Кіріспе
Үндістан субконтинентіндегі күріш негізіндегі тағам – биряни (/bɜːr/'/j//ɑː//n//i/) – негізінен Оңтүстік Азияда танымал аралас күріш тағамы. Ол күріш, ет (тауық, ешкі, шошқа, қозы, сиыр еті, шағалақ немесе балық) және дәмдеуіштермен дайындалады. Вегетариандықтар үшін кейде ет орнына көкөністер немесе панир салынады. Сонымен қатар, кейде жұмыртқа және/немесе картоп та қосылады. Биряни Оңтүстік Азияда және Оңтүстік Азия диаспорасында ең көп танымал тағамдардың бірі, бірақ көбінесе бұл тағам аймақтың мұсылман халқымен байланыстырылады. Биряни Үндістандағы онлайн тағам тапсыру және жеткізу қызметтеріндегі ең көп тапсырылатын тағам болып табылады және жалпы Үндістандағы ең танымал тағам деп есептеледі.
Biryani (/b//ɜːr/'/j//ɑː//n//i/) is a mixed rice dish, mainly popular in South Asia. It is made with rice, some type of meat (chicken, goat, pork, lamb, beef, prawn, or fish) and spices. To cater to vegetarians, in some cases, it is prepared by substituting vegetables or paneer for the meat. Sometimes eggs and/or potatoes are also added. Biryani is one of the most popular dishes in South Asia and among the South Asian diaspora, although the dish is often associated with the region's Muslim population in particular. Biryani is the single most ordered dish on Indian online food ordering and delivery services, and has been labelled as the most popular dish overall in India.
Этимология
Бір теория бойынша, бұл сөз парсы тілінде күрішті білдіретін "бириндж" сөзінен шыққан. Тағы бір теория бойынша, ол "қызылту" немесе "қабақтау" деген мағына беретін "бирян" немесе "бериян" сөзінен туындаған. Сонымен қатар, бұл тағам "пиязды қуыру" дегенді білдіретін "берештан" парсы сөзімен де байланысты болуы мүмкін, себебі осы тағамды көбінесе қуырылған пияз бен ет және жеңіл дәмдеуіштер қосылып күрішпен бірге дайындайды.
Солтүстік Үндістан
Тағамның нақты шығу тегі белгісіз, бірақ оның Иранда пайда болған деген болжам бар. Солтүстік Үндістанда бирянидің әртүрлі түрлері қалыптасты. Тарихшы Лиззи Коллингхемнің сөзіне қарағанда, қазіргі биряни Моғол империясының сарайлық асханаларында (1526–1857) дамыған және бұл – Үндістанның жергілікті дәмді күріш тағамдары мен парсылық половтың үйлесімі. Үндістандық мейрамхана иесі Крис Дхилон бұл тағамның Персияда туып, Моғолдар арқылы Үндістанға келгенін айтады. BBC-нің «Индиядағы ислам тағамының шебері» деп санайтын Салма Хосейн де осы пікірді бөліседі, ол бирянидің Моғол дәуірінен бұрын-ақ Парсыдан Үндістанға келгенін мәлімдейді. Тағам зерттеушісі Пушпеш Пант Моғолдық шығу тегі туралы пікірге қарсы шығып, оның Иранда пайда болғанын және «биряниді моғолдар алғаш рет осы жерге әкелгенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ екенін» айтады. Оның пікірінше, биряни абыройлы адамдармен бірге Оңтүстік Үндістанның Декан аймағына саяхаттап келгені ықтимал. Тағы бір теория бойынша, бұл тағам алғашқы моғол императоры Бабур Үндістанды жаулап алғанға дейін Үндістанда дайындалған. 16 ғасырға жататын моғолдық мәтін «Айн-и Акбари» биряни мен пилав (немесе полов) арасында ешқандай айырмашылық жасамайды: онда «биряни» сөзі Үндістанда бұрыннан қолданылып келгендігі айтылады. Шаһ Жахан тұсында осы тағамның ойлап табылуы туралы әртүрлі аңызбарлар бар, бірақ белгілі тарихшы Рана Сафви Баһадүр Шаһ Зафар заманына жататын рецепті ғана таба алғанын айтады. Ол бұрын биряни болмаған демейді, жай ғана рецепті таба алмағанын білдіреді. Мәтіндерді зерттеген басқа тарихшылар да биряни туралы алғашқы жазбалар 18 ғасырда ғана пайда болғанын мәлімдейді.
