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы Австралия халқының көңіл-күйін аңғартады. Парктің "Күкінің айналасына қоршау" және "Стикс өзенінде балық аулау" атты автобиографияларында Ниландпен және олардың бес баласымен бірге өткен өмірі туралы толық мәліметтер келтірілген. Олардың егіз қыздары Килмени мен Дебора екеуі де кітап иллюстраторлары ретінде сәтті мансап жасады.

Өлім

Ниланд созылмалы жүрек ауруымен ауырған (осының салдарынан ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия қарулі күштерінде қызмет ете алмаған), ол 49 жасында қайтыс болды. Парк 2010 жылы Сиднейде 93 жасында дүниеден озды. Оның некрологы сол жылдың 17 желтоқсанында The Sydney Morning Herald газетінде жарияланды.