Кіріспе

Тюри (tyʁi) – Францияның солтүстік-орталық бөлігінде, Бургундия-Франш-Конт облысының Йонн департаментінде орналасқан коммуна. Оның тұрғындары Тюрикойс және Тюрикойз деп аталады. Бұл коммуна табиғи аймақ – Фортеррде жатыр.

Атауы

Тюридің аты Аусер епископтарының ортағасырлық Гестасында Тауриак деп тіркелген (төменде қараңыз); 1369 жылы Турако (Пуилле); он төртінші ғасырда Ториак (Пуилле). Тауриак бастапқыда Тавр деген адамның егістігін немесе меншігін білдірген, бұл Таруос болуы мүмкін (галль тілінде). Галло-римдік жұрнақтар acus немесе acum галль тілінен шыққан және адамның меншігін көрсетеді. Бұл жұрнақ (fr) француз жерлерінің көптеген атауларында, Тюри аймағында және одан тыс аймақтарда y әрпіне айналды. Басқа бір этимологиялық түсіндірме бойынша, бұл латын тіліне дейінгі және мүмкін галль тіліне жататын тура деген сөзден шыққан, көптеген топонимдердің түбірі. Тюридегі шағын елді мекендерге (hameaux) Коланжетт, Геминьи, Гранжетт, Ла Форе, Ле Бойше, Лес Грандс Мулин, Молери және Панни кіреді.

География және геология

Тюри ауылының биіктігі 225 м. Тюри аумағындағы ең биік жерлер: Les Grands Moulins, 327.5 м; La Justice, 327 м; Le Moulin Buteau, 325 м; Le Roichat, 303.6 м; Le Bois de Mont, 301.2 м; және Marchat, 292 м. Тюри шекарасынан тыс жерлердегі ең биік нүктелер: Тайнги, 338 м; Перреуз, 373 м; және Сугер аумағындағы Монтань-де-Алуэтс ескі диірмені, 366.8 м. Бұл диірменнің аты Римнің V Alaudae легионынан шыққан деген жергілікті наным қазіргі таңда расталмады, атау оның орнының феодалдық тарихымен байланысты болса керек. Бой-де-Тюри елді мекеніне жақын жердегі бор тас карьерлері 1850 жылдан 1940 жылға дейін пайдаланылды.

Тарих

Тюридегі адамның тарихи алдындағы іздері, шақ тастың қалдықтары арқылы анықталған, шамамен б.з.б. 40 000 жылға дейін неандертальдықтарға дейін жетеді. Мырза Крёзар тапқан неолиттік заттар (аймақта шамамен б.з.б. 6000–3000 жылдар), оның ішінде дәнді ұсатуға қолданылған жылтыратылған тас иінтөс, шіркеу мұнарасының ішіндегі кішкентай мұражайда сақталады. Бургундиялық палеограф 1862 жылы қола дәуірінен (шамамен б.з.б. 3000–1000 жылдар) Тюридің Геминь ауылында сақина, балта және кілттен тұратын қола бұйымдарын тапқандығын хабарлады.

Тюри жүз жылдық соғыс алдында

Римдік жол Auxerre-ден Entrains sur Nohain-ге дейін Sougères en Puisaye және Thury аумақтарының шекарасының бір бөлігін құрайды. Жергілікті дәстүр бойынша, осы шіркеу 432 жылы Auxerre-дің Герман епископымен құрылған. Тюри жері 841 жылғы Фонтеной шайқасының дауылында болған. Шайқасқа байланысты эхолар ауыл маңындағы жер-су аттарында бүгінге дейін сақталған. Мысалы, жақын маңдағы Ройхат төбесі мен орман аты сол жерде уақытша лагерь құрған Карл Бальд патшаға (le roi Charles) сілтеме жасайды. 1000 жылдан кейін Тюри жерінің билігі Оксер графтығы, оның епископы (бұл аймақтың ұзақ уақыт бойы иесі болған), Шампан графтығы, Невер графтығы және кейде Бургундия герцогы арасында алмасып отырды. Дегенмен, сол кезеңде Тюриге тиесілі нақты иеліктердің іздері табылмады, және егер ол мамыр болса да, ауылдың маңыздылығы қаншалықты болғаны белгісіз.

Жергілікті билік

Тури муниципалитеті 1793 жылы құрылды. Ол әрқашан Ионн департаментінің құрамында болды. Бастапқыда ол өзінің кантонының орталығы (кантон орталығы) және Сент-Фаржо округінің бөлігі болды. 1801 жылы Тюри Сен-Саувер-ан-Пусае кантонының және Оксер округінің құрамына кірді. Кантондарды қайта құру нәтижесінде, 2015 жылдан бері Тюри Винсел кантонының бөлігі болып табылады. Тюри FR құрамына кірді, ол FR аясында жаңа аймақ ретінде құрылды. Бұл аймақ 2016 жылдың 31 желтоқсанында таратылып, 2017 жылдың 1 қаңтарында Сент-Фаржода орналасқан FR аймағымен алмастырылды.