Оңтүстік Үндістан
Кейбір деректерде Сангам әдебиетінде айтылған "оончору" тағамы, б.з. дейінгі 200-ден б.з. 200-ге дейінгі кезеңге жатады және ол қазіргі бирянидің алдағысы болуы мүмкін. Бұл тағам, Кераладағы Чера патшаларының сарбаздарына ұсынылатын, күріш, гхи, ет, куркума, кориандр, қара бұрыш және лавр жапырақтарынан жасалған. Оңтүстік Үндістан бирянисін дайындауда қолданылатын дәмдеуіштер, мысалы, Малабар түрінде қолданылатын дәмдеуіштер, осы аймаққа және Батыс Гаттарға тән. Бұл дәмдеуіштер Таяу Шығыста, Парсыда немесе Солтүстік Үндістанда кездеспейді, бұл Оңтүстік Үндістан биряниінің бірегей тағамдық мұрасы мен жергілікті ингредиенттерін көрсетеді. Делидегі тарихшы Сохайл Хашмидің айтуынша, пулао биряниге қарағанда қарапайым, ет немесе көкөністер күрішпен бірге пісіріледі, ал төменгі қабатында картоп немесе пияз болады. Биряниде көбірек соус (немесе яхни) болады және көбінесе ұзақ пісіріледі, нәтижесінде ет (және егер болса, көкөністер) жұмсақ, ал күріш дәмдірек болады. Биряни әдетте қосымша соустармен пісіріледі және көбінесе төменгі қабатында қуырылған күріштің жұқа қабаты болады. Биряни – тамақтағы негізгі тағам, ал пулао әдетте үлкен тамаққа қосымша болып табылады. Биряниде ет (және егер болса, көкөністер) және күріш қабаттасқаннан бұрын бөлек пісіріледі, содан кейін соус күрішке сіңірілуі үшін бірге пісіріледі. Пулао бір ыдыста пісіріледі: ет (немесе көкөністер) және күріш бөлек пісіріледі және араластырылмайды. Алайда, кейбір авторлар пулао рецепттерінде күріш пен ет бірге пісіріліп, сұйықтық сіңгенше "дум" әдісімен қайнатылатынын хабарлайды. Бирянидің дәмдеуіштері пулаоға қарағанда күрделі және күштірек. Британдық автор Абдул Халим Шарар бирянидің дәмділігінің күріштің дәмінен күштірек екенін айтады, себебі онда дәмдеуіштер көп қолданылады.
Құрамында бар заттар
Бір яғни биряниге қолданылатын ингредиенттер аймаққа және қолданылатын ет пен көкөністердің түріне қарай әртүрлі болады. Ет (тауық, ешкі, сиыр еті, қошқар, шамбалақ немесе балық) күріштің негізгі ингредиенті болып табылады. Үнді субконтинентінің тағамдарындағыдай, биряни дайындауда көкөністер де қолданылуы мүмкін. Маусым мен қолжетімділікке байланысты жүгері де пайдаланылуы мүмкін. Навратан биряниде ананас, алма сияқты жемістер, кешью, кішміш, сондай-ақ тәттірек, байрақ ингредиенттер қолданылады. Бұрыш, қара бұрыш, қалампир сияқты дәмдеуіштермен бірге негізгі ингредиент ретінде тауық, қошқар немесе ешкі еті қолданылады; ерекше сорттарында сиыр еті немесе теңіз өнімдері де қолданылуы мүмкін. Бұл тағам дахи чатни немесе раита, сех кебаб, корма, карри, баклажаннан жасалған қышқыл тағам (бринджаль), қайнатылған жұмыртқа және салатпен берілуі мүмкін.
The main ingredient that usually accompanies the spices is chicken, lamb or goat meat; special varieties might use beef or seafood instead. The dish may be served with dahi chutney or raita, seekh kebab, korma, curry, a sour dish of aubergine (brinjal), boiled egg, and salad.
