Кіріспе
Қоғамдық денсаулық сақтау туралы заң
Үлгілік мемлекеттік төтенше жағдайлардағы денсаулық сақтау туралы заң (MSEHPA) – бұл бастапқыда Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) әзірлеген қоғамдық денсаулық сақтау туралы заң. Ол АҚШ штатының заң шығарушы органдарына эпидемияларды бақылау және биотерроризмге жауап беру мақсатында қоғамдық денсаулық сақтау заңдарын жаңартуға көмектесу үшін жасалған. CDC-нің жобасын Джорджтаун университеті мен Джонс Хопкинс университетінің бірлескен Заң және қоғамдық денсаулық орталығы қайта қарады. 2001 жылдың 21 желтоқсанында заң штаттардың заң шығарушы органдарына қарауға және бекітуге жіберілді. Сыншылар дереу MSEHPA-ның төтенше жағдайларда штаттарға берілетін кең өкілеттіктерден туындайтын зәбір-золымдықтардан халықты қорғауға жеткіліксіз екенін айыптады. MSEHPA ережелері биотерроризм мәселесін шешу шеңберінен шығып, медициналық құпиялылық нормаларын ескермеді. 2011 жылдың 1 тамызына дейін қырық штат MSEHPA заңнамасының түрлі нұсқаларын қабылдады.
The Model State Emergency Health Powers Act (MSEHPA) is a public health act originally drafted by the Centers for Disease Control and Prevention to aid the United States' state legislatures in revising their public health laws to control epidemics and respond to bioterrorism. The CDC's draft was revised by the Center for Law and the Public's Health, a collaboration between Georgetown University and Johns Hopkins University. By December 21, 2001, the act was released to state legislatures for review and approval. Critics immediately charged that the MSEHPA failed to protect the general public from abuses arising from the tremendous powers it would grant individual states in an emergency. The MSEHPA provisions also went beyond the scope of addressing bioterrorism while disregarding medical privacy standards. As of August 1, 2011, forty states have passed various forms of MSEHPA legislation.
Жобалық
1999 жылы CDC алғашқы қоғамдық денсаулық сақтау төтенше жағдайлары туралы ұсынысты дайындады. Бұл құжат әлі де CDC-нің жоба түрінде сақталған болатын. 2001 жылы антракс хаттарына шабуыл болған кезде Вашингтондағы Джорджтаун университетінің профессоры және заңгер Лоренс О. Гостин CDC қаражатымен осы құжатты қайта жұмыстауды бастады. Гостин 23 қазанда алғашқы жобаны, ал 2001 жылдың желтоқсан айында екінші жобаны жариялады. Гостин актіні дайындауға үш-төрт апта уақыт кеткенін айтты. Алдын ала жобада Гостин олармен байланыспай-ақ, Ұлттық губернаторлар қауымдастығы, Мемлекеттік заң шығарушылардың ұлттық конференциясы, Ұлттық бас прокурорлар қауымдастығы, Мемлекеттік және аумақтық денсаулық сақтау органдарының қауымдастығы және Ұлттық округтік және қалалық денсаулық сақтау органдарының қауымдастығын серіктес ретінде көрсеткен. 2001 жылдың 21 желтоқсанындағы екінші жобаның атау парағында бұл заң жобасы аталған ұйымдарға көмектесу мақсатында талқылау үшін ұсынылып отырғаны жазылды.
Сын
Американдық дәрігерлер мен хирургтар қауымдастығы жобада "губернаторларды диктаторларға айналдыруға мүмкіндік беретін" тым кең ауқымды тіл қолданылғанын мәлімдеді, себебі MSEHPA губернаторларға қоғамдық денсаулық сақтау бойынша төтенше жағдай жариялауға және одан кейін халықтың хабардар келісімінсіз вакцинация жасауға өкілеттік берді. Мемлекеттік Ұлттық гвардия вакциналарды немесе басқа да заттарды енгізу үшін жұмылдырылуы мүмкін. Вакциналарды және/немесе заттарды өндірген фармацевтикалық компаниялардың жауапкершілігінен айырылды. ACT UP/Сан-Франциско MSEHPA-ға қарсылық білдіріп, оны аурудың таратушылары ретінде жаппай ұсталуы мүмкін гейлерге жасалған шабуыл деп сипаттады, ал ACT UP жетекшілері наразылық акциясы үшін үш айға терроризм тақырыбы бойынша қамауға алынды. 2002 жылы халыққа MSEHPA-ның ұқсас, бірақ федералдық нұсқасы, Отан қорғау заңының 304-бабына енгізілген түрі қатты сынға ілікті. Сидни Таурелдің Отан қорғау кеңесіндегі орны және оның «Lilly Rider» деп белгілі HSA ережелерін жасаудағы ықпалы алаңдату тудырды, бұл ережелер Eli Lilly and Company және басқа да фармацевтикалық компанияларды заңдық жауапкершіліктен қорғады. HSA және MSEHPA ережелерінің басты айырмашылығы – дәстүрлі мемлекеттік денсаулық сақтау бақылауы алынып, федералдық денсаулық сақтау департаментінің бақылауымен ауыстырылды. Отан қорғау департаменті губернаторлардың орнына қоғамдық денсаулық сақтау бойынша төтенше жағдай жариялап, хабардар келісімсіз мәжбүрлеп вакцинациялауды жүзеге асыруға жауапты болар еді. HSA Конгресспен қабылданды, бірақ 304-бабы 2003 жылы заң жобасынан шығарылды. Филис Шлафли MSEHPA-ны «американ халқының конституциялық құқықтарына жасалған бұрын-соңды болмаған шабуыл» деп атады.
Қорғаныс
2002 жылы тамыз айында шыққан «Америкалық медициналық қауымдастық» журналында Джейсон В. Сапсин, Стивен П. Терет, Скотт Бёррис, Джули Самия Мейр, Джеймс Г. Ходж, Джон С. Верник және Гостин заңгерлері «Егер бұл өкілеттіктер заңмен қорғалған болса, адамдар қоғамның денсаулығы мен қауіпсіздігін қорғау үшін өздерінің тәуелсіздігінен, бостандығынан немесе мүлкінен бас салуға тиіс» деп жазды.
Ағымдағы жағдай
2007 жылға дейін 33 штат актінің баптарына немесе бөлімдеріне негізделген немесе оларға сілтеме жасайтын 133 заң жобасы немесе қаулы ұсынды. Олардың 48-і қабылданды.