Экономика

Жергілікті экономика көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген. Тьюриде бірнеше дүкендер мен қызметтер (азық-түлік дүкені, нан пісіру, шаштараз, дәріхана, пошта бөлімі) және оның аумағында құрылған бірнеше компания бар (электрмен жабдықтау, шатыр жабу, санитариялық қызметтер, қасқа жасау, жер қазу және коммуналдық жұмыстар, жасыл кеңістіктерді күтіп ұстау, өнеркәсіптік есептеу, үй жануарларын күтіп баптау) сондай-ақ ауылда және оның Гранжетт және Моулери шағын ауылдарында қонақ үйлер орналасқан. Тьюриде бастауыш мектеп сақталып қалған.

Сен-Жулиен шіркеуі

Тюри шіркеуі Джулиан Бриудке арналған және шамамен 1500 жылы салынған, бұл орында үшінші немесе төртінші шіркеу болуы мүмкін. 1970 жылғы 4 тамыздағы жарлықпен (декрет) тарихи ескерткіш ретінде тіркелді. Бұл аймақтың кеш готикалық сәулетінің көрнекті үлгісі. Алдыңғы есіктің мүсіндемесін жасауға жасалған түпнұсқа келісімшарт Осердегі Йонна департаменттік мұрағатында сақтаулы. Ол 1521 жылғы 9 шілдеде тас шебер Антуан Кас пен мүсінші (имажур) Франсуа Фолконье арасында Осерде қол қойылған. 1975 жылы париждік мүсінші Жан Жорж Путрикеттің Петір, Пауыл және Иса Мәсіхті бейнелейтін үш мүсіні қосылды. Дегенмен, осы дәстүрдің растығы күмәнді. Жақын орналасқан дін қызметкерлерінің үйі (пресбитер) бірнеше рет қайта жаңартылды, соңғы рет 1843 жылы.

Ауылдық қорған

Ауылдық қамал немесе бекінілген сарай 15 ғасырдың ортасында, Тьюри жүз жылдық соғыстан кейін қалпына келе бастаған кезде салынған. Ол 18 ғасырға дейін Тьюридің жергілікті феодалдарының тұрағы болды, содан кейін ол жерде тұрмайтын феодалдар оны қонақ үйге айналдырды. 1760 жылы Осер епископы Франц, жергілікті жаnsenist дін қызметкеріне наразылығын білдіру үшін онда болды. 1768 жылы Луи Жозеф Мари Андре Габриэль де Кастеллан, Тьюридің соңғы феодалы, қайтадан онда тұра бастады, бірақ 1786 жылы Парижге, өз жеке үйіне (Hôtel particulier) көшіп кетті. 1800 жылы мүлік жақын маңдағы Лайнсекк қаласының бұрынғы иесіне сатылды. Ерелі поилу мүсіні – Шарль Анри Пурке жасаған «Ла Резистенс» мүсінінің көшірмесі, ол Валь д’Осне өнер қорында (Fonderie d'art du Val d'Osne) жасалған және осы мақсатта жүздеген басқа француз ауылдары да пайдаланған.

Ескі су қоймасы

Сент-Сауверге қарайтын жолдағы ауылдық кір жуатын орын 19 ғасырдың басында салынған және жақсы сақталған.

Жергілікті қызмет

2009 жылдың жаз айларында, дүйсенбі күнінен басқа күндері, шіркеуге және Лапидар мұражайының панорамалық мұнарасына кіруге болады, сағат 15:00-ден 18:00-ге дейін. Ақпан айындағы астық жәрмеңкесі, ең жақын 25-і. Тюри камералық музыка академиясы: 1-13 тамыз. Кантонның шіркеулерінде бірнеше концерттер өтеді, соңғы концерт 13 тамызда Тюри шіркеуінде болады. Сент-Жулиан мерекесі, тамыздың үшінші жексенбісі. Мұра күндері: ауылдың тарихи және сәулеттік экскурсиясы (2 сағат) және көптеген нысандардың есіктері ашылады (баспахана, ұстахана, әкімдік, 1825 жылғы кадастр, шіркеу және қоңырау мұнарасы және т.б.). "Printemps malgré tout" аталған қарттар клубы муниципалитет шеңберінде түрлі шараларға қатысады және мүшелері үшін мәдени саяхаттар ұйымдастырады. 4000-нан астам кітапқа ие кітапхана мәдениетті дамытуға үлес қосады. Ол аудандық кітапхананың қамқоршысы болып табылады және 150 000-нан астам кітапқа қолжетімділік қамтамасыз етеді. "Le P'tit Thurycois" ауылдық газеті 1983 жылдың көктемінен бері тоқсан сайын жарық көреді.