Дайындау тәсілдері
Биряниді екі стильдің/техниканың бірі – паки («пісірілген») және каччи («шикі») қолданып пісіруге болады. Паки биряниінде күріш, маринадталған ет және кез келген көкөністер шамамен («үштен екісі») бөлек пісіріледі, содан кейін пісіру ыдысына қабаттап салынады. Күріштің әр қабатына әртүрлі дәмдеуіштер қосылуы мүмкін (мысалы, күрішке әртүрлі түс пен дәм беру үшін ерітілген шафран немесе куркума). Содан кейін тағам пісіріліп, дәмдері бірігіп кетеді. Балама ретінде, ингредиенттер толығымен пісіріліп, кейін қызмет ету алдында қабаттап қосылуы мүмкін. Каччи биряниінде шикі маринадталған ет қабаттары, алдын ала суға сіңірілген шикі күрішпен (оларды жоғарыда айтылғандай әртүрлі дәмдеуіштермен өңдеуге болады) кезектесіп салынып, пісіру арқылы немесе орташадан төмен температурада (әдетте, кем дегенде бір сағат) бірге пісіріледі. Пісіру процесі ингредиенттердің өз ылғалдылығынан пайда болатын бу арқылы жүзеге асырылады: пісіру ыдысының қақпағы (дәстүрлі түрде бидай қамырымен) тығыздалып жабылады, сонда бу шыға алмайды (дұрыс dum pukht). Қазанның түбіндегі йогурт негізді маринад қосымша дәм мен ылғалдылық береді. Картоп көбінесе төменгі қабатты құрайды (осы әдіс ирандық асханада да қолданылады), себебі олардың табиғи ылғалдылығы жоғары болғандықтан, кездейсоқ күйіп кету қаупі аз. Тағам дайын болғанша қақпағы ашылмайды. Каччи биряниі паки биряниінен техникалық тұрғыдан қиынрақ және көбірек уақытты қажет етеді, себебі: әртүрлі ингредиенттер – ет, күріш, картоп – әртүрлі пісіру уақытын қажет етеді: ет немесе тауық күріш піспей тұрып толығымен пісіп кетуі мүмкін. Мұны болдырмау үшін көптеген каччи рецептерінде шикі күріш емес, алдын ала қайнатылған (жартылай пісірілген) күріш қолданылады. Егер тікелей от қолданылса, ыдыстың түбімен жанасқан тағам қабаты күйіп кетуі мүмкін, ал ішкі бөлігі әлі де шикі болуы мүмкін. Бұл қауіпті ұзақ уақыт бойы орташа отта пісіру немесе өте баяу отта пісіру арқылы азайтуға болады. Алайда, бұл тәсіл пісіру уақытын едәуір ұзартады. Бір әдіс – ыдысты «көрінбейтін» етіп пісіру, яғни пісіру ыдысын жабық күйінде пісіру, сонда пісіру процесін бақылау мүмкін болмайды. Бұл үшін қолданылатын шикі ингредиенттерді, оларды пісіруге қажетті температураны және климаттың пісіру процесіне қалай әсер ететінін білу қажет. Сондықтан каччи биряниін дайындау үшін тәжірибелі шебер қажет.
The different ingredients—meat, rice, potatoes—have different cooking times: tender cuts of meat/chicken can be fully cooked well before the rice is done. To prevent this, many kacchi recipes use parboiled (semi cooked) rice rather than raw rice. If direct heat is used, there is a risk that the food layer in contact with the vessel bottom may get burned while the interior's contents are still raw. This risk is minimized by sustained baking with moderate heat or very slow cooking on low direct heat. This approach, however, increases cooking time considerably. One method is cooking the dish "blind", with the cooking vessel sealed, so one cannot monitor the cooking progress—it takes the understanding of the raw foods used, the heat required to cook those raw foods, and how the climate can affect the cooking process. Hence making kacchi biryani requires a seasoned hand.
Үндістан субконтинентінде
Бирянидің көптеген түрлері бар, олардың аттары көбінесе туған жеріне байланысты қойылады. Мысалы, Синдхи биряни қазіргі Пәкістанның Синд аймағында, ал Хайдарабади биряни Оңтүстік Үндістанның Хайдарабад қаласында дамыды. Кейбіреулері сататын дүкенінің атын алған, мысалы: Хажи Бирияни, ескі Даккадағы Хажи Нанна Бирияни, Даккадағы Фахруддин Бирияни, Карачидегі Студенттер биряни, Мумбаидың Бандрасындағы Лакки биряни және Мумбаидың Колабасындағы Бағдади биряни.
Амбур/Ваниямбади биряни
Амбур/Ваниямбади биряни – Тамил Наду штатының солтүстік-шығыс бөлігіндегі Тирупаттур ауданындағы Амбур және Ваниямбади қалаларында дайындалатын, мұсылман халқы көп аймақтың бір түрі. Бұл биряниді бұрын аталған аймақты билеген Аркот навабтары енгізген. Ол әдетте джира самба күрішінен жасалады. Амбур/Ваниямбади бирянине дхалча – қышқыл баклажан кәрісі, сондай-ақ пачади немесе раита (қызанақ, чили және тұз қосылған йогуртпен араластырылған кесілген пияз) қосылады. Бирянидің ерекше хош иісі бар және ол асқазанға жеңіл болады. Дәмдеуіштер мөлшері орташа, ал соус негізі ретінде айран қолданылады. Сондай-ақ, ет пен күріштің арақатынасы жоғары. Амбур стиліндегі биряни бүкіл Оңтүстік Үндістанда көше тағамы ретінде кең таралған.
Сиыр еті/Каляни биряни
Сиыр етінен жасалған биряни, атынан көрініп тұрғандай, ет ретінде сиыр етін пайдаланады. Хайдарабадта бұл "Каляни биряни" деп белгілі, онда бұқа немесе сиыр еті қолданылады. Бұл тағам 18 ғасырда Бидардың Каляни Навабтары Хайдарабадқа келгеннен кейін дамыды. Каляни биряниі кішкентай текшелерге бөлінген сиыр етінен, қалыпты дәмдеуіштерден, пияз бен көптеген қызанақтардан жасалады. Оның ерекше дәмі – қызанақ, зира және кориандр. Кералада сиыр етінен жасалған биряни кеңінен танымал.
Бхаткали/Наваятхи биряни
Бұл - Наваятт асханасының ажырамас бөлігі және Карнатака штатындағы жағалау қаласы Бхаткалдың арнайы тағамы. Оның тамыры парсы саудагерлеріне дейін жетеді, олар біриянидан бөлек, кабабтар мен үнді нандарының түрлерін де қалдырған. Бхаткали биряниінде ет пияз және жасыл бұрыш негізіндегі масаламен пісіріліп, хош иісті күрішпен қабаттастырылады. Оның ерекше, дәмді және құнарлы дәмі бар, ал күріш көбінесе ақ түсті, аздаған қызғылт түстермен араласқан. Оның түрлеріне сиыр еті, қой еті, тауық еті, титар (қырғауыл), жұмыртқа, балық, қызылша, шағала және көкөніс биряни жатады. Талассеридегі биряниге ұқсас болғанымен, бұл биряни сарымсақ қосылған пияз қоймасының ұзақ созылатын дәмімен ерекшеленеді. Бірнеше бұрыш және кари жапырақтарымен араластырылған дәмдеуіштер Бхаткал биряниіне ерекше дәм береді. Масло қолданылмайды.
Бори биряни
Бори биряниді борилер көптеген томаттармен дәмімен дайындайды.
Парбханның Дегхи биряни/Ахни биряни
Дегхи биряни – сиыр немесе қой етінің кішкентай текшелерінен жасалған дәстүрлі биряни. Бұл биряни Парбхани қаласында кең танымал және көбінесе тойларда беріледі. Ет имбирь, сарымсақ, қызыл бұрыш, зира, гарам масала, қуырылған пияз және айранмен дәмделеді. Бұл биряниді качай гошт ки биряни немесе дум биряни деп те атайды, онда ет маринадталып, ұзын дәндес және жұқа қызыл күрішпен бірге пісіріледі. Оның хош иісті әрі дәмді болуы үшін баяу отта немесе дүмде қайнатылады.
Дели бирияны
Бірьянидің Дели нұсқасы, Моғол патшалары саяси астанасын Солтүстік Үндістанның Дели қаласына көшірген кезде ерекше жергілікті дәмге ие болды. 1950 жылға дейін көптеген адамдар бірьяниді үйде пісіріп, сыртта тамақтанбайтын. Сондықтан, мейрамханалар көбінесе саяхатшылар мен саудагерлерге қызмет көрсетті. Осы екі топтың жиі келетін аймақтарында мейрамханалар көбейді, соның салдарынан олардың өзіндік бірьяни нұсқалары пайда болды. Осы себепті, Делиде бірьяни сататын дүкендердің көпшілігі Джама Масжид (саяхатшылар үшін) немесе дәстүрлі сауда аудандары (мысалы, Чандни Чок) сияқты мешіттерге жақын орналасқан. Делидің әр аймағының өзіне тән бірьяни стилі бар, ол көбінесе оның бастапқы мақсатына байланысты, сондықтан Низамуддин бірьяни, Шахжанабад бірьяни сияқты түрлері қалыптасты. Низамуддин бірьяниде әдетте қымбат ет пен дәмдеуіштер аз болды, себебі ол негізінен Низамуддин дарғасына сыйлық ретінде көптеп дайындалып, кейіннен ізбасарларға таратылатын.
Дакайя биряни
Бангладештің Дакка қаласы шайыр күріш пен ешкі етінен дайындалған шевон биряни тағамын сатумен танымал. Рецептісіне: дәмді күріш, ешкі еті, қыша майы, сарымсақ, пияз, қара бұрыш, шафран, қарақұмық, кардамон, даршын, тұз, лимон, дой, жержаңғақ, қаймақ, кішміш және аздаған ірімшік (сиыр немесе бұқадан) кіреді. Хажи биряни - шетелде тұратын бангладештіктердің сүйікті тағамы. Дакадағы бір мейрамхананың негізін қалаушы рецепті келесі ұрпаққа тапсырған. Хажи Мохаммад Шахед: "Мен ешқашан ештеңе өзгерткен емеспін, тіпті тұз мөлшерін де" деген. Бенгал стиліндегі биряниде көбінесе картоп қосылады. Дакайя Каччи Биряниге йогурт, кинза, нәркес және тұздан жасалған тұзды нәркес сусыны (борхани) қосылады.
Динигүл биряни
Тамил Наду штатындағы Диндигул қаласы өзінің бирянисымен танымал, оған ащы дәм беру үшін аздап айран мен лимон шырыны қосылады.
Доне биряни
Карнатакадағы Бангалор қаласындағы әскери қонақ үйлері "Донне" деп аталатын кептірілген банан жапырақтарынан жасалған ыдыста берілетін бирянимен танымал. Ол әдетте джира самба күрішінен, көптеген жалбыз және кинза жапырақтары қосылған йогурттан дайындалады.
Хайдарабад биряниі
Хайдарабади биряни – Үндістанның ең танымал биряниі, кейбір адамдар биряни сөзі Хайдарабадты білдіреді дейді. Хайдарабади биряниі Моғол императоры Аурангзеб Деканның губернаторы етіп тағайындаған Асаф Жа I билігі тұсында дамыды. Ол басмати күріші, дәмдеуіштер және қой етінен жасалады. Көптеген нұсқаларында қой етінің орнына тауық еті қолданылады. Хайдарабади биряниінің түрлі нұсқалары бар, мысалы, қашай гошт ки биряни немесе дум биряни, онда қой еті маринадталып, күрішпен бірге пісіріледі. Оның хош иісті әрі дәмді болуы үшін баяу отта немесе дүмде қайнатылады.
Мемони/Кутчи биряни
Мемони биряниі – Үндістан мен Пәкістанның Гуджарат-Синд аймағындағы мемон тайпасы жасаған, өте өткір дәмді бір сорт. "Кедей адамның" Хайдарабади биряниі деп те аталатын Кальяни биряниі әрқашан бұқа етінің кішкентай текшелерінен дайындалады. Ет имбирь, сарымсақ, сары түс, қызыл бұрыш, зира, кориандр ұнтағы, көп мөлшерде пияз және томатпен дәмделеді. Оны бірінші кезекте қою карри ретінде пісіріп, содан кейін күрішпен бірге қайнатады. Сосын дүм (жабық ыдыста бумен пісірудің үнді әдісі) жасалады. Кальяни биряниінің Қалиян науабының билігі тұсында Бидар қаласында пайда болғаны айтылады. Олардың бірі, Газанфур Жанг, Асаф Джахи әулетіне үйленген соң Хайдарабадқа көшіп, екі патшалықты біріктірді. Кальяни биряниі Қалиян науабы Бидардан Хайдарабадқа келген барлық халқына, олардың девдиіне (немесе ақсүйектердің үйіне) келген немесе қонаққа келгендерге ұсынылды.
Калькутта бирианы
Калькутта немесе Колкатта биряниі 1856 жылы Ауадтың соңғы науабы Ваджид Али Шах Метиябруз қалашығына, Колкатта маңына жер аударылғанда Лакхнау стилінен дамыды. Шах өзінің жеке аспазшысын бірге алып келді. Колкатта биряниінің ерекшелігі – құрамында картоптың болуы. Оның ингредиенттері – тауық еті, дәмдеуіштер, ал арнайылығы – "қыма" деп аталатын күріш түрі. "Қыма" күрішін көбінесе майға (ghee) араластырады. Маце, кашу, султана жүзімі, фенхель-кумин тұқымы, томат, пияз, имбирь, сарымсақ, шалот, қара бұрыш және корица сияқты көптеген дәмдеуіштер қолданылса да, оны дайындауда чили (немесе чили ұнтағы) аз мөлшерде ғана қолданылады. "Паки" биряни, яғни Талассери биряниі кішкентай, жұқа (дөңгелек емес) және хош иісті "қыма" немесе "жиракасала" күрішін пайдаланады. Күрішті күйдірмеу үшін "дум" әдісі қолданылады (қақпақты қамырмен (майда) немесе матамен жауып, үстіне қызыл көмір қою).
Бірма
Мьянмада (Бірма) биряни бірма тілінде данпаук немесе данбаук (ဒံပေါက်) деп аталады. Бұл перси тіліндегі dum pukht сөзінен шыққан, ол баяу отта пісіру әдісін білдіреді. Данбаук Тингян, тойлар және садақа беру сияқты мерекелік шаралардың маңызды бөлігі болып табылады. Данбаук Оңтүстік Азиядан келгендігін ескеретін болсақ, данбаук мейрамханалары мен желілері дәстүрлі түрде мұсылмандарға тиесілі болған, бірақ соңғы онжылдықтарда будда дінін ұстанушы кәсіпкерлер де бұл нарыққа енді. Данбаукта күрішпен бірге, данбаук дәмдеуіш қоспасымен дәмделген тауық пісіріледі. Данбаук көбінесе кесілген пияз, жулиен көкөніс, кесілген қияр, ашытылған лайм мен лимон, қуырылған құрғақ бұрыш және сорпадан тұратын бірнеше гарнирлермен беріледі. Соңғы онжылдықтарда данбаук мейрамханалары түрлі нұсқаларды ұсына бастады, соның ішінде құрғақ жемістер мен майлы күріштен жасалған "амброзия" биряни (နတ်သုဓာထမင်း).
Индонезия
Наси кебули – индонезиялық дәмді, буға пісірілген күріш тағамы, ешкі еті қайнатылған сорпасы, сүт және майда (гхи) пісіріледі. Наси кебули – ауған күріш тағамы қабули палаудан тараған, ол Үндістан субконтинентінде берілетін биряниге ұқсас. Индонезияда нағыз наси кебули болғанымен, Индонезия бирянидің жергілікті стилін де мұра еткен, ол наси биряни немесе наси брияни деп аталады. Наси биряни ачех, араб-индонезиялық, үнді-индонезиялық және малай асханаларында кең таралған және олармен байланыстырылады.
Малайзия мен Сингапур
Малайзия мен Сингапурдың биряни түрі наси брияни немесе наси биряни деп аталады. Оңтүстік Үндістанның нағыз биряни стилі танымал болғанымен, наси брияни ең көп таралған. Наси брияни мен үнді бирянисі арасындағы басты айырмашылық – наси брияниде ет пен күріш бөлек пісіріледі, сондай-ақ наси брияниде үнді бирянисіне қарағанда көбірек карри, соус немесе қою соус болады. Наси брияни тағамдары Малайзия мен Сингапурда кеңінен танымал. Малайзия мен Сингапурдың үнді асханаларының маңызды бөлігі ретінде, олар мамак дүкендері, көшбасшылар орталықтары мен азық-түлік алаңдарынан бастап, жоғары деңгейдегі мейрамханаларда да танымал.
Маврикий
Биряни тағамдары Маврикийде, әсіресе мұсылман тойларында және мерекелерде өте танымал. Оны көшедегі тағам сататын жерлерде де жиі кездестіруге болады. Маврикий бирянисі көбінесе ачар (манго тұздығы), бұрыш және салатпен беріледі.
Филиппин
Филиппиндік капамбанган асханасында (көбінесе Пампангада) насинг биринги (тауық шафранды күріш) деп аталатын ерекше тағам бар, ол әдетте үйлену тойы, отбасылық жиылыстар немесе мерекелер сияқты арнайы жағдайларда ғана дайындалады. Оны дайындау басқа әдеттегі тағамдарға қарағанда қиын болғандықтан, филиппин халқының күнделікті тағамы емес. Насинг биринги стилі мен дәмі жағынан Малайзияның наси брияни тағамына ұқсас. Испан паэлласының филиппин нұсқасымен біріккен нұсқасы брингхе деп аталады.
Оңтүстік Африка
Кейп-Малай мәдениетінде бирянидің бір түрінде етпен бірге (әдетте сиыр еті, тауық, теңіз өнімдері немесе көкөністер) табақтың маңызды құрамы ретінде бұршақ қолданылады. Тағамды күріш, бұршақ, ет және соусты бөлек пісіріп, содан кейін араластырады. Сирек жағдайда, ол dum әдісімен пісіріледі. Дәмдеуіштері түпнұсқа үнді биряниіндегі дәмдеуіштерге ұқсас.
Шығыс Африка
Бирянидің түрлері Сомали, Кения және Танзания асханаларында ғасырлар бойы Шығыс Африка жағалауы мен Оңтүстік Азия арасындағы сауда байланыстарының нәтижесінде пайда болды, сондай-ақ британ отаршылдық кезеңінде осы екі елге үндістердің көшіп келуі де әсер етті. Занзибарда Шығыс Африка және Үнді дәмдеуіштерінің, сондай-ақ араб тағамының ықпалымен ерекшеленетін бирянидің өзіндік түрі бар. Ет ретінде көбінесе тауық еті қолданылады. Бұл түр Кениядағы биряни түрлеріне ұқсас. Сомалиде бирянидің кейінгі нұсқасы – барийс искукарис. Ол тауық, ешкі, сиыр, қой немесе түйе етімен беріледі және сомали дәмдеуіш қоспасы – xawaash пен басқа да дәмдеуіштермен дәмделеді. Барийс және басқа сомали тағамдарының ерекшелігі – тағамға қосылып араластырылатын банан.
Тайланд
Тайландта биряни көбінесе khao mhok (ข้าวหมก) деп аталады. Оны әдетте тауық, сиыр еті немесе тіпті балықпен бірге дайындайды және үстіне қуырылған сарымсақ себіледі. Бұл тағам тай тағамдарында кең таралған және көбінесе жасыл қышқыл соуспен беріледі.
Техари
Техари мен техри – бирянидің вегетариандық нұсқаларының әртүрлі атаулары, бірақ олар көбінесе пулао ретінде жіктеледі. Ол мұсылман навабтарының индус есепшілері үшін жасалған. Оны биряниден өзгеше етіп, күрішке картоп қосып дайындалады, ал биряниде күріш етке қосылады. Кашмирде техари көшеде сатылатын тағам ретінде танымал. Техари Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ет бағасы күрт өскенде және картоп биряниге қолданылатын балама ретінде кең таралғанда, одан да танымал болды.